به نام خداوند هنر و موسیقی
داکتر احمدناصر سرمست عزیز،
با عرض سلام و احترام،
نخست از شما بابت ارسال نامه و ابراز دیدگاه‌های‌تان درباره جایزه «تندیس موسیقی دریا» که برای نخستین بار توسط ۸صبح، در حضور آقای دریا به خودش داده شد تا خودش به هرکسی که دوست دارد، تقدیم کند، تشکر می‌کنیم. ما همواره به تلاش‌های شما در حوزه موسیقی افغانستان احترام گذاشته و دستاوردهای ارزشمندتان در سطح ملی و بین‌المللی را مورد تقدیر قرار داده و ارج می‌گذاریم.
روزنامه ۸صبح با افتخار ۱۹ سال است که بدون وقفه و بدون هیچ‌گونه جهت‌گیری سیاسی به دنبال ترویج ارزش‌های والای انسانی و حقوق بشری و ایجاد یک جامعه دموکراتیک، آزاد و برابر برای افغانستان است. ما یک نهاد غیرانتفاعی هستیم که عمده کارمان را با همکاری داوطلبان متعهد به این ارزش‌ها انجام می‌دهیم و هیچ‌گونه انتظار مالی نیز نداریم و بسیاری از دوستانی که مدیران ۸صبح را از نزدیک می‌شناسند، آگاهند که ما به دنبال «سودجویی شخصی» از هنر و رسانه نیستیم.
در رابطه به نقد شما در مورد «تندیس موسیقی دریا»، لازم است اشاره کنیم که این جایزه به‌منظور قدردانی از هنرمندان معاصر که سهم بسزایی در ترویج موسیقی افغانستان و تحول این موسیقی داشته‌اند، ایجاد و اهدا شده است. انتخاب آقای فرهاد دریا به‌عنوان چهره برجسته‌ای از موسیقی معاصر افغانستان، به‌خاطر نقش گسترده وی در سطح ملی و بین‌المللی در راستای موسیقی افغانستان و معرفی آن بوده است. تجلیل از هنرمندی که در قید حیات است به همان اندازه که برای گرامیداشت خاطره‌های بزرگان فقید اهمیت دارد، می‌تواند نسل جدید را نیز به مسیر درست برای تجلیل از بزرگان زنده هدایت کند. در ضمن، این قدردانی از یک هنرمند متعهد و فعال و زنده، تلاشی در راستای فرهنگ تقدیر از «زنده‌گی» و «سرزنده‌گی» نیز هست. ما می‌خواستیم و می‌خواهیم در برابر این گزاره که در «افغانستان زنده خوب و مرده بد» وجود ندارد، ایستاده‌گی کنیم و نشان بدهیم که به جای «مرده‌پرستی» و «مرده‌گرایی» می‌توان از زنده‌گی و حیات به عنوان حق و بزرگ‌ترین ودیعه هستی، تجلیل کنیم که نماد‌های آن بزرگان متعهد ما در عرصه‌های مختلف، از جمله آقای فرهاد دریا در موسیقی است.
البته ما در کنار «تندیس موسیقی دریا» پنج تندیس دیگر را نیز ایجاد کرده‌ایم که در برنامه اهدای جوایز در واشنگتن دی‌سی به پنج‌تن از پیش‌کسوتان عرصه‌های مختلف اهدا شد. ما «تندیس نویسنده‌گی زریاب» را به نام شادروان رهنوزد زریاب، ایجاد کرده‌ایم و آن را به دکتور حمیرا قادری، نویسنده بی‌بدیل اهدا کردیم. «تندیس ابتکار ملکه ثریا» را به نام ملکه ثریا طرزی، به‌خاطر نقشش در ایجاد جنبش زنان در قرن بیستم، ایجاد کرده‌ایم و به دکتور لورن اوتیس، رییس سازمان زنان کانادایی برای زنان أفغان، به‌خاطر زحمات و تعهدش به زنان افغانستان اهدا کردیم. «تندیس روشنگری اخگر» را به نام محمدقسیم اخگر، نخستین مدیرمسوول ۸صبح، ایجاد کرده‌ایم و به بانو نوشابه آشنا، خبرنگار درد‌آشنا و باسابقه دادیم. «تندیس تاریخ غبار» را به نام تاریخ‌نویس و مبارز شهیر کشور، غلام‌محمد غبار، ایجاد کرده‌ایم و آن را به خانم داکتر سیما سمر به‌خاطر نقش برجسته‌شان در ترویج حقوق بشر اهدا کردیم و «تندیس ایستاده‌گی رابعه بلخی» را به نام شاعر نامدار بلخی و زبان فارسی ایجاد کرده‌ایم و آن را به بانوی باعزت و مبارز، بانو وحیده امیری که نقش برجسته در سازمان‌دهی تظاهرات و اعتراضات در برابر رژیم طالبان انجام داد، تقدیم کردیم.
کار ما در واقع ایجاد یک فرهنگ تجلیل و تقدیر از کارنامه بزرگان ما و نیز نسل جدیدی است که با سینه فراخ و ستبر در برابر انحصار، به ویژه انحصار طالبانی و تفکر بدوی آنها ایستاده‌اند و برای حقوق اساسی انسان افغانستان، مبارزه و مقاومت می‌کنند.
سوگ‌مندانه، مثل عرصه سیاست و اقتصاد، انحصارگرایی و مونوپولی – افزون بر دستگاه‌ها و نهادهای مسوول و معتبر موسیقی – سال‌های دراز به وسیله یک تعداد انگشت‌شمار (نه همه) از نام‌دار‌ترین هنرمندان و حلقه‌های موسیقی بر استعدادهای جوان در کشور ما اعمال شده است که شما خود در این زمینه بهتر از ما آگاه هستید. این شمار اندک، اما مهم و تصمیم‌گیرنده، بسیاری اوقات اجازه نداده‌اند که کسان دیگری در کنار سلطنت‌شان رشد کنند.
این انحصارگران هم‌چنان‌که شامل بزرگان موسیقی سنتی و کلاسیک افغانستان می‌شدند، شامل اساتید و بزرگان موسیقی غربی در افغانستان هم می‌شدند. این بزرگان به حیث انگشت‌شمار آدم‌هایی که به آموزش موسیقی به شمول راگ‌ها و تال‌ها در موسیقی کلاسیک و همچنان به نوت‌نویسی و دانش موسیقی غربی دسترسی داشتند، کوشش می‌کردند تمام امکانات نام و نان و رشد را برای خود حفظ کنند تا رقیبی نداشته باشند. ما به این باوریم که یکی از دلایل کمتر انتقال یافتن ارزش‌های موسیقی اصیل و قدیم وطن‌مان به نسل‌های جوان‌تر را می‌توان در دلیل بالا پیدا کرد.
جنگ میان نو و کهنه و تقابل میان روشنایی و تاریکی، همواره واقعیت دیالتیک تاریخ بشر بوده است. همان‌طور که اشاره شد، برخی افراد و نهادها هراس دارند که اگر بنیادهای جدید در زمینه‌های مشابه رشد کنند، امتیازات و قدرت انحصاری آنها کاهش می‌یابد. در حالی‌که ما در روزنامه ۸صبح بر این باوریم که باید راه را برای تمامی استعدادها و نهادهایی که به دنبال پیشرفت، توسعه، تخصصی‌سازی و تجلیل از عرصه‌های گوناگون افغانستان هستند، باز بگذاریم و از هرگونه انحصار و محدودیت پرهیز کنیم.
ما باور داریم که تلاش‌ها برای ایجاد هویت منحصر به فرد افغانستان چه در موسیقی و چه در دیگر عرصه‌های زندگی مدنی و شکل دادن به گروه‌های موسیقی در شرایط دشوار افغانستان، گامی مهم در حفظ موسیقی ملی است. ممکن است این تلاش‌ها نتواند به‌طور کامل معیارهای علمی و هنری جامعه امروز ما را برآورده کند و یا کافی باشد، اما نباید نیت اصلی و انگیزه‌های آینده‌نگر و مثبت این ابتکارات نادیده گرفته شود.
در نهایت، در پاسخ به نقدی که مطرح کرده‌اید مبنی بر اینکه «جوایز از سوی روزنامه‌ها و رسانه‌ها اهدا نمی‌شود»، مایلیم به چند نمونه برجسته جهانی اشاره کنیم. برخلاف تصور رایج، رسانه‌ها و روزنامه‌های معتبر در سطح بین‌المللی به‌طور گسترده در اهدای جوایز فرهنگی، هنری و حقوق بشری فعال هستند.
به این هفت نمونه توجه کنید. ما از میان صدها جایزه، هفت مورد شناخته‌شده را اینجا تذکر می‌دهیم:
۱.جایزه پولیتزر (Pulitzer Prize)
- ایجادشده توسط: روزنامه‌ها و موسسه‌های خبری امریکا،
- حوزه‌ها: روزنامه‌نگاری، ادبیات، موسیقی،
- توضیح: جایزه پولیتزر که در سال ۱۹۱۷ ایجاد شد، یکی از معتبرترین جوایز در حوزه روزنامه‌نگاری و ادبیات در ایالات متحده است. این جایزه توسط دانشگاه روزنامه‌نگاری کلمبیا و تحت نظر روزنامه‌ها و موسسه‌های خبری اعطا می‌شود. این جوایز هرساله، به دستاوردهای برجسته در زمینه روزنامه‌نگاری، ادبیات و موسیقی اهدا می‌شود.
۲. جوایز گزارشگران بدون مرز (RSF Press Freedom Awards)
- ایجادشده توسط: سازمان گزارشگران بدون مرز (RSF)، به همکاری روزنامه‌های معتبر مانند لوموند دیپلماتیک و تلویزیون TV5 Monde.
- حوزه‌ها: آزادی بیان، حقوق بشر و اطلاع‌رسانی،
- توضیح: این جایزه به کسانی اهدا می‌شود که در زمینه‌های آزادی بیان و اطلاع‌رسانی در شرایط دشوار تلاش می‌کنند. رسانه‌ها در حمایت از این جایزه نقش کلیدی دارند و هرساله به افراد و سازمان‌هایی که در راستای حفظ آزادی بیان فعالیت کرده‌اند، اعطا می‌شود. روزنامه ۸صبح با افتخار جایزه سال ۲۰۱۲ این سازمان را در تاق‌چه جوایز خود دارد.
۳. جایزه جورج پولک (George Polk Awards)
- ایجادشده توسط: دانشگاه لانگ آیلند و تحت نظر رسانه‌ها،
- حوزه‌ها: روزنامه‌نگاری،
- توضیح: جایزه جورج پولک یکی از معتبرترین جوایز روزنامه‌نگاری در ایالات متحده است که به گزارش‌ها و تحقیقات برجسته روزنامه‌نگاری اهدا می‌شود. این جایزه به افتخار جورج پولک، خبرنگار CBS که در یونان کشته شد، ایجاد شده است و به خبرنگارانی تعلق می‌گیرد که به افشای فساد، ظلم و بی‌عدالتی پرداخته‌اند.
۴. جایزه گلدن گلوب (Golden Globe Awards)
- ایجادشده توسط: انجمن مطبوعات خارجی هالیوود (Hollywood Foreign Press Association).
- حوزه‌ها: فلم و تلویزیون،
- توضیح: این جایزه معتبر هرساله به بهترین آثار سینمایی و تلویزیونی در سطح جهان اهدا می‌شود. اعضای این انجمن که خود از رسانه‌های بین‌المللی هستند، به ارزیابی و انتخاب برنده‌گان می‌پردازند.
۵. جایزه بریتانیایی بفتا (BAFTA Awards)
- ایجادشده توسط: اکادمی هنرهای فلم و تلویزیون بریتانیا، با حمایت گسترده رسانه‌ها،
- حوزه‌ها: فلم، تلویزیون و بازی‌های ویدیویی،
- توضیح: این جایزه یکی از معتبرترین جوایز در زمینه فلم و تلویزیون است و هرساله به برجسته‌ترین آثار سینمایی و تلویزیونی بریتانیا و جهان اهدا می‌شود.
۶. جایزه ادبی گونکور (Prix Goncourt)
- ایجادشده توسط: آکادمی گونکور، با همکاری رسانه‌های فرانسه،
- حوزه‌ها: ادبیات فرانسه،
- توضیح: این جایزه به بهترین رمان سال به زبان فرانسه تعلق می‌گیرد و با همکاری رسانه‌های مهم فرانسوی از جمله مجلات و روزنامه‌ها اعطا می‌شود.
۷. جوایز رسانه و فلم‌های مستند ایمی (News and Documentary Emmy Awards)
- ایجادشده توسط: اکادمی ملی هنر، تلویزیون و رسانه‌های امریکا (NATAS) با همکاری سازمان‌های خبری و رسانه‌های مختلف،
- حوزه‌ها: گزارش‌های خبری، روزنامه‌نگاری و مستندسازی،
- توضیح: این جوایز به دستاوردهای برجسته در برنامه‌های خبری و مستند تلویزیونی در ایالات متحده تعلق می‌گیرد. این جایزه نقش مهمی در شناخت و تقدیر از کارهای برجسته در حوزه روزنامه‌نگاری تحقیقی، گزارش‌های خبری و مستندهای بلند دارد. شبکه‌های خبری بزرگ مانند CNN، PBS، CBS و همچنین فلم‌سازان مستقل برای دریافت این جوایز رقابت می‌کنند. خوشبختانه روزنامه ۸صبح به صورت مشترک با روزنامه نیویارک‌تایمز در سال ۲۰۲۳ موفق به دریافت بهترین جایزه ایمی برای بهترین تحلیل خبری: دیدگاه تحلیلی-سرمقاله‌ای (Best News Analysis: Editorial Perspective) شد. این جایزه نه تنها برای نخستین بار در تاریخ این جوایز به یک رسانه در افغانستان اهدا شد، بلکه حتا در سطح حوزه زبان فارسی و منطقه نیز روزنامه ۸صبح نخستین دریافت‌کننده آن در خارج از امریکا بود.
این نمونه‌ها نشان‌دهنده اهمیت و نقش رسانه‌ها در شناسایی و تجلیل از بهترین‌ها در عرصه روزنامه‌نگاری، مستندسازی، ادبیات، هنر و دیگر عرصه‌های زنده‌گی بشری در سطح ملی و بین‌المللی‌اند. این نمونه‌ها همچنان نشان می‌دهد که رسانه‌ها نقش کلیدی در اهدای جوایز معتبر جهانی دارند و بسیاری از این جوایز در حوزه‌های مختلف از جمله روزنامه‌نگاری، فلم‌سازی، موسیقی و ادبیات از سوی رسانه‌ها ایجاد و هرساله اعطا می‌شوند.
در ضمن، جهت اطلاع خاطر عزیز شما و دیگر دوستداران ۸صبح، ما در سال ۲۰۲۱ نخستین دور این جوایز را در کابل ایجاد و برگزار کرده بودیم. متاسفانه به دلیل فروپاشی جمهوریت و اوضاع بعد از آن، ما قادر نشده بودیم تا دور دوم را برگزار کنیم. همچنین قرار است که ما این جوایز را از این به بعد همه‌ساله در امریکای شمالی، اروپا، استرالیا و نیز منطقه و داخل کشور، برگزار کنیم و عرصه‌های ورزش، تکنالوژی، طنز، نقاشی و رسانه‌های اجتماعی و دیگر عرصه‌های مهم زنده‌گی بشری را نیز تقدیر و تکریم کنیم. شما خود بهتر می‌دانید که هیچ فرد و سازمانی برای انجام یک ابتکار انسانی و هنری، نیاز به اجازه اشخاص و یا سازمان‌ها ندارد. ۸صبح یک نهاد معتبر و نیز ثبت‌شده در امریکای شمالی است و مطابق قوانین فدرال و محلی امریکا و کانادا عمل می‌کند.
جهت اطلاع خاطر ارجمند شما، تذکر این نکته را ضروری می‌دانیم که ما حق هیچ سازمان و شخصی را نقض نکرده‌ایم و نیز شیوه انتخاب ما بسیار مبتکرانه و بدیع بوده است. اینکه از یک هنرمند برجسته که زنده و در قید حیات است خواستیم تا بیاید و خودش تندیس خودش را به هرکسی که خودش شایسته می‌‌داند، تقدیم کند، جز یک سنت‌شکنی خوشایند و غافل‌گیرکننده، هدف دیگری نداشته است. ما باور داریم که این حق را داریم تا چگونه بیندیشیم و چگونه تجلیل کنیم؛ بی‌آنکه قصدی برای نقض حق دیگر بزرگان داشته باشیم و یا شیوه‌های سنتی انتخاب برنده‌گان را طوری دنبال کنیم که رایج است.
البته اگر به خاطر محترم‌تان مانده باشد که ما حدود یک ماه قبل به اطلاع شما رسانده بودیم که چنین برنامه‌ای داریم و از شما برای شرکت در آن دعوت کرده بودیم. اما شما نوشتید که در روزی که این مراسم برگزار می‌شود، در امریکا نخواهید بود.
در پایان، ما معتقدیم که نقش رسانه‌ها فراتر از اطلاع‌رسانی است و رسانه‌ها می‌توانند با ایجاد فرصت‌هایی برای تجلیل از دستاوردها و میراث‌های هنری، ادبی و فرهنگی، تأثیر مثبتی بر جامعه بگذارند. در این راستا، روزنامه ۸صبح نیز با الهام از این رویکرد، در تلاش است تا از طریق اهدای جوایز، به پیشبرد ارزش‌های فرهنگی و هنری افغانستان کمک کند.
بار دیگر از شما بابت طرح این پرسش‌ها و دغدغه‌ها تشکر کرده و امیدواریم با همکاری و تعامل بتوانیم به توسعه و تقویت موسیقی، ادبیات، تاریخ و فرهنگ افغانستان کمک کنیم.
با حرمت،
مدیران ۸صبح
