سیلابهای ویرانگر در جریان چند روز گذشته در افغانستان، خسارات هنگفت جانی و مالی به بار آورده است. در پی سرازیر شدن این سیلابها در هشت ولایت کشور، ۴۰ تن جان باخته، ۴۱ تن ناپدید شده و ۷۴ تن دیگر زخم برداشتهاند. وزارت دولت در امور رسیدهگی به حوادث زیر کنترل طالبان، میگوید که در سه روز گذشته در نتیجه این سیلابها، علاوه بر تلفات جانی، بیش از نه هزار منزل مسکونی و هفت هزار جریب زمین زراعتی تخریب شده است. این وزارت گفته است که کمکهای اضطراری به مناطق یادشده ارسال شده است، اما آسیبدیدهگان از کندی در روند عملیات پاکسازی و پیدا کردن ناپدیدشدهگان شکایت دارند. با این حال، منابع در ولایت میدانوردک میگویند که تنها در این ولایت ۳۰ تن جان باخته و ۱۵ تن دیگر زخمی شدهاند. همچنان در نتیجه سرازیر شدن سیلاب در ولایت غزنی حدود دو هزار جریب زمین زراعتی و ۲۵ باب منزل مسکونی تخریب شده است. با این حال، باشندهگان کشور طالبان را به بیبرنامهگی متهم میکنند و تاکید میورزند که این گروه به جای تمرکز بر حل مشکلات، به اعمال فشار بر مردم رو آوردهاند.
وزارت دولت در امور رسیدهگی به حوادث زیر کنترل طالبان میگوید که در نتیجه سرازیر شدن سیلابها در چند روز گذشته، ۴۰ تن جان باخته، ۴۱ تن ناپدید شده و ۷۴ تن دیگر زخم برداشتهاند. شفیعالله رحیمی، سخنگوی این وزارت، گفته است که در جریان چند شب گذشته، علاوه بر تلفات جانی، بیش از نه هزار منزل مسکونی و هفت هزار جریب زمین زراعتی مشمول باغها تخریب شده است. او افزوده است که این وزارت نشستی اضطراری را با نهادهای مددرسان بینالمللی برگزار کرده و از آنها خواسته است تا به متضرران کمک کنند. این در حالی است که اداره هواشناسی تحت مدیریت طالبان از احتمال بارش باران شدید، سیلابهای آنی و رعدوبرق تا سوم ماه اسد در چند ولایت کشور، هشدار داده است.
از سوی دیگر، ریاست مبارزه با حوادث طبیعی طالبان در میدانوردک گفته است که در پی سرازیر شدن سیلابها در ولسوالیهای جلریز، نرخ، چک، سیدآباد و جغتوی این ولایت، ۳۰ تن جان باخته و ۱۵ دیگر زخم برداشتهاند. منابع اما میگویند که در پی این سیلابها، ۲۵ تن زخمی شده و حدود ۲۰ تن دیگر ناپدید شدهاند. براساس گزارشهای منابع محلی، در نتیجه سیلابها در ولایت میدانوردک، ۵۰ باب خانه مسکونی، سه محراب مسجد، دو باب مکتب و ۱۲ پل و پلچک در جلریز تخریب شده است. به گفته منابع، ۸۰۰ جریب زمین کشاورزی نیز در این ولسوالی تخریب شده و ۳۵ راس دام از بین رفته است.
در همین حال، منابع در کابل میگویند که در نتیجه سرازیر شدن سیلاب در منطقه ارغندی ولسوالی پغمان این ولایت، دستکم ۱۰ تن جان باخته و ۱۵ تن دیگر زخمی شدهاند. همچنان گزارش شده که در نتیجه سیلابهای اخیر در ولسوالی پغمان، ۸۰ خانه و ۴۵۰ باغ تخریب شده است.
این در حالی است که سیلابهای موسمی همهساله در افغانستان تلفات و خسارات جبرانناپذیر برجا میگذارد؛ اما به گفته شماری از شهروندان کشور، طالبان برنامه و استراتژیای برای مبارزه با بلاهای طبیعی در افغانستان ندارند. آنان ادعا میکنند که برخی از مقامهای محلی طالبان به متضرران سیلابها گفتهاند که متوجه اعمالشان باشند. همچنان این شهروندان تاکید میورزند که در کنار نبود برنامه، تقرر افراد غیرمسلکی و تمرکز و توزیع بودجه در بخشهای نظامی این گروه، باعث شده که توجه به تغییرات اقلیمی که از مهمترین موضوعات بشری است، کاهش یابد.
شهروندان کشور میگویند که بیتدبیری و نبود دانش تخصصی در میان افراد طالبان در پستهای مهم دولتی، سبب شده که راهکارهای علمی و دقیق برای مبارزه با حوادث طبیعی در کشور به باد فراموشی سپرده شود. آنان تاکید میورزند که این امر در گذشته نیز سنجیده نشده و مشکلات افغانستان از رهگذر تغییرات اقلیمی روزبهروز گستردهتر میشود. به گفته این شهروندان، اگر تدابیر جدیتر و عاجلتر روی دست گرفته نشود، حوادث طبیعی حادثههای دلخراشیتر خلق خواهد کرد.
با این حال، شمسالدین عینی، یکی از باشندهگان کشور، میگوید که طالبان در پیشبینی و جلوگیری از حوادث طبیعی، وظیفه خود را بهعنوان رژیم بر سر اقتدار انجام ندادهاند. او تاکید میورزد که بعد از وقوع حوادث طبیعی، این گروه در ترمیم خرابیهای ناشی از سیلابها نیز گزینشی عمل کرده و بیشتر مسوولیت خویش را بر دوش سازمانهای مددرسان خارجی انداخته است.
میثم نظری (مستعار) یکی از باشندهگان کابل، میگوید که طالبان برنامهای برای مبارزه با حوادث طبیعی ندارند. به گفته او، طالبان مسوولیت همه ادارههای فنی و تخنیکی را به افراد خود سپردهاند که هیچ نوع ظرفیت تخصصی و دانش مسلکی در این عرصه ندارند. به باور این شهروند، افغانستان زیرساختهای لازم برای مقابله با حوادث طبیعی را ندارد و از همین رو نیازمند مدیریت سالم، افراد نخبه و آراسته با دانش مدرن است.
باشندهگان کشور در حالی از کمبود نیروی مسلکی، متخصص و باتجربه در نهادهای دولتی زیر کنترل طالبان شکایت دارند که در پی سقوط افغانستان به دست این گروه، دهها هزار نیروی متخصص و مسلکی کشور را ترک کردهاند که این اقدام روند کمکرسانی و رسیدهگی به آسیبدیدهگان بلاهای طبیعی را آسیب زده است.
گفتنی است که چندی قبل اتحادیه اروپا ۷.۶ میلیون یورو برای مبارزه با تغییرات آبوهوا و ناامنی غذایی در افغانستان کمک کرده است. نمایندهگی اتحادیه اروپا برای افغانستان گفته که این کمکها برای رفع تغییرات اقلیمی و ناامنی غذایی از طریق پروژههای کشاورزی به مصرف خواهد رسید.
سازمان جهانی هواشناسی گفته است که افغانستان در برابر خطرات آبوهوا، بسیار آسیبپذیر است. این سازمان افزوده که سیلابهای آنی شایعترین و مخربترین چالش زیستمحیطی در افغانستان است. به گفته این سازمان، از سال ۱۹۸۰ تا ۲۰۱۵ حدود ۱۵ هزار تن در رویدادهای مربوط به آبوهوا، جانهای خود را از دست دادهاند. افزون بر این، مرکز بینالمللی پایگاه دادههای بلایای طبیعی برای تحقیقات اپدیمولوژی (CRED)، گزارش داده که چهار هزار و ۶۱۵ مورد رویداد، ناشی از سیلابهای آنی بوده است. براساس این گزارش، سیلابها در این مدت ۳۹۶ میلیون دالر زیان اقتصادی برای افغانستان برجا گذاشته است.
به باور متخصصان، افغانستان در راستای تغییر اقلیمی نیازمند چارچوبهای قانونی، مبارزه با چالشهای محیط زیستی و محافظت از جنگلها، علفچرها و حفظ تنوع حیاتی است. این در حالی است که طالبان با تسلط بر افغانستان، تمام چارچوبهای قانونی و قوانین نافذه دولت پیشین را ملغا اعلام کردهاند. براساس گزارشها، دولت پیشین افغانستان بیش از ۲۰ پالیسی، برنامه و چارچوب قانونی را در زمینه تغییر اقلیم طرح کرده و به منصه اجرا گذاشته بود.






