غزنیده‌گی تاریخی قلعه ویران بۉلماقده؛ عایله‌لر باریشگه هم ترمیملشگه هم رخصتی یۉق
ایلیا
غزنی شهری‌نینگ اَیریم اهالیسی تاریخی بالاحصار قلعه‌سیده یشه‌یاتگن عایله‌لرنی باشقه جایگه کۉچیریشنی طلب قیلماقده. اولر‌نینگ اَیتیشیچه، عایله‌لر‌نینگ قلعه ایچیده استقامت قیلیشی، یامغیر و قار طفیلی یېتکزیله‌یاتگن ضررلر همده ثمره‌لی اعتبار‌نینگ یۉقلیگی اوشبو تاریخی عابده‌‌نینگ یېمیریلیش جریانینی تېزلشتیرگن. اولر قلعه‌گه ینه‌ده کۉپراق ضرر یېتیشی‌نینگ آلدینی آلیش اوچون او یېرده یشه‌یاتگن عایله‌لرنی کۉچیریشگه ضرور یېر و امکانیتلر اجره‌تیلیشی کېره‌کلیگینی تأکیدله‌ماقده.
عینی پیتده، بالاحصار قلعه‌سیده یشه‌یاتگن عایله‌لر اقتصادی معمالر سببلی اویلرینی ترک اېتیشگه قُربی یېتمسلیگینی، طالبان‌نینگ اخبارات و مدنیت باشقرمه‌سی اېسه اویلرینی ترمیملشگه رخصت بېرمه‌یاتگنینی اَیتماقده. اولر‌نینگ تأکیدلشیچه، شکستلنگن اویلر نه‌فقط قلعه‌‌نینگ اَیریم قِسملریگه ضرر یېتکزگن، بلکه عایله اعضالری‌نینگ حیاتینی هم خوف آستیگه قۉیگن. اوشبو عایله‌لر باشقه جایگه کۉچیش اوچون یېر اجره‌تیلیشینی یاکه اویلرینی ترمیملشگه رخصت بېریلیشینی سۉره‌ماقده.
غزنی شهریده یشاوچی زرمینه طالبان و مسؤول تشکیلاتلر‌نینگ تاریخی بالاحصار قلعه‌سینی محافظه قیلیشگه بې‌پروا مناسبتده بۉله‌یاتگنیدن شکایت قیله‌دی. اونینگ اَیتیشیچه، هر ییلی یامغیر و قار یاغیشی عاقبتیده قلعه‌‌نینگ اَیریم قِسملری شکستلنیب، قوله‌ب توشه‌دی، بیراق اوشبو تاریخی آبده‌نی سقلب قالیش اوچون ثمره‌لی چاره‌لر کۉریلمه‌یدی. اونینگ فکریچه، بالاحصار قلعه‌سی غزنی‌نینگ تاریخی و مدنی اۉزلیگی‌نینگ بیر قِسمی بۉلیب، اونینگ ویران بۉلیشی اوشبو شهر‌نینگ تاریخی میراثیدن بیر قِسمینی یۉقاتیش دېمکدیر.
زرمینه شونده‌ی دېیدی: «تاریخی جایلر مدنیتیمیز و اۉزلیگیمیز‌نینگ بیر قِسمیدیر، اولر‌نینگ ویران بۉلیشیگه یۉل قۉیمسلیک کېره‌ک. اگر بو جایلر یۉقالسه، تاریخیمیز هم یۉقاله‌دی. بالاحصار قلعه‌سی کۉپ ییللردن بېری جدّی یېمیریلیشگه دوچ کېلماقده؛ اونینگ دېوارلری و مناره‌لری قتّیق شکستلنگن، اَیریم قِسملری اېسه قوله‌ب توشگن. بعضاً فقط کیچیک ترمیملش ایشلری بجریله‌دی و بو ایشلرگه مبلغ صرفلنیب کېته‌دی. حال‌بوکه، قلعه توبدن قَیته تیکلنسه، اونینگ ینه‌ده کۉپراق ویران بۉلیشی‌نینگ آلدینی آلیش ممکن. قلعه ایچیده هم تورر جایلر موجود بۉلیب، اولر‌نینگ اکثریتی اېسکیرگن و قوله‌ش عرفه‌سیده توریبدی».
غزنی شهری‌نینگ ینه بیر اهالیسی حنظله عایله‌لر‌نینگ قلعه ایچیده یششی و طالبان‌نینگ اونی محافظه قیلیشگه اعتبار بېرمسلیگی اوشبو تاریخی آبده‌‌نینگ یېمیریلیش جریانینی کوچه‌یتیرگنینی اَیته‌دی. اونینگ قۉشیمچه قیلیشیچه، نظارت و حسابدارلیک یۉقلیگی سببلی اَیریم اهالی قلعه‌‌نینگ تاریخی قیمتینی حسابگه آلمه‌سدن، اونینگ قِسملریگه اۉز بیلگنیچه مناسبتده بۉلماقده. اونینگ فکریچه، قلعه‌ده یشه‌یاتگن عایله‌لر باشقه جایگه کۉچیریلمه‌گونچه و اونی محافظه قیلیش بۉییچه ثمره‌لی دستور عملگه آشیریلمه‌گونچه، ویران بۉلیش جریانی دوام اېته‌وېره‌دی.
اوشبو یاش شونده‌ی دېیدی: «هر ییلی بالاحصار قلعه‌سی‌نینگ بیر قِسمی قوله‌ب توشه‌دی، اونی قَیته تیکلش اوچون عملگه آشیریله‌یاتگن ایشلر اېسه اساسا یوزه‌کی توسده. محمود غزنوی و اوندن آلدینگی پادشاه‌لر حکمرانلیک قیلگن قلعه بوگون خرابه‌گه ایلنگن. بو انشاات تاریخی اۉزلیگیمیز‌نینگ بیر قِسمیدیر و اونی محافظه قیلیش کېره‌ک. تورر جایلر قلعه ایچیدن کۉچیریلمه‌گونچه و اونی سقلش اوچون ثمره‌لی دستور عملگه آشیریلمه‌گونچه، اوشبو تاریخی عابده ینه‌ده کۉپراق ضرر کۉره‌دی. عایله‌لرنی کۉچیریش و سیاحلرنی جلب قیلیش اوچون شرایط یره‌تیش آرقه‌لی توریزمدن توشه‌دیگن درآمدنی قلعه‌نی قَیته تیکلش و سقلشگه صرفلش ممکن».
مدنیت مسأله‌لری بۉییچه متخصصلردن بیری کتاب‌خان فیضی هم بالاحصار قلعه‌سیده یشه‌یاتگن عایله‌لرنی کۉچیریش و اولر اوچون مناسب یشش جایی یره‌تیش ضرورلیگینی تأکیدله‌یدی. اونینگ اَیتیشیچه، بو قلعه غزنی‌نینگ مهم تاریخی یادگارلیکلریدن بیری بۉلیب، اونینگ تاریخی اسلامدن آلدینگی دورلرگه باریب تقه‌له‌دی. بیراق تورلی تاریخی دورلرده اویوشتیریلگن هجوملر عاقبتیده قلعه ضرر کۉرگن.
جناب فیضی شونده‌ی دېیدی: «غزنی بالاحصار قلعه‌سی تاریخی یادگارلیکلر‌نینگ مهم‌لریدن بیری بۉلیب، اونینگ تاریخی اسلامدن آلدینگی دورلرگه باریب تقه‌له‌دی. بیراق تورلی تاریخی دورلرده هجوملر عاقبتیده هم ضرر کۉرگن. اوشبو حدود ایچیده‌گی تورر جایلر اونینگ تاباره کۉپراق ویران بۉلیشیگه سبب بۉلماقده، سیاحلر اېسه بو تاریخی عابده‌نی مناسب طرزده تماشا قیله آلمه‌یپتی. اوشبو اویلر‌نینگ اېگه‌لریگه مقابل تورر جای تقدیم اېتیلیشی، اولرنی کۉچیریش اوچون ضرور یېر و مبلغ اجره‌تیلیشی لازم، دېب حسابله‌یمن. بو آرقه‌لی تاریخی انشاات‌نینگ ینه‌ده کۉپراق ویران بۉلیشی‌نینگ آلدینی آلیش ممکن».
عینی پیتده، بالاحصار قلعه‌سیده یشه‌یاتگن عایله‌لر اوشبو حدودده‌گی اویلر و سوو آقیزیش اریقلری تاریخی انشاات‌نینگ اَیریم قِسملریگه ضرر یېتکزگنینی اَیتماقده. بیراق اولر اقتصادی معمالر سببلی اویلرینی ترک اېته آلمه‌یدی. اوشبو عایله‌لر‌نینگ قۉشیمچه قیلیشیچه، طالبان‌نینگ اخبارات و مدنیت باشقه‌رمسی اویلرینی ترمیملشگه هم رخصت بېرمه‌یپتی. اولر مسؤوللردن باشقه جایگه کۉچیریش یاکه اویلرینی ترمیملش اوچون بیرار یېچیم تاپیشنی سۉره‌ماقده.
غزنی بالاحصار قلعه‌سیده یشاوچی نورالعین عایله‌سی اقتصادی معمالر سببلی اویینی ترک اېتیشگه قُربی یېتمسلیگینی، شو بیلن بیرگه، اونی قَیته قوریش اوچون هم رخصت آلالمه‌گنینی اَیته‌دی. اونینگ سۉزلریگه کۉره، شکستلنگن اویده یششنی دوام اېتتیریش عایله اعضالری‌نینگ حیاتینی خوف آستیگه قۉیماقده.
اوشبو یاش شونده‌ی دېیدی: «بیز‌نینگ عایله‌میز آته‌م و بابام دوریدن بېری شو یېرده یشب کېله‌دی. اوییم‌نینگ تامی شکستلنگن، هر سفر یامغیر یاغگنده، قوله‌ب توشیشیدن قۉرقه‌من. باله‌لریمگه ضرر یېتمسلیگی اوچون اولرنی اوی‌نینگ بیر بورچه‌گیگه تۉپله‌یمن. اوییمیزنی ترک اېتیشگه قُربی یېتمه‌یدی، اونی قَیته قوریشگه اېسه رخصت بېریشمه‌یدی. اگر مقصد بالاحصار قلعه‌سینی محافظه قیلیش بۉلسه، قلعه‌ده یشه‌یاتگن عایله‌لرنی باشقه جایگه کۉچیریش اوچون شرایط یره‌تیشلری یاکه اویلریمیزنی ترمیملشیمیزگه رخصت بېریشلری کېره‌ک. بو یېرده‌گی اهالی‌نینگ اقتصادی احوالی آغیر: بیر حویلیده بېش-آلتی اکه-اوکه عایله‌لری بیلن یشه‌یدی، بعضاً اېسه ایکّی یاکه اوچ عایله بیر اویده استقامت قیله‌دی. بیز قشّاقلیک طفیلی شو یېرده قالیشگه مجبورمیز».
غزنی شهری‌نینگ اېسکی قِسمیده جایلشگن تاریخی «غزنین» قلعه‌سی مینگ ییلدن آرتیق تاریخگه اېگه بۉلگن انشااتدیر. او اوشبو تاریخی شهر‌نینگ مرکزیده، بلند تېپه‌لیک اوستیده، ۸۰ هکتار میداننی اېگه‌لله‌گن حدودده قوریلگن. مملکت‌نینگ اېنگ مهم مدنی میراثلریدن بیری حسابلنگن اوشبو قدیمی قلعه‌ده ۳۴ ته مناره و تۉرتته دروازه موجود. تاریخ‌نینگ اَیریم دورلریده غزنی شهری‌نینگ برچه اهالیسی اوشبو قلعه ایچیده یشه‌گن، بعضی دورلرده اېسه او سلطان محمود غزنوی حکمدارلیک قیلگن مسکن بۉلگن.
غزنی ولایتی ۲۰۱۳-ییلده اسلام همکارلیک تشکیلاتی تامانیدن «اسلام عالمی‌نینگ مدنیت مرکزی» دېب اعلان قیلینگن. بیراق آره‌دن اۉن ییلدن آرتیق وقت اۉتگنیگه قره‌مه‌ی، اوشبو ولایتده‌گی تاریخی قلعه و اېسکی شهرنی قَیته تیکلش ایشلری هنوز یکونلنمه‌گن و ناانیق حالتده قالماقده.
