کابلده‌گی معلوللیگی بۉلگن عیاللر: اقتصادی مستقللیک اوچون ایشلش امکانیتینی خواهله‌یمیز
حبیبه چکری
کابلده معلوللیگی بۉلگن اَیریم قیزلر و عیاللر جسمانی چېکلاولر و اقتصادی معمالرگه قره‌مه‌ی، یشش خرجتلرینی تأمینلش و مالیوی مستقللیککه اېریشیش اوچون حرکت قیله‌یاتگنینی اَیتماقده. اولر عیاللر اوچون ایش امکانیتلری چېکلنگنی سببلی ایش و درآمدگه اېگه بۉلیشلری قیینلشگنینی قۉشیمچه قیلماقده.
۱۴ ییل تحصیل آلگن و اۉقیتووچیلیک یۉنه‌لیشیده تعلیم آلگن زهره بیر حادثه عاقبتیده بیر مدت آیاقلریدن فلج بۉلیب قالگن اېدی.
زهره تورموش اۉرتاغی تۉرت ییل اوّل وفات اېتگن و شوندن بویان او اوچ فرزندی‌نینگ تأمیناتی و تربیه‌سینی یالغیز اۉزی ذمّه‌سیگه آلیب کېلماقده. او حاضر تۉقیمه‌چیلیک بیلن شغللنه‌دی و شو آرقه‌لی اۉزی همده فرزندلری‌نینگ یشش خرجتلری‌نینگ بیر قِسمینی قاپله‌یدی.
بو عیال شونده‌ی دېیدی: «حادثه یوز بېردی، آیاقلریمدن فلج بۉلدیم، حاضر حرکتلنیشیم چېکلنگن؛ اما فرزندلریم اوچون ینه اۉزیمنی کوچلی توتیه‌پمن و حاضر تۉقیمه‌چیلیک بیلن شغللنیه‌پمن. اۉقیگن ساحه‌م بۉییچه مېن اوچون ایش امکانیتی یۉق.»
زهره طالبان‌نینگ شهیدلر و معلوللر ایشلری وزیرلیگیده هم رۉیخطدن اۉتگنینی، اما اونینگ عریضه‌سی قبول قیلینمه‌گنینی اَیته‌دی. او مسؤول تشکیلاتلردن اۉزی اوچون ایش امکانیتی یره‌تیشنی سۉره‌یدی، تاکه اۉزی و فرزندلری‌نینگ یشش خرجتلرینی تأمینله‌ی آلسین.
یوسفی (مستعار)، پولیو بیلن کسللنیش عاقبتیده معلول بۉلیب قالگن ینه بیر قیزدیر. او سپورتچی بۉلیب، سپورت کلوپلری قیزلر اوچون یاپیلیشیدن آلدین بادیبیلدینگ و فیتنس یۉنه‌لیشیده مربی صفتیده فعالیت یوریتگن.
نرگس بو کسبنی دستلب اۉزی‌نینگ جسمانی حالتینی یخشیلش اوچون اۉرگنگنینی، کېینچه‌لیک اېسه شو ساحه‌ده مربیلیک قیله باشله‌گنینی اَیته‌دی. اما سپورت کلپلری قیزلر اوچون یاپیلگچ، او ایش امکانیتیدن هم اَیریلگن.
او حاضر اویده عیاللرگه مشغولات اۉتکزه‌دی و سپورت بیلن بیر قطارده تیکووچیلیکنی هم اۉرگنماقده. شونگه قره‌مه‌ی، او درآمدی اوّلگیگه نسبتاً کمه‌یگنینی اَیته‌دی.
نرگس شونده‌ی دېیدی: «درآمدیم جمهوریت دوریده‌گیدېک یخشی اېمس، لېکن حرکت قیله‌یپمن. مسؤوللردن التماسیم شوکی، کلپلرنی ینه فعالیتگه قَیترسینلر یاکه بیز اوچون ایش امکانیتی یره‌تیشسین، تاکه بیز قیزلر هم ایشله‌ی آله‌یلیک.»
ندا (مستعار)، مکتبنی تمامله‌گن، اما تعلیمینی دوام اېتتیره آلمه‌گن. او حاضر تیکووچیلیک و مونچاق تیکیش بیلن شغللنه‌دی؛ اونینگ اَیتیشیچه، بو کۉنیکمه‌لرنی اۉزی‌نینگ شخصی حرکتلری بیلن اۉرگنگن.
ندا‌نینگ اۉنگ آیاغی کلته، اما او بو چېکلاو مستقل درآمد تاپیش اوچون قیله‌یاتگن حرکتلریگه تۉسقینلیک قیلمه‌گنینی اَیته‌دی. او شونده‌ی دېیدی: «تیکووچیلیک و مونچاق تیکیشنی اۉرگنیشیمگه سبب هېچ کیمگه تیه‌نیشنی ایسته‌مه‌گنیم. هېچ بۉلمه‌سه آز‌گینه بۉلسه هم اۉز درآمدیم بۉلیشینی خواهله‌دیم.»
ندا درآمدی یشش خرجتلری‌نینگ قریب ۵۰ فایزینی قاپلشینی اَیته‌دی. شونگه قره‌مه‌ی، اونینگ طلبی فقط اۉزی بیلن چېکلنمه‌یدی. او شونده‌ی دېیدی: «افغانستاندهگی برچه قیزلر‌نینگ ایسته‌گی ایشلش و تعلیم آلیش؛ بیز معلوللر اوچون ایش امکانیتلری کم.»
بو حالت طالبان عیاللر و قیزلرنی تعلیم آلیش، اۉقیش و ایشلش حقوقیدن محروم قیلگن بیر پیتده یوز بېرماقده. معلوللیگی بۉلگن عیاللر عیاللرگه نسبتاً جاری اېتیلگن چېکلاولردن تأثیرلنیشدن تشقری، معلوللیگی سببلی هم کۉپلب حقوقلریدن محروم بۉلگن.
