گذرگاه تورخم ۱۲ روز پیش به‌طور کامل از سوی پاکستان به روی ترانزیت و مسافرت بسته شد. در این مدت، مقام‌های طالبان و پاکستانی نتواسته‌اند به توافقی برای بازگشایی آن برسند. پاکستان اعلام کرده که پس از آن‌که طالبان برخلاف توافقات قبلی اقدام به ایجاد پاسگاه در امتداد خط دیورند کردند، دست به بستن دروازه تورخم زده است. با این حال، دو طرف با برگزاری چندین نشست مشترک نتواسته‌اند به تفاهم برسند و دوشنبه‌شب به درگیری نظامی دست زده‌اند. درگیری‌ها میان دو طرف در طول روز دوشنبه به‌صورت وقفه‌ای ادامه داشته است. ویدیوهایی از این درگیری منتشر شده که نشان می‌دهد گلوله‌ها به خانه‌های مسکونی اصابت کرده است. گزارش‌ها حاکی از آن است که در این درگیری‌ها یک تن کشته و چندین تن دیگر، از جمله سه نظامی پاکستانی، زخمی شده‌اند. در این میان، هزاران مسافر در دو طرف مرز در بلاتکلیفی و سردرگمی به سر می‌برند و همچنان موترهای باربری که حامل کالاهای تجاری هستند، باعث خسارات مالی برای تاجران دو طرف شده است. اتاق مشترک تجارت و صنایع افغانستان و پاکستان می‌گوید که این تنش‌ها اعتماد تاجران را به تجارت و ترانزیت از این مسیر از بین می‌برد.
از بسته شدن گذرگاه تورخم به روی هر نوع رفت‌وآمد ۱۲ روز می‌گذرد. طالبان پیش از این گفته بودند که پاکستان جمعه‌شب، ۳ حوت، حدود ساعت ۱۰:۰۰ شب دروازه تورخم را به‌طور کامل به روی تجارت، ترانزیت و مسافرت بسته است. رسانه‌ها به نقل از مقام‌های پاکستانی گزارش داده‌اند که طالبان توافق را نقض کرده و بدون اطلاع قبلی اقدام به ساخت پاسگاه در این منطقه کرده‌اند. طبق گزارش‌های رسانه‌های پاکستانی، براساس توافق دو طرف، هر نوع ساخت‌وساز جدید در امتداد خط دیورند نیازمند رضایت قبلی طرفین است.
پس از ۱۱ روز مسدود بودن تورخم، روز گذشته جنگ‌جویان طالبان و نظامیان پاکستانی به درگیری نظامی پرداخته‌اند. ویدیوهایی که از جریان گلوله‌باران دو طرف در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده، نشان می‌دهد که شماری از گلوله‌ها و راکت‌ها به خانه‌های مسکونی نزدیک به محل درگیری اصابت کرده و این خانه‌ها آسیب دیده‌اند. براساس گزارش‌های رسانه‌ها، این درگیری حوالی ساعت ۲:۳۰ بامداد روز دوشنبه، ۱۳ حوت، میان نیروهای پاکستان و طالبان آغاز شد و تا شب ادامه داشته است. در این درگیری سه سرباز پاکستانی زخمی شده‌اند و یک راننده موتر جان خود را از دست داده است. هویت این راننده هنوز اعلام نشده است.
عبدالمتین قانع، سخن‌گوی وزارت داخله طالبان، تایید کرده که یک جنگ‌جوی این گروه در نتیجه تیراندازی نیروهای نظامی پاکستان کشته شده و دو تن دیگر زخمی شده‌اند.
شب گذشته همچنین ویدیوهایی در رسانه‌های اجتماعی منتشر شد که نشان می‌داد در پی درگیری طالبان و نظامیان پاکستانی، باشنده‌گان محل از خانه‌های‌شان آواره شده‌اند. در این ویدیوها دیده می‌شود که زنان و کودکان خانه‌های خود را به دلیل نگرانی از برخورد گلوله‌های سلاح‌های سنگین ترک کرده‌اند.
در ویدیوی دیگر که صدای تیراندازی نیز شنیده می‌شود، یک جنگ‌جوی طالبان می‌گوید: «این‌جا کمسیاری تورخم است و تمام نظامیان پاکستانی فرار کرده‌اند.» در تصویر، دیده می‌شود که جنگ‌جویان طالبان در مورد تیراندازی اختلاف دارند و به توصیه‌های یکدیگر تمکین نمی‌کنند.
آغاز درگیری و ادعای پاکستان و طالبان
رسانه‌های پاکستان به نقل از یک مقام پاکستانی که نخواسته نامش فاش شود، گزارش دادند که نیروهای امنیتی طالبان در ساعات اولیه روز دوشنبه بدون هیچ دلیلی تیراندازی کرده و پاسگاه مرزی پاکستان را هدف قرار داده‌اند. براساس گزارش‌های رسانه‌های پاکستانی، نظامیان این کشور به تیراندازی طالبان پاسخ داده‌اند.
از سوی دیگر، عبدالمتین قانع، سخن‌گوی وزارت داخله طالبان، گفته است که درگیری را نخست نظامیان پاکستانی آغاز کرده‌اند و جنگ‌جویان این گروه پاسخ داده‌اند. او مدعی شده که در نتیجه این درگیری، برخی پاسگاه‌های پاکستان از بین رفته و تلفاتی نیز داشته‌اند.
ادامه مسدودیت تورخم و افزایش زیان‌های مالی
نقیب‌الله صافی، رییس اجرایی اتاق مشترک تجارت و صنایع افغانستان و پاکستان، در گفت‌وگو با روزنامه ۸صبح می‌گوید که بسته شدن مرز تورخم یک مشکل سیاسی و نظامی است و تلاش‌های این نهاد نتیجه‌ای نداشته است. او تاکید می‌کند که این اقدام به ضرر هر دو کشور است و هم‌اکنون صدها موتر باربری در دو طرف در بی‌سرنوشتی به سر می‌برند. همچنین هزاران تن که در دو طرف مرز کار می‌کردند و از این طریق امرار معاش می‌کردند، بیکار شده‌اند و زیان‌های هنگفت مالی برای همه وارد شده است.
آقای صافی می‌گوید که این مسدودیت نه‌تنها یک مشکل کوتاه‌مدت است، بلکه در بلندمدت نیز مشکل ایجاد می‌کند، به‌طوری که تاجران و سرمایه‌گذاران دیگر اعتماد به سرمایه‌گذاری و تجارت در این مسیر نخواهند داشت، چرا که هم‌اکنون اموال آن‌ها فاسد شده و ضرر کرده‌اند. او می‌افزاید: «در بلندمدت، اعتماد به بندرها و راه‌ها میان افغانستان و پاکستان خراب می‌شود. یک تاجر یک یا دو بار نقض می‌کند، دیگر دل نمی‌کند که از طریق تورخم و راه‌های پاکستان تجارت کند.»
رییس اجرایی اتاق مشترک تجارت و صنایع افغانستان و پاکستان می‌گوید: «ما همیشه می‌گوییم که افغانستان و پاکستان در منطقه جایگاه چهارراهی ترانزیت دارند که شامل ترانزیت آسیای میانه می‌شود. وقتی مسایل سیاسی و نظامی باعث خدشه‌دار شدن روابط تجاری می‌شود، تاجران قربانی می‌دهند و دیگر کشورهای آسیای میانه به تجارت از این طریق اعتماد نمی‌کنند. به مرور زمان، تجارت آسیای میانه از این طریق از بین خواهد رفت.»
آقای صافی می‌افزاید که در این مدت، روزانه میلیونها دالر به دو طرف خسارت وارد شده است. او از دو طرف می‌خواهد که مسایل تجاری را قربانی اهداف سیاسی و نظامی نکنند. به گفته او، تجارت بین افغانستان و پاکستان در سال ۲۰۱۲ حدود دو و نیم میلیارد دالر بود، اما اکنون به یک میلیون دالر کاهش یافته است که مشکلات سیاسی و نظامی تاثیر منفی بر ترانزیت و تجارت دو طرف گذاشته است.
رسانه‌های پاکستانی نیز به نقل از مجیب شینواری، رییس انجمن تسویه حساب تورخم، گزارش دادند که پاکستان روزانه به دلیل مسدود بودن تورخم با ضرری بین ۱.۵ تا ۲.۵ میلیون دالر به دلیل توقف کالاهای صادراتی خود مواجه است. براساس ادعای او، بیش از هزار موتر بارگیری شده با مواد ساختمانی و کالاهای فاسدشدنی در جاده لندی کوتل و پارکینگ تورخم در بلاتکلیفی قرار دارند و برخی از اقلام کالاهای فاسدشدنی مجبور به بازگشت به سبزی مندوی پشاور شده‌اند. او افزوده که تعطیلی طولانی‌مدت به شدت بر صنایع خیبر پختونخوا که ۹۰ درصد متکی به تجارت پاکستان و افغانستان است، تاثیر گذاشته و باعث ضررهای عقابل توجهی برای ماموران گمرک، کارگران و تاجران شده است.
در همین حال، محمد یونس مهمند، معاون اول اتاق تجارت و سرمایه‌گذاری‌های خصوصی، پس از مسدود شدن گذرگاه تورخم، در دیدار با رییس فدراسیون اتاق‌های تجارت پاکستان، مسدود کردن گذرگاه‌ها را «اقدام خلاف قوانین بین‌المللی و همسایه‌داری» خوانده است. او از طرف پاکستانی خواسته تا در بازگشایی مسیرهای تجاری همکاری کند. پیش از او، مسوولین اتاق تجارت طالبان در ننگرهار اعلام کرده بودند که بسته شدن گذرگاه مرزی تورخم باعث وارد شدن روزانه ۵۰۰ هزار دالر خسارت به بخش خصوصی افغانستان شده است.
براساس گزارش‌ها، در این مدت دو طرف در سطوح نماینده‌گان مرزی با یکدیگر گفت‌وگو کرده‌اند، اما به نتیجه‌ای نرسیده‌اند. روز یک‌شنبه، علی امین گنداپور، وزیر اعلی خیبرپختونخوا، با محب‌الله شاکر، سرکنسول طالبان در پشاور، درباره بسته ماندن گذرگاه تورخم گفت‌وگو کرده‌اند. گنداپور تاکید کرده که بسته ماندن تورخم به سود هیچ‌کس نیست و باید فوراً بازگشایی شود. او گفته که این وضعیت باعث ضرر تاجران و راننده‌گان شده و نیاز به راه‌حل فوری دارد. دو طرف با اشاره به فرا رسیدن ماه رمضان و عید فطر، توافق کرده‌اند که این مرز هرچه سریع‌تر باز شود.
پیش از این، شفقت علی‌خان، سخن‌گوی وزارت خارجه پاکستان، در یک نشست خبری موضوع مدیریت مرزی را پیچیده توصیف کرده است. او همچنین تایید کرده که این اقدام واکنش به ساخت پاسگاه مرزی از سوی طالبان بدون اطلاع قبلی طرف پاکستانی بوده است.
چندی پیش مرزبانان پاکستانی یک شهروند افغانستان را در گذرگاه تورخم به گلوله بسته‌اند. این شهروند افغانستان روز شنبه، ۱۳ دلو، در گذرگاه تورخم پس از یک تنش لفظی با مرزبانان پاکستانی به قتل رسیده است.
گفتنی است که پاکستان با آن‌که در دو دهه گذشته میزبان و حامی طالبان بوده است، اکنون به دلیل حضور جنگ‌جویان تحریک طالبان پاکستانی (تی‌تی‌پی) در افغانستان، وارد رابطه پرتنش با این گروه شده است. اسلام‌آباد بارها از طالبان خواسته که رهبران تی‌تی‌پی را که در خاک افغانستان حضور دارند، به این کشور تحویل دهند، اما این درخواست تا کنون از سوی طالبان رد شده و ادعا شده که آنان در افغانستان حضور ندارند.
