شماری از کارشناسان محیط زیست و کشاورزی از افزایش حفر چاه‌های غیرمعیاری و برداشت بی‌رویه آب‌های زیرزمینی برای کشاورزی در میدان وردک ابراز نگرانی می‌کنند. آنان می‌گویند که گسترش استفاده از پمپ‌های آفتابی برای آبیاری زمین‌های کشاورزی، در کنار کاهش بارندهگی و تداوم خشک‌سالی، فشار بر منابع آب زیرزمینی را افزایش داده است. به گفته این کارشناسان، برداشت آب بدون درنظرگرفتن ظرفیت منابع زیرزمینی می‌تواند سطح آب را کاهش دهد و چشمه‌ها و کاریزها را با خطر خشک‌شدن روبه‌رو سازد. آنان کمبود امکانات برای ذخیره آب باران و سیلاب‌ها را نیز از عواملی می‌دانند که وابسته‌گی کشاورزان به چاه‌ها را افزایش داده است. کارشناسان تاکید می‌کنند که نظارت بر حفر چاه‌ها، تنظیم میزان برداشت آب، گسترش روش‌های آبیاری کم‌مصرف و ایجاد ذخیره‌گاه‌های آب برای جلوگیری از کاهش بیشتر منابع زیرزمینی ضروری است.
احمد جاوید نور، یکی از کارشناسان محیط زیست، می‌گوید که حفر چاه‌های غیرمعیاری و استفاده از پمپ‌های آفتابی برای استخراج آب‌های زیرزمینی و کشت‌وکار در زمین‌های خشک و کم‌آب، در بسیاری از مناطق افغانستان به ویژه میدان وردک گسترش یافته است. به گفته او، این روند در شرایط تداوم خشک‌سالی و تغییرات اقلیمی، منابع آب زیرزمینی و پوشش گیاهی را با تهدید روبه‌رو می‌کند. نور هشدار می‌دهد که برداشت بی‌رویه آب ممکن است در کوتاه‌مدت برای برخی کشاورزان سود اقتصادی داشته باشد؛ اما در درازمدت، دسترسی مردم به آب را محدود و کشاورزی را با دشواری روبه‌رو می‌سازد.
احمد جاوید نور می‌گوید: «افراد و کشاورزانی که زمین‌های خشک و کم‌آب را اجاره می‌کنند و با حفر چاه‌های غیرمعیاری و استفاده از پمپ‌های آفتابی در آن‌جا کشت‌وکار راه می‌اندازند، ممکن است در کوتاه‌مدت سود اقتصادی به دست بیاورند؛ اما این کار به بهای کاهش منابع آب تمام می‌شود. با پایین‌رفتن سطح آب‌های زیرزمینی، چاه‌ها، چشمه‌ها و کاریزها خشک می‌شوند و دسترسی باشندهگان منطقه به آب کاهش می‌یابد.»
این کارشناس محیط زیست تاکید می‌کند که در مناطق کم‌آب، مدیریت منابع آب باید در اولویت قرار گیرد و برداشت این منبع برای کسب سود کوتاه‌مدت، بدون درنظرگرفتن پیامدهای آن، ادامه نیابد.
نور می‌گوید: «ما می‌توانیم بدون سبزیجات و برخی محصولات کشاورزی به زندهگی ادامه بدهیم؛ اما بدون آب حتا چند ساعت هم نمی‌توانیم زنده بمانیم. هیچ محصولی، هرقدر هم که ارزش اقتصادی داشته باشد، نمی‌تواند جای آب را بگیرد. به همین دلیل، برداشت بی‌رویه آب برای به‌دست‌آوردن سود کوتاه‌مدت، کار معقولی نیست و می‌تواند منابع حیاتی مردم را از بین ببرد.»
آقای نور جلوگیری از حفر چاه‌های غیرمجاز، تنظیم میزان برداشت آب، ترویج آبیاری قطره‌ای، ذخیره آب‌های فصلی و کشت محصولات سازگار با شرایط اقلیمی را از راهکارهای کاهش فشار بر منابع آب زیرزمینی می‌داند.
حبیب‌الله طاهری، یکی دیگر از کارشناسان محیط زیست، می‌گوید کاهش بارندهگی و تداوم خشک‌سالی در میدان وردک، وابسته‌گی کشاورزان به آب‌های زیرزمینی برای آبیاری زمین‌های کشاورزی را افزایش داده است. او می‌افزاید که کشت محصولاتی مانند بادنجان رومی، پیاز، بادرنگ، بامیه و تربوز در شرایط کمبود آب، بدون درنظرگرفتن میزان مصرف آب و درآمد حاصل از آن‌ها، می‌تواند مدیریت منابع آب را با چالش روبه‌رو کند. به گفته طاهری، برای جلوگیری از کاهش بیشتر منابع آب زیرزمینی، باید کشت محصولات با شرایط اقلیمی و ظرفیت منابع آب هماهنگ شود و نظارت بر میزان برداشت آب افزایش یابد. او همچنین بر ذخیره آب باران و سیلاب‌ها برای استفاده در بخش کشاورزی تاکید می‌کند.
این کارشناس محیطزیست می‌گوید: «از آن‌جا که هزینه استفاده از پمپ‌های آفتابی پایین است، ممکن است کشاورزان ساعت‌های طولانی آب برداشت کنند و مقدار زیادی از منابع زیرزمینی مصرف شود. کاهش این منابع، رطوبت خاک و دسترسی گیاهان به آب را نیز کم می‌کند و بر رشد درختان، چراگاه‌ها و دیگر پوشش‌های گیاهی تاثیر می‌گذارد. در مناطقی که برداشت آب برای مدت طولانی و به‌شدت ادامه پیدا کند، حتا احتمال فرونشست زمین و ایجاد ترک‌های سطحی وجود دارد که می‌تواند پیامدهای جدی محیط زیستی داشته باشد.»
طاهری می‌گوید: «برای جلوگیری از کاهش بیشتر ذخایر آب، لازم است برداشت از چاه‌ها بر اساس ظرفیت منابع تنظیم شود و روش‌هایی مانند آبیاری قطره‌ای، تنظیم زمان آبیاری و کشت محصولات سازگار با شرایط اقلیمی گسترش یابد. همچنان، نهادهای مسوول باید برای ذخیره آب باران و سیلاب‌ها، تغذیه منابع آب زیرزمینی و احیای چشمه‌ها و کاریزها برنامه‌های عملی روی دست بگیرند. همکاری کشاورزان، جوامع محلی و نهادهای مسوول برای مدیریت پایدار آب ضروری است تا هم منابع آب آشامیدنی حفظ شود و هم نیازهای کشاورزی و باغداری در میدان وردک تامین گردد.»
محمد سالم ساعی، یکی از کارشناسان امور کشاورزی، می‌گوید گسترش کشت سبزیجات در میدان وردک، به‌دلیل تقاضای بازار کابل، فرصت افزایش درآمد کشاورزان را فراهم کرده است؛ اما تداوم این روند به مدیریت منابع آب نیاز دارد. به گفته او، نبود زیرساخت‌های مناسب برای ذخیره آب باران و برف سبب می‌شود که آب‌های فصلی به‌گونه موثر در کشاورزی استفاده نشوند و کشاورزان برای تامین آب مورد نیاز زمین‌های‌شان بیشتر به چاه‌ها وابسته شوند. ساعی تاکید می‌کند که ایجاد تأسیسات ذخیره آب و ارائه حمایت‌های تخنیکی به کشاورزان می‌تواند استفاده از منابع آب را بهبود بخشد و از آسیب‌دیدن تولیدات زراعتی در سال‌های آینده جلوگیری کند.
ساعی می‌گوید: «آب‌های زیرزمینی در حقیقت یک منبع استراتژیک‌اند که دولت‌ها و جوامع می‌توانند در شرایط اضطراری و هنگام افزایش نیازهای انسانی، برای ادامه زندهگی به‌گونه درست و معقول از آن استفاده کنند. در افغانستان، به‌دلیل نبود مدیریت مناسب آب و استفاده‌نکردن مؤثر از آب‌های روان در فصل بارندهگی، کشاورزان با استفاده از ابزارهای نوین و پمپ‌های آبیاری، بیش از گذشته به منابع زیرزمینی رو آورده‌اند. این روند می‌تواند تعادل اکوسیستم را برهم بزند، به خشک‌سالی و ترک‌خوردن زمین بینجامد و در درازمدت ذخایر آب زیرزمینی را به‌شدت کاهش دهد.»
این کارشناس کشاورزی، نبود امکانات کافی برای ذخیره آب باران و برف را یکی از چالش‌های مدیریت منابع آب در میدان وردک می‌داند. به گفته او، بخشی از آب‌های فصلی به‌دلیل نبود آبگیرها و محل‌های مناسب ذخیره‌سازی، از این ولایت خارج می‌شود و فرصت استفاده از آن برای تغذیه دوباره منابع زیرزمینی از دست می‌رود.
ساعی می‌گوید: «با آن‌که میدان وردک در برخی مناطق بارندهگی مناسبی دارد، بخش زیادی از آب باران و برف از طریق آب‌های روان از این ولایت خارج می‌شود؛ زیرا آبگیرها و محل‌های کافی برای ذخیره آن وجود ندارد. اگر در مناطق مناسب آبگیر ساخته شود و آب‌های فصلی ذخیره شوند، بخشی از این آب می‌تواند به زمین نفوذ کند و به تغذیه دوباره منابع زیرزمینی کمک کند. از سوی دیگر، افغانستان به یک راهبرد روشن کشاورزی نیاز دارد تا مناطق مناسب برای کشت هر محصول براساس شرایط اقلیمی و نیاز بازار مشخص شوند و کشاورزان نیز از حمایت تخنیکی و امکانات لازم برخوردار باشند. نبود برنامه‌ریزی منسجم، کاهش حمایت از کشاورزان و کمبود برنامه‌های مشخص برای تولید، می‌تواند در آینده منابع آب را بیشتر تحت فشار قرار دهد و تنوع محصولات کشاورزی را کاهش دهد.»
یوناما پیش‌تر هشدار داده بود که چالش‌های اقلیمی و محیط زیستی در افغانستان، معیشت مردم و امنیت غذایی را تهدید می‌کند. بر اساس گزارش این نهاد، خشک‌سالی و کمبود آب از جدی‌ترین مشکلات محیط زیستی کشور است و بیش از نیمی از جمعیت از پیامدهای آن آسیب دیده‌اند. سازمان خوراک و کشاورزی ملل متحد (فائو) نیز اعلام کرده است که خشک‌سالی‌های پی‌هم ۱۹ ولایت افغانستان را متاثر کرده و مناطق شمالی بیشترین آسیب را دیده‌اند. به گفته این سازمان، کاهش منابع آب، خشک‌شدن چراگاه‌ها و از بین رفتن محصولات کشاورزی، زندهگی جوامع روستایی را دشوارتر کرده است.
در چنین شرایطی، کارشناسان محیط زیست و کشاورزی نسبت به برداشت بی‌رویه آب‌های زیرزمینی در میدان وردک هشدار می‌دهند و می‌گویند ادامه این روند، در کنار خشک‌سالی و کاهش منابع آب، می‌تواند دسترسی به آب و پایداری کشاورزی را با مشکل بیشتری روبه‌رو کند.
