غزنیده متخصص شفاکارلر یېتیشمسلیگی؛ عیاللر دوالنیش اوچون ینهده کۉپراق چېکلاولرگه دوچ کېلماقده
ایلیا
غزنی اهالیسیدن اَیریملری اوشبو ولایتدهگی طبیات مرکزلریده عیال متخصص شفاکارلر یېتیشمسلیگی و یېترلی دوالش امکانیتلری یۉقلیگیدن شکایت قیلماقده. اولر عیال شفاکارلر یېتیشمسلیگی عیاللر، اینیقسه حاملهدار عیاللرنینگ طبی خدمتلردن فایدهلنیش امکانیتینی چېکلهگنینی اَیتماقده. اولرنینگ سۉزلریگه کۉره، اَیریم عیاللر عیال شفاکار یۉقلیگی و عایلهوی چېکلاولر سبب اېرکک شفاکارلرگه مراجعت قیلیشدن باش تارتهدی و اولرنینگ دوالنیش جریانی کېچیکهدی. اولر آلیس حدودلرده شفاکار یۉقلیگی و دوالنیش خرجتلرینینگ یوقاریلیگی آدملرنی پیچکاری قیلیش و دوالنیش اوچون متخصص بۉلمهگن شخصلرگه مراجعت قیلیشگه مجبور قیلهیاتگنینی قۉشیمچه قیلماقده. اولر اَیریم طبیات مرکزلریده دارو-درمان و تشخیص اسکونهلری یېتیشمسلیگی بېمارلرنی تشخیصلش و دوالشده معمالر توغدیرهیاتگنینی تأکیدلهماقده.
بو اهالی ۸صبح گزېتهسیگه بېرگن صحبتیده اَیریم طبیات مرکزلریده متخصص شفاکارلر یۉقلیگی سبب دایهلر و نرسلر اۉزلرینینگ اساسی وظیفهلریدن تشقری خدمتلرنی هم کۉرسهتهیاتگنینی اَیتماقده. اولرنینگ سۉزلریگه کۉره، غزنیده اختصاصلشتیریلگن دوالنیش امکانیگه اېگه بۉلمهگن بېمارلر دوالنیش اوچون کابلگه مراجعت قیلهدی؛ بیراق پایتختده سفر و دوالنیش خرجتلری کم درآمدلی عایلهلر اوچون آغیر. غزنی اهالیسی مسؤوللردن متخصص شفاکارلر، اینیقسه عیال شفاکارلر سانینی کۉپهیتیریش، اوشبو ولایتدهگی طبیات مرکزلرینینگ امکانیتلری، دارو-درمانلری و جهازلرینی کوچهیتیریشنی سۉرهماقده.
غزنی اهالیسیدن بیری سوسن، اوشبو ولایتدهگی طبیات مرکزلریده عیال شفاکارلر یېتیشمسلیگی عیاللرنینگ طبی خدمتلردن فایدهلنیشیده معمالر توغدیرهیاتگنینی اَیتهدی. اونینگ سۉزلریگه کۉره، اولر یشهیدیگن حدوددهگی طبیات مرکزلری خادملرینینگ اکثریتی اېرککلر بۉلیب، عیال شفاکارلر جوده کم. او اَیریم عیاللر ساغلیق معمالرینی اېرکک شفاکارلرگه بېملال اَیتیشگه قیینهلگنی سببلی مناسب طبی خدمت آلیش امکانیدن محروم بۉلهیاتگنینی قۉشیمچه قیلهدی.
سوسن اَیریم عایلهلرده عیاللرگه اېرکک شفاکارلرگه مراجعت قیلیشگه هم رخصت بېریلمسلیگینی تأکیدلب، مسؤوللردن طبیات مرکزلریده عیال متخصص شفاکارلر سانینی کۉپهیتیریش اوچون چاره کۉریشنی سۉرهیدی، شونده عیاللر عادی کسللیکلرنی دوالهتیش اوچون اوزاق مصافهلرنی باسیب اۉتیشگه مجبور بۉلمهیدی.
بو غزنی اهالیسی شوندهی دېیدی: «بیزنینگ حدودیمیزده کلینیک بار، اما بو مرکزلر خادملرینینگ اکثریتی اېرککلر و عیال شفاکارلر جوده کم. بیز ساغلیق معمالریمیزنی اېرکک شفاکارگه بېملال و ددیللیک بیلن اَیته آلمیمیز، کۉپلب عایلهلرده اېسه عیاللرگه اېرکک شفاکارگه کۉرینیشگه رخصت بېریلمهیدی. عیاللر عادی کسللیکنی دوالهتیش اوچون اوزاق یۉللرنی باسیب اۉتیشگه مجبور بۉلمهسلیگی اوچون عیال شفاکارلر سانینی کۉپهیتیریش کېرهک؛ چونکه دوالنیشنینگ کېچیکیشی بېمارنینگ احوالینی آغیرلشتیریشی ممکن.»
غزنی اهالیسیدن ینه بیری پشتینه، اوشبو ولایتنینگ اَیریم قیشلاق و قصبهلریده آدملر قشّاقلیک، شفاکار و دوالش امکانیتلری یۉقلیگی سبب دارو اوکول قیلیش اوچون مخصوص طبی تعلیم آلمهگن عیاللرگه مراجعت قیلیشینی اَیتهدی. اونینگ سۉزلریگه کۉره، بو عیاللر اساسا فقط اوکول قیلیش اصولینی بیلهدی و اوکول قیلیشدن آلدین بېمارنینگ کسللیگی، حساسیتی و ساغلیغی حالتینی تېکشیرمهیدی. او اَیریم حاللرده دارو توری و مقداری هم شفاکار تشخیصیسیز بېلگیلنهیاتگنینی قۉشیمچه قیلهدی. پشتینه کسللیککه تشخیص قۉیمسدن و بېمارنینگ اللېرگیهسینی تېکشیرمسدن دارو اوکول قیلیش جدّی اسارتلر و بېمارلر سلامتلیگیگه ضرر یېتکزیشی ممکنلیگیدن آگاهلنتیرهدی.
بو غزنی اهالیسی شوندهی دېیدی: «کۉپلب قیشلاق و قصبهلرده آدملر مالیوی امکانیتی یۉقلیگی یاکه یېترلی امکانیتلر موجود اېمسلیگی سبب دارو اوکول قیلیش اوچون متخصص بۉلمهگن شخصلرگه مراجعت قیلهدی. بو خوفلی، چونکه دارو اوکول قیلهیاتگن کیشی بو دارو قَیسی کسللیک اوچون اېکنینی، بېمارده اونگه حساسیت بار-یۉقلیگینی یاکه اوندن قنچه مقدارده فایدهلنیش کېرهکلیگینی بیلمسلیگی ممکن. آدملرگه دارولر و اولردن فایدهلنیش اصوللری حقیده معلومات بېریش کېرهک، شونده اولر اوکول و دوالنیش اوچون هر قندهی شخصگه مراجعت قیلمهیدی.»
غزنی اهالیسیدن ینه بیری حبیبالله، اَیریم طبیات مرکزلریده متخصص شفاکارلر یېتیشمسلیگی دایهلر و نرسلر طبی خدمتلرنینگ بیر قِسمینی بجریشیگه سبب بۉلگنینی اَیتهدی. اونینگ سۉزلریگه کۉره، اوشبو مرکزلرگه اختصاصلشتیریلگن خدمت آلیش اوچون مراجعت قیلگن بېمارلر اَیریم حاللرده دوالنیش اوچون کابلگه باریشگه مجبور بۉلهدی. او سفر، دوالنیش و کابلده یشهش خرجتلری کۉپلب عایلهلر اوچون آغیر اېکنینی و اَیریم بېمارلر شو سببلی دوالنیشنی دوام اېتتیره آلمهی قالهیاتگنینی قۉشیمچه قیلهدی.
بو اېرکک شوندهی دېیدی: «کۉپلب مرکزلرده فقط دایهلر و بیر نېچته نرس بار و اولر شفاکار اۉرنیده ایشلهیدی. بیز طبیات مرکزیگه مراجعت قیلگنیمیزده، بعضاً اولر کسللیگیمیزنی دوالش امکانیگه اېگه بۉلمهیدی و دوالنیش اوچون کابلگه باریشگه مجبور بۉلهمیز؛ بیراق کابلگه باریش همه اوچون آسان اېمس، چونکه سفر خرجتلری و امکانیتلریگه همهنینگ هم قُربی یېتمهیدی.»
عیال شفاکارلر و طبیات خادملرینینگ یېتیشمسلیگی افغانستان ساغلیقنی سقلش ساحهسیدهگی معمالردن بیری دیر و عیاللر همده قیزلرنینگ، اینیقسه قیشلاق حدودلریده، طبی خدمتلردن فایدهلنیشینی ینهده قیینلشتیرگن. بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی اوّلراق عیال طبیات خادملری یېتیشمسلیگی عیاللرنینگ آنه و چقهلاق مراقبتی همده تۉییب-آوقتلنمسلیک بیلن باغلیق طبی خدمتلردن فایدهلنیشینی چېکلشیدن آگاهلنتیرگن اېدی. یونیسف هم افغانستان ۲۰۳۰-ییلگچه ۲۵ مینگ نفر عیال اۉقیتووچی و طبیات خادیمی یېتیشمسلیگیگه دوچ کېلیشینی اَیتگن. شو بیلن بیرگه، تعلیم ساحهسیدهگی چېکلاولر و اَیریم طبیات تشکیلاتلرینینگ یاپیلیشی ساغلیقنی سقلش ساحهسیده عیال متخصصلرنی تأمینلش بارهسیدهگی خواطرلرنی کوچهیتیرگن. بو معما افغانستان آنهلر اۉلیمی درجهسی یوقاری بۉلگن بیر پیتده دوام اېتماقده و تېگیشلی طبی خدمتلرنینگ یېتیشمسلیگی، اینیقسه آلیس حدودلرده، عیاللرنینگ ضرور طبی یاردمدن فایدهلنیش امکانیتینی چېکلهماقده.
