افغانستان بیرلشگن جبههسی رهبری سمیع سادات بیلن مخصوص صحبت
۸صبح
۸صبح اېسلتمهسی: افغانستان اسلام جمهوریتینینگ قولهشینینگ و طالباننینگ حاکمیتگه قَیتیشینینگ بېش ییللیگی عرفهسیده ۸صبح مخصوص صحبتلر تورکومینی نشر اېتماقده. شو تورکوم دایرهسیده مذکور صحبت افغانستان بیرلشگن جبههسی رهبری سمیع سادات بیلن یازمه روشده اۉتکزیلدی. اوشبو صحبت سواللرینی ۸صبحدهگی بیر قطار عیال ژورنالیستلر و یازووچیلر ایلگری سورگن. ۸صبح ژورنالیستلری و یازووچیلرینینگ اسملری افغانستان ایچیده بۉلیشی و فعالیت یوریتیشی سببلی مستعار بیلن کېلتیریلگن.
۸صبح ژورنالیستی، ایلیا
ایلیا: افغانستانده یشهیاتگن قیز صفتیده سواللریمنی آچیقچهسیگه بېرماقچیمن. اگر جبههلر حاکمیتده رۉل اۉینهسه، عیاللر ینه رهبرلیک و سیاسی قرار قبول قیلیشدن چېتلهتیلمسلیگیگه قندهی کفالت بار؟
سمیع سادات: بیرلشگن جبههسی سیاسی قرهشلریده سیاست، اقتصادیات و جمعیتده عیال و اېرکک اۉرتهسیده فرق یۉق. افغانستاننی برپا اېتیشده عیاللرنینگ موجود صلاحیتلریدن ثمرهلی فایدهلنیش کېرهک. کېینگی مسأله عیاللرنینگ اۉزلریگه باغلیق: اولر افغان اېرککلری بیلن عمومی کورهش ایشیده قنچهلیک همکارلیک قیله آلیشلری. البته، عیاللردن اوروش قیلیشنی کوتمهیمیز، اما سیاسی و مدنې ساحهلریده بیز بیلن موافقلشیب ایشلشلرینی ایستهیمن.
ایلیا: طالبانگه قرشی کورهشهیاتگن جبههلر اۉتمیشدهگی حکومتلر و انحصاری توزیلمهلردن قندهی فرق قیلهدی و اۉتمیشدهگی خطالر تکرارلنیشینینگ آلدینی قندهی آلهدی؟
سمیع سادات: بیرلشگن جبههده بیز افغانستان تاریخینی قَیته-قَیته اۉرگندیک، اۉتمیشدهگی خطالردن سبق آلدیک و شو سببلی وقت اجرهتیب، کېنگ قمراولی استراتیژی توزدیک. تاکه نهفقط اوروشدن فایدهلنیش، بلکه سیاست و مدنې کورهشی آرقهلی هم طالباننی مغلوب اېتهیلیک. برقرارلشتیریش دوریگه یېتیب باریشگچه بۉلگن یۉل خریطهمیزنی حاضردناق توزگنمیز و هر بیر بۉلیم قَیسی وقت باسقیچیده قندهی ایشنی عملگه آشیریشی کېرهکلیگینی بیلهدی.
ایلیا: بیرلشگن جبههنینگ افغانستان کېلهجگی اوچون انیق سیاسی رېجهسی قندهی؛ قندهی سیاسی تیزیم، سیلاو تیزیمی و حاکمیت تقسیماتینی تکلیف قیلهسیز؟
سمیع سادات: بیرلشگن جبهه «آزادلیککه اېریشیش یۉلی» نامی بیلن یۉل خریطهسینی توزگن و اونده قوییدهگی باسقیچلر نظرده توتیلگن: طالبان بیلن اوروش و اونی مغلوب اېتیش باسقیچی؛ اۉتیش باسقیچی، بونده کابلده خلقنینگ عنعنوی لویه جرگهسینی چقیریش سۉرهلهدی و خلق اۉتیش دوری حکومتینینگ سیاسی شکلی و استوار یۉنهلیشلرینی بېلگیلهیدی؛ اگر ضرور دېب تاپسه، قانوننی قَیته کۉریب چیقیش و اۉزگرتیریش هم شولر جملهسیدن. اوشبو جرگهده قبول قیلینگن هر قندهی قرارنی بیرلشگن جبهه قۉللب-قوّتلهیدی. بو باسقیچلرده اساسی اسلامی و افغان تمایللری حسابگه آلینهدی و بو باسقیچلر ترتیبلی جریان دایرهسیده عملگه آشیریلهدی. اوشبو باسقیچلرنی باسیب اۉتیش اوچون قربانلیک قیلیشگه و کوچلی رهبرلیککه تیّارمیز.
ایلیا: حاکمیتگه کېلگن تقدیرینگیزده، مکتبلر و بیلیم یورتلرنی قَیته آچیش همده عیاللرنی، اینیقسه دستلبکی ۱۰۰ کون ایچیده، ایشگه قیتریش اوچون قندهی انیق چارهلرنی کۉرهسیز؟
سمیع سادات: مکتبلر و بیلیم یورتیلرنی قَیته آچیش هر قندهی ینگی حکومتنینگ ایش استوارلیکلری قطاریده بۉلیشی کېرهک. البته، اۉشه کون شرایطیگه قرهب، مکتب و بیلیم یورتیلرگه ینگی همده زمانهوی مېزانلرگه موافق تعلیم و اۉقوو دستوری جاری قیلینیشی کېرهک. طالبان تشکیل اېتگن دینی مدرسهلرنینگ برچهسی یاپیلیشی کېرهک. بیرینچی چاره افغانستاننی باشقریش اوچون ثمرهلی و عملی سیاسی تیزیم ایشلب چیقیشدن عبارت.
ایلیا: سیاسی مخالفلرنینگ حقوق و اېرکینلیکلری قندهی کفالتلنهدی و جبههلر اوروشنی توگهتیش اوچون مخالفلری بیلن مذاکره و کېنگ قمراولی سیاسی کېلیشووگه تیّارمی؟
سمیع سادات: بیرلشگن جبهه قانون دایرهسیدهگی ترتیبگه صادق دیر و حاضر هم اۉزینی ۲۰۰۴-ییلگی لویه جرگه تامانیدن قبول قیلینگن قانوننینگ میراثخۉری دېب بیلهدی، اونده وطنداشلرنینگ حقوق و مجبوریتلری قانون صفتیده بېلگیلنگن. بیز افغانستاننینگ برچه وطنداشلرینینگ شخصی اېرکینلیکلرینی قدرلشگه صادقمیز. بیز اېرکین بۉلیشنی و باشقهلرنینگ اېرکینلیگینی حرمت قیلیشنی ایستهیمیز. بیز آزادلیکنینگ قَیتیشی اوچون کورهشووچیلرمیز؛ آزادلیککه قرشی بۉلگن اېسه طالبان دیر.
۸صبح ژورنالیستی، مینه
مینه: سواللریم قیسقه. قرشیلیک جبههلرینینگ قرار قبول قیلیش و رهبریت توزیلمهلریده عیاللر حقیقی اشتراک اېتهدیمی؟ اگر شوندهی بۉلسه، قَیسی درجهده و قندهی وکالتلرگه اېگه؟
سمیع سادات: هه، عیاللر بیرلشگن جبهه دایرهسیده فعال رۉل اۉینهیدی و رهبریتده هم موجود. حاضرنینگ اۉزیده بیرلشگن جبههنینگ انسانپرورلیک یاردمی دستورینی بیر عیال باشقرماقده. شونینگدېک، بیرلشگن جبههنینگ ینه بیر کېنگ قمراولی بۉلیمی قیزلر اوچون کۉپلب مکتبلرنی آنلاین طرزده تشکیل قیلگن، اما خوفسیزلیک سببلری طفیلی بو حقده کۉپراق گپیره آلمهیمیز.
مینه: اگر سیز تۉرت ییل دوامیده تعلیم، ایش و کۉپلب اساسی حقوقلریدن محروم قیلینگن افغان قیزینینگ اۉرنیده بۉلگنینگیزده، اۉزینگیزدن نیمهنی طلب قیلگن بۉلردینگیز؟
سمیع سادات: مېن اۉزیم بۉلمهگن موقعده توریب جواب بېره آلمهیمن.
۸صبح ژورنالیستی، خورشید،
خورشید: مېن هم تشویشلریمنی بیر نېچه سوال دایرهسیده سیزگه بیلدیرماقچیمن. اوّلا، طالبانگه قرشی جبههلر قوراللی کورهشی تینچ اهالیگه ضرر یېتکزمسلیگینی قندهی کفالتلهیدی و طالباننینگ خلقدن قصاص آلیشیگه قرشی قندهی مسؤولیتنی اۉز ذمّهسیگه آلهدی؟
سمیع سادات: بیرلشگن جبهه اۉز حربی عملیاتلرینی «جنگاور عملیاتلر یۉریقنامهسی» دېب ناملنگن استراتژیک یۉریقنامهگه موافق آلیب بارهدی. اوشبو یۉریقنامه اوروش دوامیده عملگه آشیریلهدیگن حرکتلر تمایللرینی بېلگیلب، تینچ اهالینینگ حیاتینی سقلش اوچون انیق تقیقلرنی نظرده توتگن. اوشبو یۉریقنامه جهاد فقهی تمایللری، اوروش و قوراللی ماجرالر قانونی همده بیرلشگن ملتلر تشکیلاتینینگ جېنوا کنوانسیونسیگه موافق توزیلگن. طالباننینگ قصاص آلیشیگه کېلسهک، بونگه مسؤول طالباننینگ اۉزی دیر.
خورشید: نېگه طالبانگه قرشی جبههلر عمومی مقصدگه اېگه بۉلیشیگه قرهمهی، حاضرگچه بیرلشه آلمهدیلر و بو بیرلیک یۉلیدهگی اساسی تۉسیقلر نیمهلردن عبارت؟
سمیع سادات: بیز سیاسی پلورالیسم قرهشلریگه ایشانهمیز، اما موافقلشوو طرفداریمیز. افغانستاننینگ ملی قدریتلرینی، جملهدن، ملی بیراق، شخصی اېرکینلیکلر و برچه اوچون عدالتنی قبول قیلهدیگن هر بیر شخص و کوچ بیلن اتفاق توزیشنی ایستهیمیز.
خورشید: طالبان چېتگه چیققن تقدیرده، بو جبههلر بیر-بیری بیلن قوراللی تۉقنهشووگه کیریشمسلیگی و افغانستان ینه فقرالر اوروشی همده فیودال پراکندهلیککه دچار بۉلمسلیگیگه قندهی کفالت بار؟
سمیع سادات: بیرلشگن جبههنینگ طالبان بیلن اوروش رېجهسی و طالباندن کېینگی ایکّینچی کون اوچون رېجهسی بار. فقرالر اوروشینینگ آلدینی آلیش اوچون باتفصیل دستوریمیز موجود. بیرلشگن جبههنینگ یۉل خریطهسیده افغانستان شرایطی و احتیاجلریگه جواب بېرهدیگن سیاسی تیزیم یرهتیش نظرده توتیلگن.
خورشید: سیزنینگ جبههنگیز عمومی مقصدگه کمراق تلفات و کۉپراق نتیجه بیلن اېریشیش اوچون یگانه و انیق سیاسی دستور همده استراتیژیگه اېگهمی؟
سمیع سادات: بیرلشگن جبهه آزادلیککه اېریشیش اوچون حربی، سیاسی و فقرالیک یۉللریدن فایدهلنهدی.
۸صبح ژورنالیستی، آدرینا بهزاد
آدرینا: نېگه افغانستان عیاللری و قیزلری بوگون قرشیلیک جبههلریگه ایشانیشی کېرهک و سیزنینگ قرهشلرینگیز همده فعالیتینگیز بیلن اۉتمیشدهگی سیاسی تجربهلر اۉرتهسیده قندهی فرق بار؟
سمیع سادات: جوده کتّه فرق بار. بیز کورهشیمیزنی افغانستان اشغال قیلینگن کونی باشلهدیک و اونینگ آزادلیگی اوچون وقتیمیز، جانیمیز و امکانیتلریمیزنی صرفلهیهپمیز. بیز آزادلیک طرفداریمیز و حاضر هم بیزنی قۉللب-قوّتلهیاتگنلردن منّتدارمیز. اېندی بیز سیزنی قۉللب-قوّتلهیهپمیز.
۸صبح ژورنالیستی، بهنیا
بهنیا: قنچهلیک قربانلیک قیلیشگه تیّارسیز و خلق تامانیدن قنچهلیک قۉللب-قوّتلنیهپسیز؟
سمیع سادات: بیز بیرلشگن جبههده افغانستان آزادلیگی اوچون برچه واسطه و امکانیتلردن فایدهلنیشگه تیّارمیز و قنچه قربانلیک همده قنچه وقت کېرهک بۉلمهسین، بو کورهشنی غلبهگه یېتکزهمیز. بیرلشگن جبهه افغانستان بۉیلب، اینیقسه، ینگی اولاد تامانیدن کېنگ و هر تامانلهمه قۉللب-قوّتلنهدی و بیز بوندن فخرلنهمیز.
۸صبح یازووچیسی، مهتاب
مهتاب: قرشیلیک جبههلرینینگ افغانستان کېلهجگیدهگی رهبریت، سیاسی توزیلمه و قرار قبول قیلیشده عیاللرنینگ حقیقی و تېنگ اشتراکی اوچون انیق رېجهسی بارمی؟
سمیع سادات: بیرلشگن جبههده عیاللر و اېرککلرنینگ قرهشلری بیر خیل کوچ و وزنگه اېگه و بو حالت دوام اېتهدی.
مهتاب: طالبان چېتگه چیققن تقدیرده، بیرلشگن جبهه حاکمیتنی اۉتیش دوریده وقتینچهلیک حکومتگه، کېین اېسه سیلنهدیگن و کینگ قمراولی تیزیمگه تاپشیرهدیمی یاکه اۉزینی حکومتنی باشقریشگه حقلی دېب بیلهدیمی؟
سمیع سادات: بیرلشگن جبهه اۉتیش دوریده حاکمیتنی لویه جرگهگه تاپشیرهدی، اما ملی اساسلرنینگ بنیادکاری و اوروشباشیلیکنینگ آلدینی آلیش اوچون اۉز کوچینی هم سقلب قالهدی.
