شماری از باشندهگان شهر کابل از کاهش سطح آبهای زیرزمینی و تشدید بحران کمآبی در این شهر ابراز نگرانی میکنند. آنان میگویند که افزون بر کاهش منابع آب، دسترسی به آب آشامیدنی سالم نیز به یکی از چالشهای جدی زندهگی روزمرهشان تبدیل شده است. آنان میافزایند که کاهش منابع آبی و ناسالمبودن آب نل، شماری از خانوادهها را ناگزیر کرده برای تهیه آب آشامیدنی به شرکتهای خصوصی عرضهکننده آب مراجعه کنند. به گفته آنان، این وضعیت با توجه به فقر و بیکاری، هزینههای بیشتری را بر خانوادهها تحمیل کرده است. باشندهگان کابل همچنان از ادامه ساختوساز ساختمانهای بلندمنزل در بخشهای مختلف این شهر ابراز نگرانی کرده و میگویند که گسترش این ساختوسازها میتواند فشار بیشتری بر منابع محدود آب وارد کرده و بحران کنونی آب را تشدید کند. آنان خواستار جلوگیری از ساختوسازهای بیرویه، تقویت و احیای منابع آبهای زیرزمینی و افزایش آگاهی عمومی درباره مصرف درست و صرفهجویی در آب هستند.
سمیر ملک، یکی از باشندهگان ناحیه ششم شهر کابل، از تشدید بحران آب در این شهر ابراز نگرانی میکند. او میگوید که خانوادهاش در هفته تنها دو روز به آب دسترسی دارند؛ آبی که نهتنها برای رفع نیازهای روزمره کافی نیست، بلکه از کیفیت مناسبی نیز برخوردار نیست.
این جوان میگوید: «خواست ما این است که برای تامین آب اقدام شود تا مردم بتوانند به آب صحی دسترسی داشته باشند. آب کابل قابل نوشیدن نیست و حتا برای حمام و شستن لباس نیز آب کافی نداریم. در زمستان نیاز خانوادهها به آب و برق بیشتر میشود و ما با مشکلات زیادی روبهرو هستیم.»
صداقت، یکی دیگر از باشندهگان شهر کابل، میگوید که آب چاه آنان هرچند خشک نشده، اما قابل استفاده نیست. او میافزاید که برای تهیه آب آشامیدنی سالم، ناچارند از شرکتهای تصفیهکننده آب خریداری کنند.
این باشنده کابل میگوید: «ما چاه آب داریم، اما آب آن شور است و نمیتوانیم برای نوشیدن و پختوپز از آن استفاده کنیم. مجبور هستم یک بشکه ۲۰ لیتری آب را به بهای ۲۰ افغانی بخرم و روزانه حدود ۶۰ افغانی برای آب هزینه کنم. تقریباً همه مردم کابل با این مشکل روبهرو هستند و کمبود آب روزبهروز بیشتر میشود. دوستان ما در پشت کوتل خیرخانه نیز بهدلیل نبود آب، هر هفته یک تانکر دو هزار لیتری آب تهیه میکنند تا نیازهایشان را برطرف کنند.»
عرشیا، یکی دیگر از باشندهگان شهر کابل، میگوید که کاهش دسترسی به آب آشامیدنی سالم، در شرایط فقر و بیکاری، هزینههای زندهگی خانوادههای کمدرآمد را افزایش داده و تامین هزینه خرید آب را برای آنان دشوار کرده است. او میافزاید که آنان آب آشامیدنی مورد نیاز خود را از شرکتهای خصوصی میخرند و برای سایر نیازهای روزمره از آب نل استفاده میکنند. این مرد تاکید میکند که برای مهار بحران آب، باید روند ساختوساز بلندمنزلها متوقف و تدابیر لازم برای مدیریت منابع آب و جلوگیری از هدررفت آن روی دست گرفته شود.
عرشیا میگوید: «حالا برای آب آشامیدنی از شرکتهای سیار آب تهیه میکنیم و برای کارهای دیگر از آب نل استفاده میکنیم. این وضعیت هزینههای ما را بیشتر کرده است، چون برای هر دو نوع آب پول میپردازیم. آب نل قابل نوشیدن نیست و پیش از این هر یک یا دو روز میآمد، اما حالا در هفته هم نمیآید. روزانه حدود ۲۰۰ افغانی برای آب مصرف میکنیم. با توجه به بیکاری و درآمد کم، پرداخت این هزینه بسیار دشوار است. کسی که روزانه ۴۰۰ افغانی درآمد دارد، باید از آن برای خرید آب، کرایه خانه و دیگر نیازهای زندهگی مصرف کند یا آب.»
سکندر، یکی دیگر از باشندهگان شهر کابل، اما با این دیدگاه مخالف است و میگوید که کاهش فعالیتهای ساختمانی و تجارتی نمیتواند راهحل مناسبی برای مهار بحران آب در این شهر باشد. او تاکید میکند که باید از ظرفیت سرمایهگذاری تاجران برای تامین منابع آب استفاده شود و راهکارهای پایدار برای مقابله با کمبود آب روی دست گرفته شود.
سکندر میگوید: «کابل یک شهر است و نمیتوان فعالیتهای ساختمانی و تجارتی را متوقف کرد. مردم در این شهر سرمایهگذاری میکنند و باید از همین سرمایهگذاران برای تامین آب هزینه گرفته شود. همچنان، اگر امکان داشته باشد، باید آب از ولایتهای دیگر، بهویژه از پنجشیر، به کابل انتقال داده شود. سیستم فاضلاب نیز باید مدیریت شود تا از منابع آب بهگونه درست و پایدار استفاده شود.»
بحران کمآبی در شهر کابل پدیده تازهای نیست، اما در سالهای اخیر عواملی چون کاهش بارندهگی، تغییرات اقلیمی، رشد جمعیت، افزایش بازگشت مهاجران و گسترش ساختوسازها، فشار بر منابع محدود آب این شهر را افزایش داده است. حفر بیرویه چاههای عمیق و نبود مدیریت موثر منابع آبی نیز از دیگر عواملی دانسته میشود که وضعیت آب در کابل را دشوارتر کرده است.
دفتر هماهنگکننده کمکهای بشردوستانه سازمان ملل متحد (اوچا) درباره تشدید خشکسالی در افغانستان هشدار داده و اعلام کرده که کاهش بارندهگی، منابع آبی و زمینهای کشاورزی را با تهدید روبهرو کرده است.
همچنان، کمیته بینالمللی صلیب سرخ در گزارشی اعلام کرده که حدود ۳۳ میلیون تن در افغانستان به آب کافی دسترسی ندارند. به گفته این کمیته، چهار دهه درگیریهای مسلحانه و تغییرات اقلیمی، چالشهای جدی در زمینه دسترسی به آب ایجاد کرده است.
از سوی دیگر، موسسه مرسی کورپس (Mercy Corps) هشدار داده است که افغانستان در آستانه بحران سراسری آب قرار دارد. این موسسه گفته است که بازگشت مهاجران از ایران و پاکستان، فشار بیشتری بر منابع آب و سیستمهای شکننده آبرسانی وارد کرده است. براساس ارزیابی این موسسه، کابل ممکن است تا سال ۲۰۳۰ با کمبود شدید آب روبهرو شود.
در تازهترین مورد، صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل متحد (یونیسف) در گزارشی درباره پیامدهای حملهها و منازعات بر زیرساختهای آب و بهداشت در جهان اعلام کرده است که نزدیک به یکسوم جمعیت افغانستان، بهشمول ۶.۸ میلیون کودک، به آب آشامیدنی سالم دسترسی ندارند.






