افغان ویتنس به مناسبت سهسالهگی سقوط افغانستان به دست طالبان، در گزارشی تحت عنوان «وقوع روزانه» از خشونت مبتنی بر جنسیت تحت حاکمیت طالبان پرده برداشته است. به گفته این نهاد، زنان از «حذف سیستماتیک» از زندهگی عمومی رنج میبرند.
در این گزارش آمده که پس از گذشت سه سال از آغاز سلطه طالبان بر افغانستان، تجزیه و تحلیل پروژه افغان ویتنس مرکز تابآوری اطلاعات (CIR)، خشونت دوامدار مبتنی بر جنسیت و ۳۳۲ مورد از زنکشی (فیمیساید) را بهعنوان بخشی از یک روند گسترده بهمنزله «حذف سیستماتیک زنان از زندهگی عمومی در افغانستان» ثبت کرده است.
افغان ویتنس در این گزارش دریافته که ادعاهایی مبنی بر اشکال مختلف خشونت مبتنی بر جنسیت «گسترده بوده و بهطور مکرر اتفاق افتاده است.» به گفته این نهاد، گزارشها نشان میدهد که ۸۴۰ زن و دختر در یک دوره دوونیمساله (۱ جنوری سال ۲۲۰۲۲ تا ۳۰ جون ۲۰۲۴)، مورد خشونت مبتنی بر جنسیت قرار گرفتهاند.
این سازمان افزوده که پژوهشگران منبع باز ۷۰۰ گزارش آنلاین را از رسانههای اجتماعی و سایتهای خبری افغانستان جمعآوری کرده که در برخی از این گزارشها بیش از یک قربانی ذکر شده که به موارد زنکشی، خشونت جنسی و خانهگی، ازدواج اجباری، بازداشت، شکنجه و ناپدید شدن زنان و دختران اشاره داشته است. به گفته این سازمان، در بیشتر گزارشها (۴۲۲ گزارش) ادعا شده که مقامهای طالبان مسوول این خشونتها بودهاند، اما شواهد بصری قابلیت تایید گزارشها را محدود میکند.
به گفته افغان ویتنس، تجزیه و تحلیل گزارشهای منبع باز در مورد خشونت مبتنی بر جنسیت از سوی طالبان نشان میدهد که ۱۱۵ مورد به شمول ازدواج اجباری، بردهگی جنسی، تعرض و تجاوز جنسی، ۷۳ مورد خشونت و شکنجه با ماهیت غیرجنسی و ۱۱۳ مورد بازداشت زنان به اتهام اعتراض علیه طالبان یا نادیده گرفتن سیاستهای رژیم طالبان در برابر زنان و دختران اتفاق افتاده است.
براساس گزارش، خشونت مبتنی بر جنسیت بخشی از یک روند گستردهتر است که در آن حقوق زنان بهشدت محدود شده و دهها حکم سرکوبگرانه توسط طالبان صادر شده که از زمان سلطه این گروه تا آگست ۲۰۲۲ را بازتاب میدهد.
دیوید آسبورن، رییس پروژه افغان ویتنس گفته است: «چند روز پس از تسلط طالبان در سال ۲۰۲۱، ما عکسهایی از زنان را دیدیم که روی آنها رنگ پاشیده شد و مانکنها در جادههای کابل پوشانده شدند. سه سال بعد از تسلط طالبان، این گزارش نشان میدهد که چگونه طالبان بهطور سیستماتیک زنان را از جامعه افغانستان حذف کردهاند و نیمی از پیکر جامعه را از تحصیل، کار، رسانه، دولت، حضور و فعالیت در فضای عمومی و بسیاری از عرصههای زندهگی اجتماعی محروم کردهاند.»
افغان ویتنس در گزارش خود تاکید کرده که خشونت مبتنی بر جنسیت روزانه در سراسر افغانستان رخ میدهد و اطلاعات این سازمان نشان میدهد که این خشونتها در هر ماه ۲۸ قربانی از زنان میگیرد و فرهنگ معافیت از مجازات نیز حاکم است.
در گزارش آمده است: «آنچه را که ما جمعآوری کردهایم، تنها مشت نمونه خروار است – زمانی که زنان و دختران با خشونت علیهشان مورد هدف قرار میگیرند، بنابراین محدودیتهای رسانهای، سرکوب سیاسی و تهدیدات آنلاین، بلند کردن صدای اعتراض را برای زنان افغان و مستندسازی موارد خشونت مبتنی بر جنسیت و تاثیرات حاکمیت طالبان بر زنان و دختران را برای ما دشوارتر میکند.»
افغان ویتنس گفته که تعداد زیادی از ازنان و دختران تلاش کردهاند تا صدای اعتراض خود را بلند کنند، اما شماری از فعالان حقوق زن که شجاعانه به جادهها رفتند، بازداشت شدند و در مواردی هم از افغانستان فرار کردهاند. براساس گزارش، کسانی که از داخل افغانستان علیه طالبان اعتراض میکنند، عمدتا به دلیل ترس از انتقامجویی طالبان با صورتهای پوشیده از داخل خانه و بهصورت آنلاین اعتراض میکنند.
براساس گزارش، اطلاعات جمعآوریشده از منبع باز توسط افغانستان ویتنس نشان میدهد که تظاهرات خیابانی دختران و زنان در سه سال گذشته بهطور قابل توجهی کاهش یافته و بهشکلی که فعالان اعتراضات خانهگیشان فلم میگیرند و بهصورت آنلاین نشر میکنند تا از بازداشت و خشونت علیه خود جلوگیری کنند.
افغان ویتنس افزوده که ۸۸ درصد تظاهرات زنان در سال ۲۰۲۱ در فضای باز برگزار شده، اما این میزان در سال ۲۰۲۲ به نصف کاهش یافته و در آغاز سال ۲۰۲۳ بهشدت کاهش داشته، بهگونهای که ۹۴ درصد تظاهرات اکنون آنلاین و اغلب در مکانها و با هویتهای پنهان صورت میگیرد.
طبق گزارش افغان ویتنس، طالبان در جریان سال گذشته محدودیتهایشان در قبال زنان را شدید کردهاند. در گزارش گفته شده که افغان ویتنس، صحت ویدیوی ماه جنوری سال ۲۰۲۴ در کابل را تایید کرده که در آن زنان ظاهرا به دلیل عدم رحجاب مورد نظر طالبان، بهصورت گروهی بازداشت شدهاند.
یافتههای این گزارش نشان میدهد که مجریان زن در تلویزیونهای افغانستان بهصورت تدریجی از صحنه حذف شدهاند. این سازمان به دستور ماه می سال ۲۰۲۲ طالبان مبنی بر پوشاندن صورت زنان در پردههای تلویزیون، اشاره کرده که سبب حذف زنان از رسانهها شده است. به گفته این سازمان، مجریان زن در سال ۲۰۲۴ در برخی از رسانهها بهگونه کامل حذف شدهاند.
افغان ویتنس افزوده که این تجزیه و تحلیل براساس اطلاعات منبع باز، به شمول تصاویر و ویدیوهای پستشده بهصورت آنلاین، گزارشهای رسانهها و ادعاهای مطرحشده در رسانههای اجتماعی و پژوهشهایی از سوی نهادهای دیگر که بهصورت منظم و سیستماتیک جمعآوری شده، صورت گرفته است. به گفته این نهاد، مرکز تابآوری اطلاعات یک سازمان غیرانتفاعی مستقر در بریتانیاست که از تکنیکهای منبع باز برای بررسی موارد نقض حقوق بشر، جنایات جنگی و اطلاعات نادرست در افغانستان، اوکراین، میانمار و سودان استفاده میکند.
