سومین دوره جوایز سالانه ۸صبح به پاس شجاعت، خلاقیت و ایستاده‌گی کسانی اهدا شد که با عشق به وطن، چراغ آزادی، دانش و فرهنگ را در تاریکی‌های روزگار فروزان نگه‌داشته‌اند، در شهر ملبورن، استرالیا برگزار شد. هر تندیس برای ۸صبح داستانی است از انسان‌هایی که با هنر، پژوهش، ورزش و دیپلماسی، پل امیدی بر فراز درد و تبعید ساخته‌اند؛ از دل تاریخ تا قلب مهاجرت، از سکوت غربت تا طنین شادی و فریاد زنده‌گی، نورانی‌ترین لحظه‌ها و خاطره‌ها را به یادگار گذاشته‌اند.
این مراسم روز یک‌شنبه، ۱۶ قوس، به‌منظور تجلیل از چهره‌ها و اندیشه‌هایی برگزار شد که در تاریخ معاصر افغانستان در مسیر آگاهی، آزادی، فرهنگ و هنر نقش موثری ایفا کرده‌اند و با نغمه‌های جان‌پرور موسیقی میهنی در ملبورن، استرالیا آغاز شد. صدای آهنگ دلنشین و همیشه تحسین‌برانگیز «وطنم دوباره اینک» با اجرای گرم و پرشور داوود سرخوش که از طریق بلندگوها پخش می‌شد، فضایی آمیخته با عشق به وطن و حسرت غربت را در دل شرکت‌کننده‌گان تداعی کرد. در پس این اجرای موسیقی، کارنامه درخشان و سترگ ۸صبح در قالب ویدیوهای کوتاه به نمایش درآمد و هر تصویر و یادآوری، شکوه تلاش‌های بی‌وقفه و عشق بی‌پایان دست‌اندرکاران این روزنامه به روشنگری و آزادی را برای مخاطبان بازگو می‌کرد.
پس از آغاز برنامه توسط مجریان و دعوت مهمانان، شعری از سیمین بهبهانی که پژواک درد و ستم مردم افغانستان زیر سلطه طالبان را به تصویر می‌کشد، با زمزمه‌ای آه‌آلود و آمیخته از اندوه در فضای مجلس طنین‌انداز شد:
یک دریچه آزادی باز کن به زندانم- یک‌سبو پر از شادی خرج کن که مهمانم
فر بامدادم کو؟ نیمروز شادم کو؟ – آفتاب بیرنگی بر فراز ایوانم
ابر نقره‌افشان شو، تا چو تاک بارآور- پیش دست و دل‌بازان، دست و دل بیفشانم
همچنین، تندیس‌های روزنامه ۸صبح که هر یک نه‌تنها یک جایزه، بلکه یادنامه‌ای از افتخار، نمادی از ایمان به آزادی، تجسمی از تعهد به حقیقت و نشانه‌ای از تلاشی مداوم برای آینده‌ای روشن و امیدوارکننده‌اند، در عرصه‌های فرهنگی، هنری، ورزشی، دیپلماسی و تاریخی معرفی شدند.
در این برنامه، همچنین نخستین دوره اهدای تندیس‌های ۸صبح به فرزانه‌گان عرصه‌های روشنگری، تاریخ، هنر و فرهنگ معرفی شد. مجریان در این نشست به مهمانان یادآوری کردند که مراسم صفحه نکوداشت در بهار ۱۴۰۰ در کابل گشوده شد؛ زمانی که با وجود جنگ ویرانگر و نزدیک شدن سقوط در چنگال افراطیت، امید همچنان جوانه می‌زد. چند ماه بعد، دیوارها فرو ریختند؛ اما چراغی که در دل ۸صبح افروخته شده بود، هرگز خاموش نشد و روشنایی و امید را در دل‌ها زنده نگه داشت و در غربت و تبعید نیز این مشعل را فروزان نگاه داشت.
۸صبح با تعهد و عشقی که به آزادی و روشنگری برای میهن داشت، حتا در غربت نیز سنت نکوداشت مفاخر کشور را ادامه داد. دومین دوره جوایز سالانه خود را در سال ۱۴۰۳ در واشنگتن برگزار کرد؛ با قلبی زخمی از تبعید، اما با چشمانی روشن از امید. سپس این صفحه را در ملبورن گشود و بار دیگر شعله امید و افتخار را در دل‌ها روشن کرد.
آغاز اهدای جوایز
این بخش از برنامه با صدای مجری آغاز شد که گفت: «افغانستان همواره سرزمینی بوده است میان درد و ایستاده‌گی، میان فروپاشی و برخاستن دوباره. اما هر بار که زمین زیر پای ما لرزیده، کسانی بوده‌اند که با اندیشه، شجاعت و مهر، دوباره آن خاک را معنا بخشیده‌اند.» به گفته او، به پاس همین روح ایستاده‌گی، از کسانی تجلیل می‌شود که در مسیر آزادی، اندیشه، هنر و انسانیت، چراغ افغانستان را روشن و شعله‌ور نگه‌داشته‌اند.
تندیس حقوق بشر سیما سمر
تندیس حقوق بشر سیما سمر که نخستین بار از سوی ۸صبح ایجاد شده است، در این مراسم معرفی شد. این تندیس از سوی سیما سمر به ریچارد بنت، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل متحد در امور افغانستان، و آزاده رازمحمد، فعال حقوق بشر، اهدا شد. این تندیس به پاس مبارزات عدالت‌خواهانه داکتر سمر ساخته شده است؛ کسی که در سخت‌ترین سال‌های افغانستان، با ایستاده‌گی در برابر فراموشی و ظلم، پاسدار کرامت انسانی بود، چراغ دانایی را روشن نگه‌داشت و مرهمی بر زخم‌های مردم نهاد.
ریچارد بنت، گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد برای افغانستان، به‌دلیل مشغله‌های کاری در این مراسم حضور نداشت، اما قرار است در پانزدهم ماه جاری در شهر مکسیکوسیتی، در جریان نشستی با حضور روزنامه‌نگاران و فعالان حقوق بشر از افغانستان، جایزه خود را دریافت کنند.
تندیس نویسنده‌گی زریاب
این تندیس به یاد نویسنده‌ای ساخته شده است که با قلمش افق‌های تازه‌ای از اندیشه و زبان را گشود و به احترام تمام کسانی که هنوز می‌نویسند تا بگویند: «در میانه ویرانه‌ها نیز می‌توان واژه‌های زنده‌گی را رویاند.» در این برنامه، فرید بیژن، دوست دیرین زریاب، تندیس «زریاب» را به بازرشاه تفویض کرد. او در مراسم حضور نداشت و صبا افراسیابی، همسرشان، این تندیس را به نماینده‌گی دریافت کرد.
تندیس ابتکار ملکه ثریا
ملکه ثریا از نخستین زنانی بود که در برابر تحجر ایستاده‌گی کرد؛ او پنجره‌های آموزش، برابری و بیداری را به‌روی زنان گشود و باور داشت که دانش، نیمی از آزادی است و برای آن آزادی بی‌هراس ایستاد. تندیس «ملکه ثریا» به فرخنده اکبری و پروفیسور جکی ترو، دو پژوهشگری که در عرصه زنان کار کرده‌اند و نگذاشتند صدای زنان افغانستان خاموش شود، اهدا شده است. پروفیسور ترو به‌دلیل مشغولیت آنی نتوانسته در این برنامه حضور پیدا کند.
تندیس دیپلماسی موسی شفیق
این تندیس به پاس هنر گفت‌وگو، فهم عمیق و دفاع از منافع افغانستان که با نام شفیق گره خورده، ساخته شده است؛ یادبودی از شخصیتی که نماد خرد و اعتدال بود و در فضای پرآشوب عصر خویش، عقلانی کوشید تا صدای صلح و منطق باشد.
این تندیس به وحیدالله ویسی، سفیر افغانستان در استرالیا، اهدا شده است؛ کسی که نگذاشت صدای مردم خاموش بماند و با تدبیر و استواری، هنوز هم در عرصه دیپلماسی نماینده‌گی شایسته‌ای از مردم افغانستان می‌کند. قرار بود در این برنامه طاهره شفیق ربانی، دختر موسی شفیق، حضور داشته باشد؛ اما به‌دلیل بیماری موفق به شرکت نشد. از همین رو، تجلا سادات، نواسه ایشان، این تندیس را به آقای ویسی تقدیم کرد.
تندیس شعر واصف باختری
این تندیس به نام شاعری حک شده است که واژه را به پناه‌گاه وجدان بدل کرد؛ کسی که صدای تبعید، تاب‌آوری و زخم‌های پنهان مردم را در شعر معاصر افغانستان فریاد زد. بصیر قدیری، مسوول نهاد اجتماعی باختر، این تندیس را به نادر احمدی تفویض کرد؛ تا یاد شود که شعر، حتا در دورترین تبعیدها، هنوز می‌تواند خانه‌ای برای حقیقت و امید باشد.
تندیس پژوهش کاتب
پژوهش روشن‌ترین و جدی‌ترین شیوه ایستاده‌گی در دل تاریکی است که راه آینده را ترسیم می‌کند، تندیس پژوهش کاتب تجلیل از آنانی است که با اندیشه و قلم، راهی تازه ای برای فهمِ افغانستان می‌گشایند. پروفیسور ویلیام میلی، دوست افغانستان و کسی که کارهای بزرگی برای افغانستان کرده تندیس پژوهش کاتب را به دکتر نعمت بیژن اهدا کرده است.
تندیس روشنگری اخگر
تندیس، روشنگری اخگر، یکی از حساس‌ترین، عمیق‌ترین و معنوی‌ترین تندیس‌های سالانه ۸صبح است. این یادبود، میراث مردی است که قلمش آیینه درد مردم بود و اندیشه‌اش چراغ راه یک نسل؛ مردی که نخستین مدیرمسوول روزنامه ۸صبح بود.
او نه‌تنها یک روشنفکر، بلکه الهام‌بخش نسلی تازه از روشنگران شد؛ نسلی که همچنان در پرتو اندیشه و صداقت او گام برمی‌دارد و آتش آگاهی را زنده نگه می‌دارد. تندیس روشنگری اخگر از سوی داکتر احمد سرمست، موسیقی‌دان و رییس انستیتوت ملی موسیقی افغانستان، به عباس فراسو و نعمت‌الله ابراهیمی، دو پژوهشگر، اهدا شد.
تندیس تاریخ غلام محمد غبار
این تندیس به افتخار نامی اهدا می‌شود که پاسدار حافظه جمعی ماست؛ کسی که با نگارش «افغانستان در مسیر تاریخ» به یکی از برجسته‌ترین صداهای بیداری در سده اخیر بدل شد. سکینه امانی، خبرنگار پیشین روزنامه ۸صبح، این تندیس را به پامیلا راجکوسکی، به‌عنوان نشانی از قدرشناسی مردم افغانستان در برابر پژوهش‌های ارزشمند او، تقدیم کرد. داکتر راجکوسکی یکی از تاریخ‌دانان برجسته استرالیا است که تمرکزش در پژوهش‌های تاریخی بر ساربانان افغانستان در این کشور تمرکز داشته است.
تندیس ایستاده‌گی رابعه بلخی
شاعری که سده‌ها پیش در برابر خاموشی قد برافراشت، عشق را فریاد زد و در برابر سلطه ایستاد، الهام‌بخش این تندیس است؛ تندیسی که به نام کسی اهدا می‌شود که از دل تاریکی صدا برمی‌آورد، از دل رنج روایت می‌کند و از دل روایت، امید را هدیه می‌دهد.
این تندیس از سوی داکتر عارف صبا، به فهیم هاشمی فلم‌ساز و مسوول جشنواره بین‌المللی فلم گان و دیوید سویج، کهنه سرباز و یکی از دادخواهان حقوق مردم افغانستان و به پاس تلاش‌های آنان در زنده نگه‌داشتن روایت‌های افغانستان، اهدا شده است.
تندیس خدمات ناکامورا
این تندیس که به پاس زحمات محبوبه راوی اهدا می‌شود، یکی از انسانی‌ترین و عمیق‌ترین تندیس‌هاست؛ تندیسی که نه‌تنها یک یادبود، بلکه چراغی است برای معنای خدمت، فروتنی و انسانیت و یادآور مردی که ریشه خدمات بی‌دریغش در خاک سرزمین ما دوانده شد. او با آب، زنده‌گی کاشت؛ با عشق، امید ساخت؛ و با انسانیت، جاودانه شد. او نشان داد که خدمت، بزرگ‌ترین شکل دوستی با یک ملت است. حاجی دانش که حامی ابتکارات و فعالیت‌های بسیاری در استرالیا است، این تندیس را به محبوبه راوی اهدا کرد؛ کسی که سال‌ها با دستان مهربان خود، چراغ زنده‌گی را در خانه‌های بی‌پناهان روشن نگه‌داشته است.
تندیس هنر بهزاد
این تندیس که نامش به تنهایی تاریخ هنر در افغانستان را بازتاب می‌دهد و هنرش درازنای تار این سرزمین را در بر گرفته و شکوه می‌آفریند، به دو هنرمندی اهدا شد که میان کابل و ملبورن پلی از زیبایی، همدلی و امید ساخته‌اند. شهرناز رفیع، وکیل مدافع و حقوق‌دان، این تندیس را به مرسل عزیزی و کاترین ری اهدا کرد؛ دو فردی که در یک پروژه مشترک، ۲۰۸ اثر دست‌دوزی زنان افغانستان را معرفی کرده‌اند.
تندیس سینما و تیاتر بیسید
این تندیس در واقع تجلیلی است از روایت‌گری بصری و میراث داستان‌گویی افغانستان. این یادبود به احترام همه کسانی اهدا می‌شود که تصویر را به صدا و صدا را به روایت انسانی تبدیل می‌کنند. این تندیس از سوی حبیبه عسکر، تیاتریست مشهور افغانستان به مظفر علی و جولیان هاف اهدا شد؛ دو صدایی که از دو جهان متفاوت آمدند، اما در یک روایت انسانی باهم پیوند یافته‌اند.
تندیس ابتکارات اقتصادی زابلی
این تندیس به پاس ابتکارات اقتصادی زابلی اهدا شد؛ کسی که به‌عنوان پایه‌گذار ساختار نوین اقتصادی افغانستان شناخته می‌شود و با تجارت، بانک‌داری و سیاست‌گذاری، صنعت را از سطوح پراکنده و سنتی به سطحی مدرن و منظم رساند.
این تندیس تجلیلی است از ایجاد فرصت و شجاعتی که از هیچ، راهی به سوی افق‌های تازه گشود. این یادبود به دو کارآفرین اهدا شد که از تجربه مهاجرت پلی ساختند و از محدودیت‌ها دروازه‌ای به سوی نوآوری و امید گشودند.
این تندیس به باری صمدی و ساویز ساویزیار اهدا شد؛ دو نمونه درخشان از مهاجرانی که خلاقیت و تلاش‌شان روزنه‌ای از امید را به‌روی دیگران گشود.
تندیس معارف گوهرشاد
این تندیس، یادبودی از بانویی است که قرن‌ها پیش با ساخت مکتب و کتابخانه، خشت‌های مستحکمی از هنر و دانش را در دل تاریخ گذاشت. امروز نیز این تندیس به کسی تفویض می‌شود که چراغ آموزش را روشن نگه‌داشته است؛ کسی که از میدان جنگ و مهاجرت به میدان صلح، آموزش و آگاهی رسیده است. احسان‌الله دلیری، شاعر و نویسنده و همکار شورای شهر میلتون، تندیس گوهرشاد را به عرفان‌الله عابدی فعال آموزش تفویض کرد.
تندیس ورزش نیکپا
این تندیس به گرامی‌داشت از کسی ساخته شده که نامش با غرور و افتخار یک سرزمین گره خورده است؛ کسی که با اشکِ شادی میلیون‌ها زن و مرد افغانستان، دو مدال المپیک را برای کشور به ارمغان آورد.
این تندیس به دو تیمی تعلق می‌گیرد که نه‌تنها بازی کردند، بلکه جنگیدند، دویدند، گریستند و پرچم افغانستان را در روزهای تاریک، در قلب ورزشگاه‌های جهان به اهتزاز درآوردند.
روح‌الله نیکپا، برنده‌گان این تندیس را به مهمانان معرفی کرد و با تشویق گرم حاضران روبه‌رو شد. تیم ملی فوتبال زنان و تیم ملی کریکت زنان افغانستان، برنده‌گان این تندیس بودند. فاطمه یوسفی و نیلاب ستانکزی به نماینده‌گی از این دو تیم، این تندیس را دریافت کردند.
تندیس موسیقی فرهاد دریا
این تندیس به پاس گرامی‌داشت آثار هنری فرهاد دریا ساخته شده است؛ کسی که سال‌ها لبخند و عشق به مردم هدیه کرده و صدایش به خاطره‌ای جمعی برای چند نسل تبدیل شده است. آهنگ‌های دلنشین او هنوز زنده‌گی را رنگ می‌بخشند، صدای او پلی است میان دل‌های دور از وطن و غربت، و غزل‌هایش با نفسی تازه و نگرشی نو، از بامیان تا ملبورن رسیده است. برنده این تندیس توسط جاوید نادر به مهمانان برنامه معرفی شد و این یادبود به ضیا ساحل اهدا گردید. فرهاد دریا نیز در این برنامه با ارسال پیامی ویدیویی، تفویض این تندیس به ضیا ساحل را تبریک گفت.
