شماری از کسبهکاران در شهر مزارشریف، مرکز ولایت بلخ، از آنچه «اخاذی و باجگیری» از سوی طالبان میخوانند، بهشدت ابراز نگرانی میکنند. آنان میگویند طالبان به بهانههای مختلف از افرادی که در ساحات تعیینشده از سوی این گروه غرفه دارند، پول دریافت میکنند. به گفته آنان، هر کسبهکاری که از پرداخت این مبلغ خودداری کند، دروازه غرفهاش مهر و لاک شده و اجازه ادامه فعالیت به او داده نمیشود.
تعدادی از کسبهکاران و غرفهداران شهر مزارشریف، با ابراز نگرانی از ادامه فشارها از سوی طالبان، میگویند که این گروه در پنج سال گذشته، برخلاف وعدههای فراوان برای ایجاد زمینههای اقتصادی، فرصتهای اشتغالزایی را نیز از مردم گرفته و دست به فساد گسترده و اخاذی زده است.
یکی از کسبهکاران در شهر مزارشریف میگوید: «دو ماه پیش، مسوولان طالبان در ناحیه اول مزارشریف از تمامی غرفههای مستریها در کنار سرک، برای صدور جواز کار، از هر غرفه دو هزار افغانی گرفتند. اما چند هفته پیش، ماموران شاروالی آمدند و به همه غرفهداران اخطار دادند که تا ۱۰ روز آینده یا باید ۱۰ هزار افغانی بپردازند، یا تمامی غرفههای خود را از کنار سرک جمعآوری کنند. آنان گفتند این ساحه مربوط شاروالی است و ناحیه صلاحیت صدور جواز برای این محل را ندارد.»
برخی از مستریها در این ناحیه میگویند که تا کنون سه بار به شاروالی طالبان و مدیریت ناحیه این گروه مراجعه کردهاند، اما فردی به نام شیرمحمد، مدیر جواز مارکیتهای ناحیه اول، حاضر به پاسخگویی به آنان نشده است. آنان میگویند درباره پولهایی که پیش از این از کسبهکاران گرفته شده، تا کنون هیچ مقام محلی طالبان پاسخ روشن ارایه نکرده است.
یکی از مستریها میگوید: «شاروال [طالبان] با هیچکسی حاضر به صحبت کردن نیست. فردی که از اقارب نزدیک شاروال است، خارج از ساحه شاروالی به مستریها و ویرنگکارها گفته است که هر کسی مبلغ ۱۰ هزار افغانی بپردازد، اجازه کار برایش داده میشود و کسانی که این مبلغ را پرداخت نکنند، غرفههایشان از ساحه جمعآوری خواهد شد.»
به گفته او، مستریها همراه با شماری از ریشسفیدان به دفتر والی طالبان مراجعه کردند، اما در آنجا به آنان گفته شده است که در امور شاروالی مداخله نمیکنند. این کسبهکاران میگویند که در این ساحه، نانواییها، جوسفروشیها، نوشابهفروشیها، ترکاریفروشیها و دیگر کسبوکارهای کوچک فعالیت دارند.
غرفهداران میگویند که طالبان با اعمال فشار برای دریافت دوباره پول، ابتدا در جریان شب اخطاریههایی را بر غرفهها نصب کردند و دو روز بعد به آنان اعلام کردند که بهصورت غیرقانونی در این محل غرفه ایجاد کرده و فعالیت میکنند.
به گفته آنان، کسانی که از ناحیه اول طالبان جواز کار دریافت کرده بودند، جوازهای خود را به اعضای شاروالی این گروه نشان دادند، اما آنان این جوازها را نپذیرفتند و گفتند که ناحیه صلاحیت صدور جواز برای غرفههای کنار سرک را ندارد.
کسبهکاران میگویند طالبان به آنان گفتهاند که ناحیه حق صدور چنین جوازهایی را ندارد. آنان همچنان ادعا میکنند که به آنان گفته شده است در صورتی که هر غرفهدار مبلغ ۱۰ هزار افغانی به شاروالی پرداخت کند، اجازه ادامه فعالیت برایشان داده خواهد شد.
یک منبع میگوید: «در همین وضعیت، چند نفر حاضر شدند که پول بپردازند، اما زمانی که تعرفه بانکی خواستند، به آنان گفته شد که باید پول را بهصورت نقدی به شخصی که از دوستان شاروال است، پرداخت کنند؛ چیزی که کسی حاضر به قبول آن نشد. اکنون نیز تا روز چهارشنبه به آنان مهلت داده شده است که یا پول را پرداخت کنند، یا تمامی غرفههایشان به شاروالی انتقال داده خواهد شد. همین مستریها و دستفروشان بسیار نگران و پریشان هستند.»
این در حالی است که پیش از این، صدها تن از باشندهگان شهر مزارشریف علیه طالبان اعتراض کرده بودند. معترضان با سر دادن شعار «مرگ بر خاینان» گفته بودند که طالبان دکانهای رسته لیلامی را تخریب کردهاند.
طالبان بارها ادعا کردهاند که فساد اداری و رشوهستانی را در نهادهای دولتی از بین بردهاند. با این حال، شهروندان کشور، بهویژه کسانی که با نهادهای زیر سلطه طالبان سروکار دارند، از وجود فساد گسترده مالی و اداری در این نهادها شکایت دارند. آنان میگویند افراد این گروه بهگونه گسترده در فساد مالی و اداری دخیلاند، اما بهدلیل محدودیت در دسترسی به اطلاعات، ترس از بازجویی و پیامدهای افشای اطلاعات، ابعاد مختلف این فساد تا حد زیادی پنهان مانده است.
