مکه اوچ بورچه‌گی؛ ایران بیلن می یاکه اونگه قرشیمی؟
شجاع‌الدین امینی
مکه شرطنامه‌سیگه اعضا مملکتلر‌نینگ یوقاری مرتبه‌لی رسمیلری سعودی عربستان مدافعه وزیری خالد بن سلمان، پاکستان اوردوسی باشلیغی عاصم منیر و تورکیه استخبارات تشکیلاتی باشلیغی ابراهیم کالین‌نینگ تهرانگه تشریفی همده ایران اسلام جمهوریتی یوقاری مرتبه‌لی رسمیلری بیلن اوچره‌شوولری مهم واقعه‌دیر. بو‌نینگ اهمیتی، بیرینچیدن، ایران، امریکا و اسرائیل اۉرته‌سیده ینه بیر اوروش باشلنیشی احتمالی موجودلیگی بیلن باغلیق. ایکّینچیدن، یقینده تشکیل اېتیلگن مکه شرطنامه‌سی کۉپچیلیک تامانیدن «ایرانگه قرشی» دېب بهالنه‌دی. اوچینچیدن، اوچ مهمان هم اوشبو شرطنامه‌‌نینگ یوقاری درجه‌ده‌گی حربی-خوفسیزلیک وکیللری حسابلنه‌دی. نهایت، شرطنامه‌‌نینگ اېنگ مهم اعضاسی بۉلگن سعودی عربستان، ایران اسلام جمهوریتی‌نینگ منطقه‌ده‌گی اتفاقچیسی بۉلگن یمنده‌گی حوثیلر بیلن اوروش حالتیده.
اوشبو تشریف و اۉتکزیلگن اوچره‌شوولر‌نینگ مضمونی همده مقصدلری باره‌سیده بیر نېچه ته جهتنی قید اېتیش ممکن:
۱. کېنگ ترقه‌لگن قره‌شگه کۉره، مکه شرطنامه‌سی ایرانگه قرشی بۉلیب، اساسا اسلامی جمهوریتینی و اونینگ منطقه‌ده‌گی اتفاقچیلرینی آلدینی آلیش مقصدیده توزیلگن. اوشبو شرطنامه‌ده سعودی عربستان‌نینگ مرکزی ا‌ۉرینده توریشی، اوچه‌له اعضا دولت‌نینگ سنّی اېکنلیگی و غربگه مایللیگی بونده‌ی تخمینلرنی کوچه‌یتیرگن. اینیقسه، ریاض و تهران اۉرته‌سیده‌گی ضدیتلی مناسبتلر‌نینگ تاریخی حسابگه آلینسه، بو تخمین ینه‌ده مستحکملنه‌دی. اگر سعودی عربستان مکه شرطنامه‌سی‌نینگ مرکزیده تورمه‌گنیده و یقین شرقده‌گی وضعیت بونچه‌لیک کېسکین بۉلمه‌گنیده، شرطنامه‌‌نینگ ایرانگه قرشی اېکنی حقیده‌گی گمان هم بونچه‌لیک کوچلی بۉلمس اېدی. شو اساسده، سۉنگگی اوچره‌شوولرده تهرانگه، احتمال، مکه شرطنامه‌سی ماهیتاً ایرانگه قرشی اېمسلیگی و اسلام جمهوریتی اوندن خواطرلنمسلیگی کېره‌کلیگی حقیده خبر یېتکزیلگن. کۉرینیشیدن، تهران‌نینگ هم مکه شرطنامه‌سی حقیده‌گی قره‌شی کېنگ ترقه‌لگن تصوردن فرق قیله‌دی و اونی ایرانگه قرشی توزیلمه صفتیده قبول قیلمه‌یدی.
۲. حوثیلر مسأله‌سی هم تۉرت تامانله‌مه اوچره‌شوولر کون ترتیبیده بۉلگن بۉلیشی احتمال. حاضرچه سعودی عربستان حوثیلر بیلن اوروش آلیب بارماقده و بو تۉقنه‌شوو‌نینگ یکونی هم انیق کۉرینمه‌یپتی. حوثیلر ایران اسلام جمهوریتی‌نینگ اتفاقچیسی حسابلنه‌دی. ریاض‌نینگ فکریچه، اولر ایران تامانیدن قۉللب-قوّتلنه‌دی و تهرانگه بۉیسونه‌دی. حاضرگچه مکه شرطنامه‌سی‌نینگ «مدافعه بندی» هم اساسا حوثیلر مسأله‌سیگه قره‌تیلگن، بیراق کوتیلگنیدېک ثمره‌لی بۉله آلمه‌گن. شو نقطه نظردن، تهراندن حوثیلرنی تۉخته‌ته آلمه‌سه هم، هېچ بۉلمه‌گنده اولرنی قۉللب-قوّتله‌مسلیک سۉره‌لگن بۉلیشی ممکن. ایران اسلام جمهوریتی اېسه بو دعوانی بیر نېچه بار رد اېتگن. البته، حوثیلرنی آلدینی آلیش مقصدیده تهرانگه مراجعت قیلیش مکه اوچ بورچه‌گی، اینیقسه، سعودی عربستان اوچون آغیر کېله‌دی. چونکه بو ضعیفلیک بېلگیسی صفتیده کۉرینیشی ممکن: شونچه صلاحیت و نفوذگه اېگه اتفاق بونده‌ی ناموافق کوچلر نسبتیده حتا بیر قوراللی گروه بیلن اوروشده هم غلبه قازانه آلمه‌یپتی.
۳. ایران و امریکا اۉرته‌سیده واسطه‌چیلیک قیلیش هم، احتمال، تامانلر‌نینگ اساسی اعتباریده‌گی مسأله‌لردن بیری بۉلگن. امریکا قوشمه ایالتلری مکه شرطنامه‌سیگه تۉلیق ایشانه‌دی، چونکه اونینگ اعضالری واشنگتن‌نینگ اتفاقچیلری حسابلنه‌دی. باشقه تاماندن، ایران هم تورکیه و پاکستانگه امید باغله‌یدی، گرچه سعودی عربستانگه شبهه بیلن قره‌سه-ده. اگر واسطه‌چیلیک مسأله‌سی کۉتریلسه، مکه اوچ بورچه‌گیدن کوچلیراق واسطه‌چی تاپیش قیین. اگر او واسطه‌چیلیک قیلیشگه قطعی بېل باغله‌سه، ایران و امریکا اۉرته‌سیده‌گی اوروش مسأله‌سی اونینگ آلدیده‌گی اېنگ مرکّب سیناولردن بیری بۉله‌دی. مککه اوچبورچه‌گی اوشبو مهم و مرکّب وظیفه‌نی موفقیتلی بجرسه، بوندن کتّه اوستونلیککه اېگه بۉله‌دی. شو اساسده او اۉزینی «تینچلیکپرور» کوچ صفتیده نمایان قیلیشی و اوروشدن کېینگی یقین شرق‌نینگ ینگی ترتیبینی شکللنتیریشده ثمره‌لی رۉل اۉینه‌شی ممکن. بوندن تشقری، واسطه‌چیلیک مسأله‌سی کۉریب چیقیله‌یاتگن بۉلسه، بو تشریف امریکا‌نینگ آلدیندن راضیلیگی و او بیلن موافقلشتیریلگن حالده عملگه آشیریلمه‌گن بۉلیشی قیین.
۴. مکه اوچلیگی واسطه‌چیلیک قیلیشی ینه بیر اوروش‌نینگ آلدینی آله‌دیمی یاکه یۉقمی، حاضرچه نامعلوم. اگر بونگه اېریشیلمسه هم، اوچ‌بورچک ینه‌ده خوفلی احتمالگه تیّارلنماقده: ایران‌نینگ فارس کۉرفزی‌نینگ جَنوبی ساحلیده‌گی مملکتلرده جایلشگن امریکا حربی بزه‌لریگه، اینیقسه، سعودی عربستانگه هجوم قیلیشی. شو سببلی، ایراندن یقین شرقده‌گی سعودی منفعتلریگه هجوم قیلمسلیک سۉره‌لگن بۉلیشی احتمالدن خالی اېمس. بیراق اوروش باشلنسه، ایران تامانی اۉز طلب و منفعتلری حسابگه آلینمه‌گونچه بونده‌ی التماسنی قبول قیلمسلیگی ممکن. اسلام جمهوریتی امریکا‌نینگ ایرانگه هجوم قیلمسلیگی اونینگ هم منطقه‌ده‌گی سعودی منفعتلریگه هجوم قیلمسلیگینی تأمینله‌یدی، دېب تأکیدلشی ممکن. عکس حالده، صبر-طاقت و تیییلیش اوچون اساس قالمه‌یدی. هر قنده‌ی حالتده هم، مکه اوچ بورچه‌گی ایران‌نینگ سعودی عربستان منفعتلریگه هجوم قیلیشی‌نینگ آلدینی آلیشگه مجبور بۉله‌دی. بو‌نینگ اوچون او تهدید قیلیش یاکه رغبتلنتیریش اصوللریدن فایده‌لنیشی ممکن.
حوثیلر بیلن قره‌مه-قرشیلیک مکه اوچبورچه‌گی اوچون مرکّب سیناو بۉلگنی کبی حاضرگچه اونینگ موفقیتی جوده چېکلنگن، حتا عموماً موفقیتگه اېریشمه‌گن، دېییش هم ممکن امریکا بیلن اوروشگه کیریشگن ایران بیلن یوزلشیش هم سیناو بۉله‌دی. بو اېسه حوثیلر بیلن باغلیق سیناودن هم قیینراق. اگر اوروش باشلنیب، ایران اسلام جمهوریتی سعودی عربستان منفعتلریگه هجوم قیلسه و مکه شرطنامه‌سی‌نینگ مدافعه بندی هم ثمره‌لی همده سېزیلرلی درجه‌ده تۉخته‌تووچی رۉل اۉینه‌ی آلمه‌سه، وقت اۉتیشی بیلن اوشبو شرطنامه اۉز اهمیتینی یۉقاتیشی ممکن. نتیجه‌ده، اوندن حاضرگی نامی و تشقی کۉرینیشیدن باشقه هېچ نرسه قالمسلیگی احتمالدن خالی اېمس.
