دور دوم گفت‌وگوهای صلح میان طالبان و پاکستان در حالی در استانبول آغاز شده است که فضای مذاکرات تحت تاثیر تنش‌های فزاینده، بی‌اعتمادی متقابل و رقابت منطقه‌ای اسلام‌آباد و دهلی‌نو قرار دارد. دو طرف اعلام کرده‌اند که در این دور از گفت‌وگوها درباره مکانیسم اجرایی توافق‌نامه دوحه مذاکره می‌کنند. از سوی طالبان شش تن و از طرف پاکستان هفت تن به‌عنوان اعضای تیم‌های مذاکره‌کننده تعیین شده‌اند. با این حال، وزیر دفاع پاکستان هشدار داده است که اگر گفت‌وگوهای دو طرف به نتیجه نرسد، این کشور وارد «جنگ آشکار» با طالبان خواهد شد. او طالبان را متهم به همکاری با هند علیه پاکستان کرده و گفته است که این کشور طی بیست سال گذشته از طالبان حمایت کرده، اما اکنون این گروه به دردسر بزرگی برای پاکستان تبدیل شده‌اند. از سوی دیگر، برخی از دیپلمات‌های پیشین باور دارند که طالبان همچنان نیروی نیابتی پاکستان هستند و روابط دو طرف، هرچند پرتنش، تا کنون بر پایه وابسته‌گی متقابل استوار مانده و اسلام‌آباد در حال حاضر جایگزین برای طالبان ندارد که در افغانستان از آن‌ها حمایت کند.
پس از درگیری‌های شدید مرزی میان طالبان و پاکستان و حملات هوایی ارتش پاکستان بر کابل و بخش‌هایی از ولایت‌های شرقی کشور، دو طرف با میانجی‌گری ترکیه و قطر گفت‌وگوهای صلحی را با حضور وزیران دفاع و رییسان استخبارات خود در دوحه برگزار کردند. پس از امضای توافق‌نامه صلح، طالبان و پاکستان اعلام کرده بودند که دور بعدی گفت‌وگوها در استانبول ترکیه برگزار خواهد شد.
روز گذشته طالبان اعلام کردند که هیات مذاکره‌کننده این گروه به رهبری حاجی نجیب، معین وزارت داخله طالبان، و با عضویت سهیل شاهین، سفیر طالبان در قطر، انس حقانی، برادر وزیر داخله این گروه، نوراحمد نور، رییس عمومی سیاسی وزارت خارجه طالبان، نورالرحمن نصرت، معاون عملیات وزارت دفاع این گروه، و عبدالقهار بلخی، سخنگوی وزارت خارجه طالبان، در این نشست حضور دارند.
براساس گزارش‌ها، هیات پاکستان متشکل از دیپلمات‌ها و اعضای سازمان استخبارات، از جمله مسوول بخش افغانستان در این سازمان، در گفت‌وگوهای استانبول شرکت کرده‌اند.
از سوی دیگر، خواجه آصف، وزیر دفاع پاکستان، هشدار داده است که اگر گفت‌وگوهای جاری میان اسلام‌آباد و طالبان به نتیجه نرسد، ممکن است کشورش وارد «جنگ آشکار» با این گروه شود. او که روز گذشته در سیالکوت پاکستان با خبرنگاران سخن می‌گفت، افزوده: «کسانی [طالبان] که در دوحه با آنان مذاکره کردیم، همه در پاکستان بزرگ شده‌اند.»
وزیر دفاع پاکستان با اشاره به وضعیت پرتنش با طالبان گفته است: «کسانی که در دوحه با آن‌ها گفت‌وگو کردیم، در پاکستان بزرگ شده‌اند. با این همه، نمی‌دانم چرا افغانستان چنین رفتاری با ما دارد.» او همچنین تاکید کرده که طالبان به‌عنوان نیروی نیابتی هند علیه پاکستان عمل می‌کند. خواجه آصف در ادامه به نتیجه مذاکرات دوحه اشاره کرده و گفته است: «در چهار تا پنج روز گذشته هیچ حادثه‌ای رخ نداده، اما اگر مذاکرات به توافق نرسد، با افغانستان وارد جنگ آشکار خواهیم شد.»
از سوی دیگر، طاهر حسین اندرابی، سخنگوی وزارت خارجه پاکستان، اعلام کرده که گذرگاه‌های مرزی میان افغانستان و پاکستان به‌دلیل نگرانی‌های امنیتی تا اطلاع بعدی بسته خواهند ماند. او افزوده است: «جان شهروندان عادی پاکستان از تجارت و انتقال کالا باارزش‌تر است.» او تاکید کرده که وضعیت امنیتی اخیر ایجاب می‌کند تا کنترل‌های شدیدتری در مرزها اعمال شود. این در حالی است که گذرگاه‌ها میان افغانستان و پاکستان از ۱۱ اکتوبر، پس از درگیری‌های طالبان و نظامیان پاکستانی، تا کنون بسته مانده‌اند.
در همین حال، شماری از دیپلمات‌های پیشین می‌گویند که نزدیکی طالبان با هند باعث خشم پاکستان و افزایش تنش‌ها میان دو طرف شده است. به گفته آنان، هند می‌خواهد از جغرافیای افغانستان به‌عنوان کانالی برای حمایت از مخالفان پاکستان استفاده کند و این موضوع خشم اسلام‌آباد را برانگیخته است. همزمان، این دیپلمات‌ها باور دارند که طالبان هنوز به‌عنوان نیرویی قابل اعتماد برای تحقق اهداف منطقه‌ای پاکستان به شمار می‌روند و هر زمان که اسلام‌آباد بخواهد، طالبان را سر جای‌شان خواهند نشاند و چهره‌های مخالف را در رژیم این گروه حذف خواهند کرد.
عظیم‌الله ورسجی، دیپلمات پیشین که تجربه ماموریت دیپلماتیک در هند را دارد، در گفت‌وگو با روزنامه ۸صبح می‌گوید هندی‌ها از سال ۲۰۱۳ به این سو به‌دنبال ایجاد رابطه با طالبان بوده‌اند و در سال ۲۰۲۰ نماینده ویژه خود در امور افغانستان و پاکستان را به‌عنوان سفیر در دوحه تعیین کرده‌اند. او همچنین تاکید می‌کند که سفیر هند در قطر در زمان حکومت پیشین تایید کرده بود که با سهیل شاهین و برخی دیگر از چهره‌های طالبان در قطر دیدار و گفت‌وگو کرده است. به گفته او، هندی‌ها پس از امضای توافق‌نامه دوحه میان طالبان و امریکا به این نتیجه رسیده بودند که ایالات متحده از افغانستان خارج خواهد شد و از همین‌رو سیاست نزدیکی با طالبان را در پیش گرفتند و به‌دنبال افزایش تماس با این گروه بودند.
این دیپلمات پیشین می‌افزاید که در زمان گفت‌وگوهای صلح در دوحه، نماینده‌گان شورای امنیت ملی و وزارت خارجه هند نیز با طالبان دیدار داشته‌اند. او تاکید می‌کند که ارتباط هند با طالبان تنها به مسایل افغانستان محدود نمی‌شود، بلکه دهلی‌نو می‌خواهد از افغانستان به‌عنوان کانال ارتباطی با تحریک طالبان پاکستانی و جنبش آزادی‌بخش بلوچ استفاده کند. به گفته او، پاکستان هنوز هم بر طالبان نفوذ دارد و این گروه بدون اجازه پاکستان نمی‌توانند مستقلانه در کشورهای دیگر سفر کنند، هرچند در مواردی که تحت کنترل نیروهای نیابتی گروه‌های تروریستی هستند، ممکن است سرکشی‌هایی رخ دهد. گزینه‌های جایگزین برای طالبان نیز توسط اداره اطلاعات پاکستان آماده شده است. او تصریح می‌کند که بعید به نظر می‌رسد سفر متقی به هند بدون هماهنگی پاکستان انجام شده باشد، زیرا فعلاً در تمام اداره‌های طالبان، به‌ویژه وزارت خارجه این گروه، مشاوران پاکستانی نفوذ و کنترل دارند.
آقای ورسجی می‌گوید که تنش‌های اخیر میان طالبان و پاکستان و واکنش تند اسلام‌آباد، ناشی از مدیریت افکار عمومی این کشور است و همچنین اسلام‌آباد به‌طور جدی از هند نگرانی دارد تا از خاک افغانستان دردسر بزرگ‌تری برای خود ایجاد نشود. او درباره احتمال درگیری مجدد طالبان و پاکستان می‌افزاید که پاکستان می‌تواند طالبان را سر جای خود بنشاند و چهره‌های مخالف را از صحنه کنار بگذارد. او تاکید می‌کند که هند به طالبان اعتماد ندارد و طالبان نیز به هند اعتماد نخواهند کرد؛ بلکه هر دو از مقوله «دشمنِ دشمنِ من، دوست من است» استفاده می‌کنند و در نهایت پاکستان هر زمان که نیاز باشد، طالبان را در ازای امتیاز مهم یا برای حل بحران‌های بزرگ قربانی خواهد کرد.
از سوی دیگر، فیاض‌الدین غیاثی، دیپلمات پیشین، می‌گوید که نزدیکی طالبان با هند، خشم پاکستان را مبنی بر دستیابی به سیاست عمق استراتژیک برانگیخته است. به گفته او، طالبان با وجود این‌که توسط پاکستان به قدرت رسیدند، اما با پناه دادن به تحریک طالبان پاکستانی به‌دلیل روابط خونی و ایدئولوژیک نتوانستند خواسته‌های پاکستان را عملی کنند و همچنین هند را از میدان افغانستان دور نگه‌دارند. او تصریح می‌کند که پاکستان از سال ۲۰۲۳ به بعد رسماً شکایت از طالبان را در سیاست خارجی خود آغاز کرد و با انجام حملات هوایی و زمینی در مرزهای افغانستان وارد روابط تنش‌آلود با این گروه شد.
این دیپلمات پیشین تاکید می‌کند که موضع‌گیری امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان، که «حملات تروریستی» به کشمیر را که منسوب به نیروهای نزدیک به پاکستان بود، محکوم کرده بود، خشم پاکستان را برانگیخت و باعث واکنش‌های شدید مقام‌های پاکستانی شد. به گفته او، به‌رغم تیره‌گی روابط دو طرف، هنوز پاکستان جایگزینی برای طالبان پیدا نکرده، اما این گروه اگر مطالبات پاکستان را برآورده نکنند، آنان را بیشتر منزوی خواهد کرد. او می‌افزاید که توافق‌نامه دو طرف در دوحه نتیجه ملموسی نداشته و احتمال می‌رود گفت‌وگوهای طالبان و پاکستان در استانبول نیز به نتیجه مطلوب دو طرف منجر نشود.
آقای غیاثی تصریح می‌کند که دو طرف فشار بر یکدیگر را بیشتر خواهند کرد. به گفته او، پاکستان طالبان را در صحنه بین‌المللی به چالش خواهد کشاند و همچنین حملات بیش‌تری علیه این گروه انجام خواهد داد، در حالی که طالبان به هند بیشتر نزدیک خواهند شد و برای کاهش فشارهای پاکستان برخی از چهره‌های غیرپشتون را در رژیم خود منصوب خواهند کرد تا به‌نحوی در مقابل پاکستان برای خود اجماع داخلی ایجاد کنند.
پیش‌تر، وزارت خارجه پاکستان اعلام کرده بود که دور دوم گفت‌وگوهای دو طرف در استانبول، ترکیه برگزار می‌شود و هدف آن «متوقف کردن حملات تروریستی از خاک افغانستان به پاکستان» است. او افزوده که این نشست با هدف ایجاد یک «سازوکار نظارتی ملموس و قابل تایید» برای مهار تهدیدهای تروریستی فرامرزی برگزار می‌شود. این مقام پاکستانی همچنین گفته است که پاکستان از توافقی که در ۱۹ اکتبر ۲۰۲۵ با طالبان در دوحه نهایی شد، به‌عنوان گامی مهم در جهت تامین صلح و ثبات منطقه‌ای استقبال می‌کند.
