باله‌لر ایشلشیگه قرشی کوره‌ش خلق‌ارا کونی؛ کابل چیقیندیلری ایچیدن آقشام نانی
بو کون ( ۱۲- جون) باله‌لر ایشلشیگه قرشی کوره‌ش خلق‌ارا کونی‌دیر. بو کون افغانستان و اینیقسه کابل‌ده مینگلرچه باله یۉقسیللیک، عدالت‌سیزلیک و دقت‌سیزلیکنینگ آغیر یوکینی کۉتریب کېله‌دیگن بیر زمانده یېتیب کېلگن. بو باله‌لر اېرتانگ دن شامگچه، قولده ساتیش، اسپند دود قیلیش، کراچی وانلیک، تېمیرچیلیک، تیکووچیلیک و چیقیندیلر ایچیده ساتیله‌دیگن نرسه‌لرنی تاپیش بیلن شغلنه‌دیلر. و اولرنینگ بیر قطارلری ناچارلیک‌دن گدایلیککه یوز کېلتیرگنلر.
بیر قطار ایشله‌یدیگن باله‌لرنینگ ایتیشلریچه عایله‌لری‌نینگ قشاقلیگی، ایش‌سیزلیگی، و اقتصادی قیینچیلیکلری باعث بیر لقمه ناننی تأمین اېتیش اوچون یۉللر اوستیده قالیشگه مجبور بۉلگنلر. بوباله‌لرنینگ تأکیدلشلریچه عایله‌لری تامانیدن مالی حمایت بۉلگنلریده اولرنینگ اکثریتی باش کېنت یۉللری اوستیده ایش قیلیشگه مجبور بۉلمه‌یدیلر.
بعضی باله‌لر ۸صبح روزنامه‌سی بیلن قیلگن صحبتلریده حیاتلری وضعیتی‌دن شکایت قیلیب ایچکی و تشقی یاردم بېرووچی تشکیلاتلردن بو آغیر شرایطلریگه دقت قیلیشلرینی ایسته‌یدیلر. اولرنینگ ایتیشلریچه بیر قطار هیداوچیلر، دوکاندارلر و حتی یۉل اۉتگیچیلر اولربیلن حقارتلی معامله قیله‌دیلر. و بعضی مورد ده طالبلر و باشقه کیشیلر تامانیدن تهدید اېتیلیب کلتکلنه‌دیلر. بو باله‌لرنینگ ایتیشلریچه ایش محیطی اولرگه خوف‌سیز اېمس؛ لېکن اۉشه یېرده قالیشدن باشقه چاره‌لری یۉق، چون آقشاملری نانلری انه‌شو نېچه افغانی بیلن تأمین اېتیله‌دی.
مکتب کیفلری اۉرنیده بوجّیلرنی شانلریگه تشله گن وحیده و مریم ناملی ایکی آپه سینگیل چیقیندیلردن ساتیله دیگن نرسه لرنی یغیب ساتیش بیلن اۉن کیشلی عایله سی تیریکلیگینی تأمین اېتیله دیلر. بو ایکلله کیچیک قیزه لاقلر نینگ ایتیشلریچه آته لری ینگی لیکده آغیر بیر عملیات چیققن دیر و باشقه ایشلشگه کوچی یېتمه یدی.
وحیده دېیدی:« بیز یۉللردن بوتل، لیلون و ساتیله دیگن قوتتیلرنی ییغه میز . آنم کاتن و لیلونلرنی یاقیب بیزلرگه آوقت پیشیزیب بېره دی. و باشقه ساتیله دیگن نرسه لرنی هم ساته دی.»
هنوز هییت خینه لری رنگی کېتمه گن کیچیک قۉللری بیلن یۉللر اوستیدن بېجیریم لیلونلرنی تېرماقده و قیغوگه یوغریلگن قره شلربیلن دېیدی: « یۉللر اوستیده ایشلنی یاقتیرمه یمن،بیراقرآتم اویده ایش سیز دیر شونینگ اوچون بو یېرگه کېلیشگه مجبورمیز.»
عایله سیگه نېچه افغانی ده آقشام نانی اسپند قیلیش بیلن تلاش اېته دیگن نازیه ناملی ینه بیر قیزنینگ ایتیشیچه آته سی قۉل کراچی سی بیلن خلق نینگ یوکینی تاشییدی و اۉزی اېسه عایله سی تیریکلیگی گه حصه قوشیش مقصدیده اېرتانگ دن شامگچه انه شو یېرلرده ایش قیلیشگه مجبوردیر.
بو قیز آرتیقله یدی:« بیزنینگ اوییمیز بو یېردن اوزاق دیر. هر اېرته بیر نېچه افغانی تاپیش اوچون کېله من گاهی پول تاپیله دی و گاهی اېسه تاپیلمه یدی.
تۉرت اینی بیلن یۉل چېککه سیده ایشله یدیگن کۉدک شیر نینگ ایتیشیچه یۉل اۉتگیچیلرنینگ حقارتلی قره شلری و یۉللرده تیاق یې یېییش اونینگ کونده لیک حیاتی نینگ اجره لمس بیر قسمی دیر.
شیر آرتیقله یدی: « آدملر بیزگه نا تۉغری باقه دیلر، آتم کسل دیر و ابم اېسه بیزلرمی ایشلش اوچون یۉللر اوستیگه کېلتیردی. مېن کمارکت دن بادرنگ کېلتیره من و ایناغه لریم اېسه لیلون ساته دیلر مکتب کېته من، درس اۉقییمن، لېکن کېله جگیمنی پارلاق کۉرمه یمن.»
انه شو حالده، باله حقوقی فعاللری نینگ ایتیشلریچه افغانستان ده باله لر قیینچیلیکلریگه تېرگلمه یدی و اولر خلق ارا نهادلردن افغانستان ده گی باله لر دوچ بۉلیب تورگن جدی یۉقسیللیک و باشقه قیینچیلیکلریگه تأثیرلی همکارلیک قیلیشلرینی ایسته یدیلر.
باله لر حقوقی فعالی، شمس مشعل دېیدی: « ایشلری یالغیز نېچه رسم آلیش یا جوده کم آوقتلیک موادلرنی ترقه تیش بۉلگن پروژه لر یېترلی اېمس. بو تور فعالیتلر بوندېک فعالیت لر فقط نماایشی بیر حرکتلر دیر باله لرنینگ قیینمچیلیکلر ی یېچیلیش اوچون اۉنیملی رېجه لر بیلن فعالیت قیلیش لازم. افغانستان دېک بیر جمعیت ده قشاقلیک نی ایلدیزدن قوریتیش قیین دیر لېکن ناممکن اېمس.»
بو شونده ی حالد ه که، ایش سیزلیک و قشاقلیک کونگه ییشی بیلن عایله لر ییگیتلری قوشنی مملکتلرگه مهاجر بۉلیشلری و عایله لرگه نان کېلتیره دیگن کیشی یۉقلیگی باعث طالبلر بیلن اوروشیب اۉلگن آلدینگی حکومت نینگ انیتی کوچلری فرزندلری یۉللر چېککه سیده ایشلشگه مجبورلر.
ایشلاوچی باله لر سانی کۉپه یماقده، بیراق طالبلر تامانیدن یره تیلگن چېکلاولر رقملر نی ییغیش اوچون مشخص بیر تشکیلات یۉقلیگی اوچون هنوزگچه ایشله یدیگن باله لرنینگ دقیق سانی بېللی اېمس.
طالبلرنینگ ایش و اجتماعی ایشلر وزیرلیگی هم حلیگچه افغانستان ده گی ایشله یدیگن باله نینگ دقیق سانینی ارایه قیلمه گن. اما اعلامیه لر و ایری پستلر ده بیر قطار ولایتلرده ایشلاوچی باله لرگه پول نقده و هییت کییملری ترقهه تیلگنینی بیان قیلگنلر.
