سالنگ تونلی یاپیلیشی؛ آدملر ایش تېزلشتیریلیشینی سۉره‌ماقده
سالنگ عمومی قتناو یۉلینی قیته قوریش ایشی باشلنگنیگه ایکّی آیدن کۉپراق وقت اۉتدی، بو ترانسپورت یۉلی حلی آچیلمه‌گن. مملکت نینگ بیر قطار یشاووچیلری بو یۉل نینگ قیته قوریش لایحه‌سی اوزاق مدت دوام ایتگنیدن شکایت قیلیب، قیش کېلیشی و بدیل یۉللرده قار یاغیشی بیلن اولر اوچون ترانسپورت قیینلشیشینی ایتیشگنلر. عینِ دَمده یۉلاوچیلر و موترلر هیداوچیلری شیبر دوانی (کوتل) و خاواک آرقه‌لی شمالی و شِمالی-شرقی ولایتلرگه یۉل ایکّی برابر آشگن.
عین حالده، افغانستان تجارت و سرمایه یاتقیزیش اتاقیده‌گی منبع نینگ ایتیشیچه، سالنگ قتناو یۉلی یاپیلیب قۉییلیشی آرتیدن اولیه مواد قیمتی اوستیگه منفی تاثیر تشله‌دی. اولرنینگ سۉزلریگه کۉره، اوشبو عمومی یۉل تېزلیکده آچیلمه‌گن حالده، قیش فصلیده اولیه مواد نرخی کۉتریلیشی ممکن دیر. طالبلر سالنگ عمومی قتناو یۉلی نینگ بیرینچی ایکّینچی بۉلیمی نینگ کانکریت تشلش ایشی ۹۲فایز و اوچینچی قسمی اېسه ۴۵ فایز تکمیل بۉلگن دېب ایتگنلر. لېکن، سالنگلر یۉلی قچان آچیلیشی حقیده انیق بیرار نرسه دېمه‌گنلر. شونینگدېک، مملکت یشاووچیلری ایش تېزلشتیریلیشی و سالنگلر عمومی یۉلی آچیلیشینی ایسته‌گنلر.
ایکّی آیدن آرتیق مدتدن بېری سالنگلرنی قیته قوریش ایشی نینگ جریانی بار و بو یۉل هنوزگچه اۉتیب -قیتیش اوچون ترانسپورت یوزیگه آچیلمه‌گن. طالبان نظارتی آستیده‌گی فوایدعامه وزیرلیگی ۱۹ سنبله کونی تونل نینگ ایکّینچی قِسمینی قَیته قوریش اوچون اوشبو یۉلنی بوتونله‌ی یاپیب قۉیگنینی اعلان قیلگن اېدی. مذکور قتناو یۉل نینگ یاپیلیشی بیلن آغیر یوک تشووچی مو‌ترلرنینگ اۉتیب – قیتیشی بوتونله‌ی تۉخته‌تیلیب، یۉلاوچیلر بدیل یۉنه‌لیش صفتیده خاواک-پنجشیر و شیبر-بامیان یۉللریدن فایده‌لندیلر. بیراق، سالنگ عمومی قتناو یۉلی نینگ مقابل یۉللری ستندردلرنینگ یۉقلیگی سببلی یۉلاووچیلر و تجارت تاو‌رلرینی تشیش اوچون کۉپلب معمالرنی کېلتیریب چیقردی.
فهیم فروتن قریب ۱۰ ییل دوامیده کابل-مزار شریف یۉنه‌لیشیده «کرولا» روسوملی یېنگیل موتر هیداوچیسی بۉلگن. اونینگ ایتیشیچه، سالنگ تونلی یاپیلیشی بیلن اونینگ کونده‌لیک ایش و کوچی جدّی معماگه دوچ کېلگن. ۸ صبح کونده‌لیگیگه بېرگن صحبتیده او اوشبو تونل نینگ کانکریکت قیلیش ایشی کېچیکه‌یاتگنیدن شکایت قیله‌دی و شونده‌ی دېدی: «مېن هر کونی یاکه هر هفته مقابل یۉنه‌لیشلر آرقلی قتناوگه مجبورمن. یۉل نینگ اوزاقلیگی و بوزوق یۉللر طفیلی یېنگیل موترلر هر کونی اۉنلب تخنیکی معمالرگه دوچ کېله‌دی. هیداوچیلر اوچون بو قیمتگه توشه‌دی.
فهیم نینگ قۉشیمچه قیلیشیچه، قیش کېلیشی و بدیل یۉللرده قار یاغیشی بیلن اولر اوچون قتنش معماگه ایلنه‌دی. سالنگ-بغلان قتناو یۉلی نینگ ینه بیر هیداوچیسی زکی احمدی شونده‌ی دېیدی: «بوندن بویان یۉللر موزلب قاله‌دی و معمالر کۉپه‌یه‌دی. حاضر هم مقابل یۉنه‌لیشلر کۉپ و ترانسپورت هر کونی ساعتلب تۉسیب قۉییله‌دی». عینِ پیتده مملکت نینگ بیر قطار یشاووچیلری سالنگ عمومی قتناو یۉلی قیته قوریش مدتی چۉزیلیب کېتگنینی تنقید قیلیب، بو اۉتیش جایی نینگ مقابل یۉنه‌لیشلری قیمت و کۉپ وقت طلب اېته‌یاتگنی، موترلر کراسی نرخی هم ایکّی برابر قیمتلشگنینی ایتیشماقده.
نورمحمد بلخ ولایتی اهالیسیدن بیری، او طالباننی اهالیگه نسبتاً بې‌پروالیکده عیبلب، بو گروه سالنگ تونلینی تۉلیق یاپمسلیگی کېره‌ک اېدی، دېدی. اونینگ انیقلیک کیریتیشیچه، «طالبان شو کونگچه خلق نینگ هیچ بیر خواهشیگه جواب بېرمه‌گن. بو گروه کتّه یۉلنی تۉلیق یاپیب قۉیمسلیگی، شو قرارگه کېلگنیده اوّل مقابل یۉللرنی قیته قوریب، کېین یۉلنی یاپیشی کېره‌ک اېدی».
مملکت نینگ ینه بیر یشاووچسیی محمد نبی: «حاضرده کابل‌دن مزارگچه بۉلگن کیچیک موترلر کراسی ۳۰۰۰ دن ۳۵۰۰ افغانیگه کۉتریلگن. ایش یۉق، یېیدیگن نان یۉق شرایطده یۉل حقینی قه‌یېردن تاپه‌میز؟
عینِ پیتده افغانستان تجارت و سرمایه یاتقیزیش اتاقیده‌گی منبعلر سالنگ تونلی نینگ یاپیلیشی اولیه مواد نرخیگه سلبی تأثیر کۉرستگنینی اَیتماقده.
اسمینی ایتیشدن باش تارته‌یاتگن منبع نینگ قۉشیمچه قیلیشیچه، اگر بو تونل آچیلمسه، کېلگوسی قیشده مواد اولیه نرخی آشه‌دی. او شونده‌ی دېیدی: «حاضرده تجارت تاو‌رلرینی اۉتکزیش اوچون مۉلجللنگن یۉللر بوزیلگن. موترلر بو یۉللرده کونلب تیقیلیب قاله‌دی، ضرر کۉره‌دی، یۉل کرا نرخی قیمتلشدی، قیش یقینلشماقده، بو نرخ و نواگه تأثیر قیله‌دی.»
باشقه تاماندن، طالبان فوایدعامه وزیرلیگی جاری ییل نینگ ۸ آکتوبر کونی سَالنگ کانکریت تشلش ایشی نینگ بیرینچی و ایکّینچی قِسملرینی ایشلری ۹۲ فایزگه، اوچینچی قِسمی اېسه ۴۵ فایزگه بجریلگنینی اعلان قیلدی. بیراق وزیرلیک سالنگ تونل نینگ قالگن ایشلری قچان یکونلنیشیگه انیقلیک کیریتمه‌گن.
اېسله‌تیب اۉتیش ضرورکه، سالنگ قتناو یۉلی نینگ بیرینچی قِسمینی قیته قوریش ایشلری جاری ییل سرطان آیی نینگ ۲۰-کونی طالبان باش وزیری اقتصادی مسأله‌لر بۉییچه اۉرین‌باسری ملا عبدالغنی برا‌در اشتراکیده آچیلگن اېدی.
مذکور یۉلنی قیته قوریش لایحه‌سی ایکّی خصوصی شرکتگه تاپشیریلگن بۉلیب، ایکّی ییل ایچیده فایده‌لنیشگه تاپشیریلیشی کۉزده توتیلگن.
شمالی تۉقّیز ولایت و تۉرتته یېریک تجارتی بندرنی کابل بیلن باغلاوچی سالنگ، یېتّی ییلدن بېری ویران بۉلگن.
آلدینگی حکومتلر سالنگ عمومی قتناو یۉلینی بیر نېچه بار قیته قورگن اېدی، اما قیرّیزی صفتی پستلیگی طفیلی بو یۉل بیر ییلگه یېتمه‌ی ینه ویران بۉلدی.
