شماری از استادان دانشگاه‌های مختلف کشور از تنقیص بست‌های خود توسط طالبان شکایت دارند. آنان می‌گویند که طالبان در یک روند بی‌سابقه، تعداد زیادی از استادان را بدون دلیل و منطق تنقیص و از کار منفک کرده‌اند. به گفته آنان، بیشتر این استادان تنقیص‌شده، استادان زن بوده‌اند که اکنون خانه‌نشین هستند. برخی از استادان دانشگاه‌های کابل، بدخشان و هلمند می‌گویند که مکتوب‌های تنقیص‌شان به ریاست‌های دانشگاه‌ها رسیده است، اما اداره‌های این نهادها مکاتیب را به استادان نشان نمی‌دهند و به‌طور شفاهی اطلاع داده‌اند که بست‌های‌شان تنقیص شده است. استادان دانشگاه‌ها به‌خصوص استادان زن می‌گویند که نه‌تنها وظیفه و استقلال مالی شان را از دست داده‌اند، بلکه امید به آینده بهتر و فعالیت‌های علمی نیز آن‌ها گرفته شده است. به گفته آنان، طالبان به‌شکل سیستماتیک زنان را از ساختارهای دولتی نیز حذف کرده‌اند.
یکی از استادان دانشگاه کابل که نمی‌خواهد نامش در گزارش ذکر شود، در گفت‌وگو با روزنامه ۸صبح می‌گوید که از دانشگاه کابل تنقیص بسته شده است. او می‌افزاید: «در دانشگاه کابل، تعداد ۲۶۴ نفر از استادان و کارمندان تنقیص شده‌اند. مکتوب تنقیص آن‌ها روز چهارشنبه به دانشگاه رسیده و از روز شنبه به بعد، تمام استادان به‌طور شفاهی از تنقیص شدن‌شان اطلاع داده شده‌اند.»
این استاد دانشگاه کابل می‌افزاید: «مکتوب تنقیص تمامی استادان زن در تمام دانشگاه‌های دولتی به ادارات مربوطه رسیده است، اما این مکتوب‌ها را نشان نمی‌دهند و می‌گویند که محرم است و نمی‌خواهند به دست رسانه‌ها برسد. متأسفانه، این یک حقیقت تلخ در وطن ما است که تمام استادان و کارمندان زن دانشگاه‌های دولتی تنقیص شده‌اند.» او می‌گوید که تنها از دانشگاه کابل، حدود ۶۰ یا ۷۰ تن از استادان زن تنقیص شده‌اند که تمامی آن‌ها دارای مدرک ماستر و دکترا بوده‌اند. علاوه بر استادان زن، تعدادی از استادان مرد نیز در فهرست تنقیص قرار دارند.
در همین حال، یکی از استادان دانشگاه بدخشان نیز می‌گوید که ۳۶ تن از استادان زن و کارکنان خدماتی این نهاد از سوی طالبان تنقیص شده‌اند. او می‌افزاید: «یگانه امیدم همان معاش پنج هزاری بود که طالبان سال گذشته تعیین کرده بودند، اما اکنون همان پنج هزار افغانی را هم به بهانه تنقیص از ما گرفته‌اند و در حالتی کاملاً شوکه‌کننده و بی‌سرنوشتی قرار گرفته‌ایم. آیا این عمل آنان تنها تنقیص است یا حذف سیستماتیک و دایمی زنان افغانستان از نهادهای آموزشی؟»
این استاد دانشگاه می‌گوید: «نزدیک به ۸ سال به‌عنوان استاد دانشگاه بدخشان تدریس کردم و سهم کوچک خود را در راستای ارتقای دانش ایفا کردم. اما با ادامه سیاست‌های محدودکننده طالبان علیه زنان و دختران، این گروه تمامی استادان زن در دانشگاه‌ها را به بهانه تنقیص منفک کرده‌اند. در دانشگاه بدخشان، ۳۶ بست حذف شده‌اند که شامل تمام استادان زن می‌شود. ۱۲ تن از استادان زن، منفک شده‌اند. روز گذشته این پیام به دست ما رسید و این خبر بسیار دردناک بود. پیش از این تصمیم نهایی، طالبان معاش تمامی استادان را به پنج هزار افغانی کاهش داده بودند که در واقع این اقدام، حذف دایمی زنان از دانشگاه‌ها بود. اکنون در وضعیتی مبهم و نگران‌کننده قرار داریم. نه‌نها شغل و استقلال مالی خود را از دست داده‌ایم، بلکه امید به آینده فعالیت‌های علمی و اجتماعی از ما گرفته شده است.»
همچنان یکی از استادان دانشگاه هلمند می‌گوید که طالبان ۴۰ تن از استادان این دانشگاه را که دارای مدرک تحصیلی ماستر و دکترا بوده‌اند، به بهانه تنقیص از دانشگاه اخراج کرده‌اند. او می‌افزاید که خودش نیز از کار اخراج شده است، در حالی که در حال حاضر دوره دکترا خود را در یکی از کشورهای منطقه سپری می‌کند. به گفته او، تمامی این استادان در زمان جدولت پیشین استخدام شده بودند، اما اکنون به‌جای آنان، ملاها یا طالبان که هیچ تحصیلات عالی ندارند، به این دانشگاه معرفی شده‌اند.
همزمان، طالبان ۹۰ تن از استادان و کارکنان دانشگاه پکتیا را تنقیص بست داده‌اند. منابع به روزنامه ۸صبح گفته‌اند که از میان این افراد، ۳۵ تن استاد، ۱۸ پزشک شفاخانه کادری و باقی، کارمندان اجیر این دانشگاه هستند. منابع افزودند که اکثر استادان تنقیص‌شده دارای مدرک تحصیلی دکترا بوده‌اند. به گفته این منابع، فهرستی از سایر استادان دانشگاه پکتیا نیز برای تنقیص آماده شده است.
همچنان طالبان ۱۲۰ تن از استادان و کارکنان دانشگاه شیخ زاید را نیز تحت عنوان «تنقیص بست» از وظایف‌شان منفک کرده‌اند. منابع به روزنامه ۸صبح گفته‌اند که این افراد به‌صورت رسمی و به دستور طالبان از کار برکنار شده‌اند. به گفته منابع، بیشتر استادان اخراج‌شده دارای مدارک ماستری و دکترا بوده‌اند و از زمان حکومت پیشین در این دانشگاه تدریس می‌کردند.
پیش از این، روزنامه ۸صبح در یک گزارش تحقیقی دریافته بود که وزارت تحصیلات عالی طالبان حدود ۱۴ درصد از تشکیل خود را تنقیص کرده است. منابع در این گزارش به روزنامه ۸صبح گفته بود که اکثریت بست‌های تنقیص شامل استادان زن می‌شود و این استادان به صورت دسته‌جمعی از دانشگاه‌ها به‌طور دایمی تا زمان سلطه طالبان از استادی محروم می‌شوند.
پیش‌تر وزارت تحصیلات عالی طالبان ۱۶ تن از اعضای کادر علمی دانشگاه‌های پروان و البیرونی را برکنار کرده و به‌جای آنان، ملاهای مدرسه‌های دینی را گماشته‌اند. منابع تایید می‌کنند که روند استخدام ملاها در دانشگاه‌ها به‌شدت ادامه دارد.
در تازه‌ترین مورد، وزارت معارف طالبان با نشر گزارشی اعلام کرده است که در بیش از سه سال گذشته، ۲۶۹ مکتب و حدود ۲۳ هزار مدرسه دینی در سراسر افغانستان ساخته شده‌اند. براساس این گزارش، در برابر هر مکتب، به‌طور میانگین ۸۵ مدرسه دینی ایجاد شده است.
