طالبان پس از کشته شدن پنج شهروند چین از سوی جنگ‌جویان این گروه در تاجیکستان، اقدام به جایگزینی جنگ‌جویان پشتونتبار به‌جای جنگ‌جویان تاجیک‌تبار خود کرده‌اند. منابع می‌گویند همزمان با تصمیم این گروه برای تبدیلی و خلع‌سلاح برخی از جنگ‌جویان تاجیک‌تبار طالبان، مسوولیت جمع‌آوری عواید معادن و توزیع زمین برای استخراج معادن نیز از طالبان محلی گرفته شده و صلاحیت آن به طالبان غیربومی، به‌ویژه افراد وابسته به طالبان قندهاری، سپرده خواهد شد. به گفته منابع، دو روز پیش هیاتی از طالبان همراه با ۱۲۰ تن از قطعه (۰۱) این گروه به دروازهای بدخشان رفته و احتمالاً قصد بازداشت جمعه‌فاتح، از مقام‌های محلی طالبان در دروازها را داشته‌اند، اما او با این هیات دیدار نکرده و منطقه را ترک کرده بود. به گفته منابع، برخی از این جنگ‌جویان در شغنان دیده شده‌اند که دوباره به سمت فیض‌آباد برگشته‌اند، اما هنوز روشن نیست چه تعداد از جنگ‌جویان غیربومی طالبان در دروازها باقی مانده‌اند.
منابع در بدخشان می‌گویند که طالبان حدود ۱۲۰ تن از اعضای قطعه (۰۱) خود را در ولسوالی‌های شکی، نسی و مایمی مستقر کرده و تصمیم دارند جنگ‌جویان محلی خود را خلع‌سلاح یا به مناطق دیگر منتقل کنند. به گفته منابع، این قطعه طالبان همچنین یک جنگ‌جوی این گروه به نام انس، باشنده اصلی ولسوالی بهارک و از محافظان جمعه فاتح، یکی از فرماندهان طالبان در درواز، را بازداشت کرده است. منابع می‌افزایند که معاون والی طالبان و رییس استخبارات طالبان در بدخشان و نماینده‌گانی از وزارت داخله و ریاست عمومی استخبارات طالبان با این قطعه به دروازها سفر کرده و جنگ‌جویان محلی خود را به اطاعت از فرمان رهبری این گروه تشویق کرده‌اند. منابع تاکید می‌کنند که جمعه فاتح، از ترس بازداشت، به مناطق دوردست پناه برده و ده‌ها تن از سربازانش را به کوه‌ها فرستاده است و دستور داده در صورتی که اقدام به بازداشت او صورت گیرد، مانع آن شوند.
براساس اطلاعات منابع، این هیات طالبان به جنگ‌جویان محلی این گروه در مرز با تاجیکستان نیز دستور داده که از هر نوع تماس یا ملاقات با مرزبانان تاجیکستانی خودداری کنند و هرگونه گفت‌وگو فقط با دستور مرکز انجام شود.
همچنان منابع می‌افزایند که طالبان جمعه فاتح، از فرماندهان محلی این گروه در درواز بدخشان، را به‌عنوان ولسوال این گروه در دشت ارچی کندز تعیین کرده و جنگ‌جویان جدید خود را جایگزین جنگ‌جویان محلی می‌کنند. به گفته منابع، مدیر امنیت استخبارات طالبان در شکی تبدیل شده و برادر جمعه فاتح نیز از کندک درواز به کندک سرحدی جوزجان، همراه با تمام پرسنلش، تبدیل شده، اما او خانه‌نشین را ترجیح داده است. منابع می‌گویند از جمعه فاتح خواسته شده که سلاح‌های افراد مسلحی را که در ساختار رسمی این گروه وظیفه ندارند، جمع‌آوری کند.
این منابع ادعا می‌کنند که به‌زودی فصیح‌الدین فطرت، رییس ستاد ارتش طالبان، نیز از این سمت سبک‌دوش خواهد شد. به گفته آنان، نگرانی‌ها در میان طالبان بدخشانی افزایش یافته و خلع سلاح جنگ‌جویان محلی و جمع‌آوری عواید معادن به‌عنوان دغدغه اصلی این جابه‌جایی‌های جدید مطرح شده است.
منابع می‌افزایند که والی جدید طالبان در بدخشان قصد دارد برای سرکوب بیشتر طالبان محلی، به‌زودی اقدام به جمع‌آوری سلاح‌های جنگ‌جویان این گروه تحت عنوان «افراد غیرمسوول» و کنترل‌گر معادن کند.
این در حالی است که پیش‌تر منابع گزارش داده بودند جمعه فاتح در مرگ دو شهروند چین در مرز افغانستان و تاجیکستان دست داشته است. به گفته منابع، پسر ماما و برادر جمعه فاتح، سه تن از جنگ‌جویان ترکستان شرقی را پس از مهمان‌نوازی از قریه نسی تا مسیر مایمی راهنمایی کرده‌اند، و در نتیجه یک درگیری آنان با مرزبانان تاجیکستانی، دو شهروند چین کشته شده‌اند. این شهروندان چین در حالی کشته شدند که طالبان بارها حضور جنگ‌جویان اویغوری و تاجیکستانی را در خاک افغانستان رد کرده‌اند.
منابع در آن زمان گفته بودند که طالبان سه تن از جنگ‌جویان غیربدخشانی که اوزبیک بودند را به دلیل بی‌توجهی بازداشت کرده بودند. به گفته منابع، قاری مصباح‌الحق عمر، عضو تولی دوم؛ مبارز صدر، عضو کشف تولی دوم؛ گل انباز حقجو، سرباز تولی دوم؛ یاسین مشهور به انس، سرباز تولی دوم؛ و زرقاوی، مدیر امنیت طالبان در ولسوالی شکی، به اتهام انتقال افراد ترکستانی از شکی بازداشت شده و به تازه‌گی آزاد شده‌اند.
کنترل معادن و دور زدن طالبان محلی
منابع تاکید می‌کنند که طالبان به تمام معدن‌کاران محلی دستور داده‌اند کسانی که جواز ندارند، فعالیت‌شان متوقف شود. براساس ادعای منابع، قرار است رییس معادن این گروه به‌زودی منفک و به‌جای او فرد دیگری از قندهار تعیین شود. یک منبع نیز تایید می‌کند که او منفک شده و فردی دیگر از قندهار به‌جای او گماشته شده و به زودی به بدخشان خواهد رفت، اما تاکید می‌کند که رییس کنونی طالبان فردی «معامله‌گر و رشوه‌دهنده قوی» است و به تمام مقام‌های کلان این گروه در وزارت معادن طالبان باج می‌دهد و احتمال ابقای آن نیز وجود دارد. به گفته منابع، طالبان پشتونتبار به طالبان تاجیک‌تبار نیز دستور داده‌اند که «خمس طلا» شرکت‌ها از این پس مستقیماً به کابل ارسال شود.
همزمان، ده‌ها معدن‌کار بدخشی در کابل می‌گویند که وزارت معادن طالبان کارهای‌شان را طی مراحل نمی‌کند و بهانه‌جویی می‌کند. آنان می‌افزایند که این زمین‌ها متعلق به خودشان است و مناطق معدنی را با مشورت مردم برای استخراج در نظر گرفته‌اند، اما کارهای‌شان در وزارت معادن طالبان متوقف مانده است. به گفته این معدن‌کاران و پیمان‌کاران بدخشی، در حال حاضر «اسکیچ» ساحه از قندهار برای آنان در راغ و شهر بزرگ و خواهان صورت می‌گیرد و به طالبان محلی اجازه این کار داده نمی‌شود.
این اقدامات پس از آن صورت می‌گیرد که در جریان چند هفته گذشته، پنج شهروند چین در حملاتی توسط طالبان در خاک تاجیکستان کشته شده‌اند. سه شهروند چین در یک حمله سازمان‌یافته طالبان در ولسوالی شهر بزرگ کشته شدند. منابع در آن زمان گفته بودند که این افراد توسط شرکت معدن‌کار فضل‌خدا غوربندی، از شرکای مولوی امان‌الدین، والی طالبان در هلمند، کشته شده‌اند. به‌گفته منابع، دو تن از این افراد در نتیجه درگیری میان جنگ‌جویان طالبان و مرزبانان تاجیکستان هدف گلوله طالبان قرار گرفته و جان باخته‌اند.
دفتر مطبوعاتی ریاست‌جمهوری تاجیکستان در واکنش به کشته شدن این شهروندان چین گفته بود که امام‌علی رحمان به نهادهای امنیتی تاجیکستان دستور داده است تا وضعیت مرزها و راه‌های تقویت امنیت مرزی را بررسی کنند.
این در حالی است که پیش‌تر اولاربک شارشی‌اف، مدیر کمیته اجرایی ساختار منطقه‌ای ضدتروریسم سازمان همکاری شانگهای، هشدار داده بود که گروه‌های تروریستی بین‌المللی در افغانستان و سوریه فعال‌تر شده‌اند. به گفته او، این گروه‌ها در تلاش برای ایجاد «سلول‌های خفته» در کشورهای آسیای میانه هستند. او گفته است: «رهبران سازمان‌های تروریستی بین‌المللی از برنامه‌های خود برای اعزام شبه‌نظامیان به کشورهای آسیای میانه با استفاده از اسناد جعلی از طریق کشورهای ثالث برای انجام حملات تروریستی، ایجاد سلول‌های خفته، جذب بودجه و انجام کمپین‌های استخدام برای افزایش صفوف خود با نیروهای جدید دست نکشیده‌اند.»
