پنجمین دور نشست ویانا که با حضور چهرههای سیاسی، نمایندهگان احزاب مختلف، مقامهای دولت پیشین و شماری از فعالان مدنی و رسانهای برگزار شد، روز گذشته با صدور اعلامیهای به پایان رسید. شرکتکنندهگان در این نشست دوروزه درباره آینده دموکراتیک افغانستان، چگونگی تصویب اسناد کلیدی برای آینده کشور و ایجاد نقشه راه برای افغانستان بحث و تبادل نظر کردند. در اعلامیه پایانی این نشست بر تعهد به اصول مردمسالاری، رعایت حقوق بشر و توجه به وضعیت وخیم افغانستان تاکید شده است. در این اعلامیه آمده است که سیاستهای آپارتاید جنسیتی طالبان و اقدام این گروه در ارتکاب جنایات جنگی و جنایت علیه بشریت، ضرورت بازنگری در رویکردهای منطقهای و بینالمللی و انجام اقدامات فوری را ایجاب میکند. براساس این اعلامیه، طالبان حقوق مردم افغانستان را نقض کردهاند و تنها با ایجاد یک نظام قانونی، باثبات، پاسخگو و دموکراتیک میتوان حقوق مردم را حفظ کرد. روند ویانا در نشست دور پنجم خود تصمیم به ایجاد کمیسیونی متشکل از ۱۹ تن گرفته است که مسوولیت نهایی کردن مسودهها و دیدگاههای مشترک، طرح راهحلهای خروج از بحران و ایجاد ساختار سیاسی جامع مبتنی بر اعلامیههای قبلی و نتایج کارگروهها را بر عهده دارد.
این نشست از هجدهم تا نوزدهم فبروری ۲۰۲۵ در مقر «برونوکراسی فورم برای گفتوگوهای بینالمللی» در ویانا، پایتخت اتریش، برگزار شد. شرکتکنندهگان پس از دو روز گفتوگو، اعلامیهای را برای تداوم گفتوگوها و نهایی ساختن نقشه راه برای آینده دموکراتیک افغانستان به تصویب رساندند. در اعلامیه آمده است که این نشست با هدف تحقق دموکراسی و حاکمیت قانون در افغانستان، به تکمیل و تصویب نقشه راه روند ویانا که آینده کشور را ترسیم میکند، پرداخته است.
در این اعلامیه آمده که نشست پنجم ویانا تصمیم گرفته است تا براساس نقشه راه روند ویانا، یک کمیسیون ملی متشکل از ۱۹ تن ایجاد کند. در این کمیسیون، تمام جریانهای شرکتکننده و جریانهایی که در آینده به این نشست خواهند پیوست، حضور خواهند داشت. این کمیسیون مسوولیت دارد که مسودههای نهایی و دیدگاههای مشترک، طرح راهحلهای خروج از بحران و ایجاد ساختارهای سیاسی جامع متکی به اعلامیههای قبلی و نتایج کار گروههای کاری را ترتیب دهد.
براساس اعلامیه، شرکتکنندهگان از نهادهای مردمی افغانستان، کشورهای همسایه و منطقه، و تمام نهادهای بینالمللی و دولتهای حامی دموکراسی خواستهاند که اصول مطرحشده در این نقشه راه را بهعنوان مبنای اقدامات آینده برای کمک به مردم افغانستان بپذیرند و حمایتهای لازم را در این راستا فراهم کنند.
در اعلامیه تاکید شده است که در سهونیم سال گذشته، طالبان به سیاستهای سرکوبگرانه و نقض سیستماتیک حقوق بشر، اجرای سیاستهای آپارتاید جنسیتی علیه زنان و دختران، کوچهای اجباری و نسلکشی، توسل به جنایات جنگی، جنایت علیه بشریت و سلب حقوق اساسی مردم ادامه دادهاند. براساس اعلامیه، طالبان به گروههای تروریستی بینالمللی پناه داده و زمینههای آموزشی را برای آنان فراهم کردهاند، در حالی که به بازداشت، شکنجه و کشتار سیستماتیک نیروهای امنیتی و دفاعی پیشین ادامه دادهاند. در اعلامیه تصریح شده است که افزایش تولید و قاچاق مواد مخدر و جرایم سازمانیافته که امنیت و ثبات منطقه را تهدید میکند، از سوی طالبان حمایت جدی میشود.
همچنان در اعلامیه دور پنجم نشست ویانا آمده است که ایجاد یک نظام قانونی باثبات، پاسخگو و مبتنی بر اصولی که در آن حقوق و آزادیهای اساسی شهروندان تضمین شود، امنیت و عدالت اجتماعی تامین گردد و تمام اقوام و گروههای اجتماعی در افغانستان به حقوق شهروندی خود دست یابند، ضروری است. براساس اعلامیه، این نظام باید به تهدیدهای ناشی از تروریسم، جرایم سازمانیافته، افراطگرایی و نقض حقوق بشر بهطور موثر پاسخ دهد.
پنجمین دور نشست ویانا بر ضرورت بازنگری در رویکردهای منطقهای و بینالمللی، و اقدامات فوری تاکید کرده است. براساس اعلامیه، مردم افغانستان، قدرتهای منطقهای و جامعه بینالمللی باید رویکردهای خود را در رابطه با افغانستان و برای حل بحران این کشور بهطور جمعی و فوری تغییر دهند. در اعلامیه تاکید شده است که مبارزه و ایستادهگی مردم افغانستان در برابر رژیم طالبان باید در سطح جهانی بهرسمیت شناخته شود و همچنان نهادهای بینالمللی از جمله دادگاه کیفری بینالمللی(ICC) و دیوان بینالمللی دادگستری (ICJ) باید مسوولیت خود را در قبال محاکمه رهبران طالبان و رسیدهگی به نقض گسترده حقوق بشر در افغانستان ایفا کنند.
در اعلامیه آمده است: «جامعه بینالمللی باید رویکرد هدفمند و عملی برای ایجاد مسیر جدید برای افغانستان اتخاذ کند و با یک راهحل جمعی و پایدار، در ایجاد شرایطی برای تامین صلح، عدالت و رفاه برای مردم افغانستان کمک کند و در ایجاد یک حکومت عبوری ما را یاری دهد.» در اعلامیه تاکید شده است که اسناد و نقشه راه تدوینشده در این نشست باید بهعنوان مبنای آینده عادلانه و فراگیر مورد پذیرش منطقه و جامعه جهانی قرار گیرد.
براساس اعلامیه منتشر شده پنجمین دور نشست ویانا، شرکتکنندهگان بار دیگر بر تعهد خود برای حمایت از مردم افغانستان در تلاشهایشان برای تامین دموکراسی، عدالت، آزادی و تفسیر اعتدالی از دین تاکید کردهاند و از گروههای سیاسی و احزاب خواستهاند که با پیوستن به کمیسیون ملی روند ویانا، بهخاطر ایجاد یک اجماع بزرگ و یافتن راهحل معقول برای برونرفت از بحران، به روند ویانا بپیوندند.
پنجمین دور نشست ویانا به تاریخ سیام دلو برای دو روز با حضور بیش از ۱۰۰ تن از نیروهای سیاسی و مدنی مخالف طالبان برگزار شد. در این نشست احمد مسعود، رهبر جبهه مقاومت ملی، داکتر یاسین ضیا، رهبر جبهه آزادی، دکتر رنگین دادفر اسپنتا، مشاور امنیت ملی و وزیر امور خارجه حکومت سابق، و شماری از چهرههای سیاسی مستقل، روزنامهنگاران و اعضای نهادهای مدنی بهشمول زنان حضور داشتند.
گفتنی است که چهارمین نشست ویانا در جریان سه روز با حضور چهرههای سیاسی، نظامی، مدنی و فرهنگی مخالف طالبان در ماه سرطان سال جاری برای دستیابی به یک آینده دموکراتیک در افغانستان برگزار شده بود. در این نشست، ۷۰ تن از چهرههای سیاسی و مدنی از ۴۰ سازمان اجتماعی و گروههای سیاسی و رسانهای شرکت ورزیده بودند.
