طالبان با قطع سراسری انترنت و خدمات مخابراتی در افغانستان، آخرین میخ را بر تابوت آزادیهای فردی، توسعه و ارتباط مردم با جهان کوبیدهاند. مخالفان طالبان و سایر شهروندان کشور گفتهاند که این اقدام نهتنها افغانستان را در قرن بیستویکم به انزوای مطلق کشانده، بلکه زندهگی روزمره میلیونها تن را با بحران مواجه ساخته است. سازمان ملل، عفو بینالملل، نهادهای رسانهای و حقوق بشری تاکید کردهاند که این تصمیم، خدمات آموزشی، درمانی، بانکی و امدادرسانی را فلج کرده، صدای مردم را خاموش ساخته و بحران انسانی جاری در کشور را وخیمتر کرده است. یوناما هشدار داده که قطع انترنت جان هزاران زلزلهزده و بازگشتکننده از کشورهای همسایه را در معرض گرسنهگی و مشکلات بهداشتی قرار داده است. همزمان، شهروندان افغانستان مقیم خارج این اقدام طالبان را «انزوای تحمیلی» میخوانند. به گفته آنان، طالبان نهتنها پاسخگو نیستند، بلکه با چنین تصمیمهایی میکوشند کنترل کامل بر ذهن، جان و زندهگی مردم داشته باشند. از نظر کاربران، افغانستان اکنون بیش از پیش به «زندان خاموش و تاریک» برای مردم تبدیل شده است. برخی تاکید میکنند که عقبگرایی و ستیز با ارزشهای مدرن، ریشه در تفکر طالبان دارد و هیچ لابیگری نمیتواند چهره این گروه را زیبا جلوه دهد.
قطع انترنت و خدمات مخابراتی ارتباط مردم افغانستان با جهان را قطع کرده و بیش از دو روز است که هیچ نوع ارتباط یا اطلاعاتی از داخل کشور در دسترس نیست. این اقدام طالبان واکنشهای گستردهای را به همراه داشته است.
دفتر هیات معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) با نشر اعلامیهای گفته است که طالبان باید فوراً دسترسی سراسری به انترنت و خدمات مخابراتی را بازگردانند. یوناما تاکید کرده که قطع انترنت، افغانستان را تقریباً بهطور کامل از جهان بیرون جدا کرده و این اقدام، خطر آسیب جدی به مردم، تهدید ثبات اقتصادی و تشدید یکی از بدترین بحرانهای بشری جهان را در پی دارد.
این نهاد هشدار داده است که نظام بانکی و مالی مختل شده، دسترسی زنان و دختران به خدمات صحی و آموزشی بیش از پیش محدود شده، خانوادهها توانایی ارسال پول برای یکدیگر را از دست دادهاند و شماری از سکتورها نیز محدود شدهاند. یوناما افزوده است که این اقدام، آزادی بیان و دسترسی به اطلاعات را بهشدت محدود کرده است.
یوناما گفته است که قطع انترنت در زمانی صورت گرفته که افغانستان شاهد زمینلرزههای شدید در شرق کشور بوده و بیش از نیمی از قربانیان آن را زنان و دختران تشکیل میدهند. در کنار این بحران، بازگشت اجباری گسترده مهاجران از کشورهای همسایه نیز ادامه دارد. به گفته این نهاد، قطع دسترسی به خدمات مخابراتی در چنین شرایط حساسی، جان مردم را بهطور جدی به خطر میاندازد.
سازمان عفو بینالملل نیز هشدار داده است که قطع سراسری انترنت توسط طالبان در افغانستان پیامدهای جدی اقتصادی و انسانی بهدنبال دارد و باید فوراً دسترسی کامل به انترنت بازگردانده شود.
اسمرتی سینگ، مدیر منطقهای عفو بینالملل در جنوب آسیا، گفته است که خاموشی انترنت اقدامی بیملاحظه است که ارایه کمکهای انسانی، دسترسی به خدمات پزشکی و آموزش را مختل کرده است. او افزوده است که محدود کردن جریان اطلاعات باعث میشود جهان از نقض حقوق بشر در افغانستان بیاطلاع بماند. سینگ تاکید کرده است که انترنت برای آموزش دخترانی که از تحصیل فراتر از سطح ابتدایی محروم هستند حیاتی است و این خاموشی، توانایی آنها در یادگیری را مختل کرده است.
واکنش مخالفان سیاسی و نظامی طالبان
جبهه آزادی در واکنش به قطع انترنت توسط طالبان، این اقدام را «بریدن افغانستان از جهان» و «توهین بزرگ به شعور و خرد جمعی شهروندان» کشور توصیف کرده است. این جبهه در بیانیهای اعلام کرده که طالبان با قطع انترنت، دسترسی مردم به آموزش، اطلاعات، خدمات درمانی، منابع اقتصادی، شبکههای بانکی و حتا تماسهای روزمره را مختل کرده و افغانستان را به «زندان خاموش و تاریک» تبدیل کردهاند. در بیانیه آمده است: «قطع انترنت نهتنها افغانستان را عملاً از جهان جدا میکند، بلکه نشاندهنده تلاش آگاهانه طالبان برای بستن کوچکترین روزنههای آگاهی، اعتراض و سازمانیابی اجتماعی است.»
در این بیانیه آمده است که در نبود انترنت، هزاران کسبوکار تعطیل خواهد شد، چرخه خدمات از کار خواهد افتاد و میلیونها تن بیکار خواهند شد. جبهه آزادی همچنین افزوده است: «افغانستان زیر سلطه طالبان بهشت امنی برای تروریستان و سیاهچالی از ناامیدی برای مردم عادی شده است. تصمیم طالبان برای قطع انترنت، ترکیبی از بیکفایتی، ترس از آگاهی عمومی و اختلافات داخلی این گروه بر سر قدرت و ثروت است.»
همچنین شورای هماهنگی نمایندهگیهای سیاسی و کنسولی افغانستان در واکنش به قطع سراسری انترنت و تلفن اعلام کرده است که این اقدام «مجازات جمعی مردم افغانستان و حملهای مستقیم به کرامت و آزادی انسانی» محسوب میشود. این شورا افزوده که طالبان افغانستان را به انزوای کامل کشاندهاند.
این شورا در بیانیهای که روز سهشنبه منتشر شد، تاکید کرده است: «قطع هرگونه تماس و ارتباط مردم افغانستان با جامعه بینالمللی، کشور را بیش از پیش منزوی کرده و بحرانهای شدید انسانی و حقوق بشری را تشدید میکند.» این نهاد همچنین خاطرنشان کرده که با قطع صدای مردم، جامعه خاموش میشود، کسبوکارها فلج میشوند و میلیونها دختر و پسر از آموزش و ارتباط با جهان محروم خواهند ماند.
در همین حال، رحمتالله نبیل، رییس عمومی امنیت ملی پیشین افغانستان، قطع انترنت و شبکههای مخابراتی در سراسر کشور را بخشی از راهبرد طالبان برای حفظ قدرت توصیف کرده است. او در صفحه ایکس خود نوشته است که «خاموش کردن مردم یکی از روشهای پایدار برای تثبیت قدرت از سوی طالبان است.» نبیل افزوده است: «هرجا که دین و ایدئولوژی به ابزار سلطه و حاکمیت تبدیل شود، سرکوب آزادیها و خاموش کردن مردم به قاعدهای پایدار و بیپایان برای تثبیت قدرت بدل میگردد.»
نصیر احمد فایق، سرپرست نمایندهگی دایمی افغانستان در سازمان ملل متحد، گفته است که قطع انترنت توسط طالبان با هدف سرکوب صدای میلیونها شهروند، جلوگیری از آموزش آنلاین، پنهان کردن جنایات این گروه و منزوی ساختن یک ملت از جهان انجام شده است. به گفته او، قطع ارتباط یک ملت، سوءاستفاده آشکار از کمکهای جهانی به افغانستان و نمونهای روشن از یک اقدام استبدادی است. فایق تاکید کرده که جامعه جهانی نباید در برابر این وضعیت سکوت اختیار کند.
واکنش نهادهای حامی رسانهها
مرکز آزادی بیان در واکنش به قطع انترنت در افغانستان توسط طالبان اعلام کرده که ارتباط خود را با خبرنگاران داخل کشور از دست داده است. این نهاد حامی رسانهها از جامعه جهانی خواسته است تا از حق دسترسی شهروندان افغانستان به اطلاعات حمایت کنند و فوراً برای پایان دادن به این سانسور اقدامات لازم را انجام دهند. به گفته این نهاد، طالبان با قطع عمدی انترنت، صدای مخالفان را خاموش کرده و میلیونها شهروند را منزوی ساخته است. این نهاد حامی رسانهها نسبت به توقف فعالیت آنلاین رسانههای داخلی و دشواری دسترسی رسانههای تبعیدی به منابع معتبر ابراز نگرانی کرده و تاکید کرده که قطع انترنت در افغانستان توانایی خبرنگاران برای پوشش رویدادها را به شدت محدود کرده است.
در بیانیه این نهاد آمده است: «این سانسور گسترده تنها محدودیت در دسترسی نیست، بلکه حملهای مستقیم به آزادیهای اساسی است. قطع انترنت، آزادی بیان، آزادی مطبوعات و حق دسترسی به اطلاعات را به شدت تضعیف میکند.»
با این حال، عزیزالله آریانفر، یکی از نویسندهگان، نوشته است: «قطع انترنت یک تصمیم سیاسی و راهبردی است که به معنای عقبگرد کامل از دنیای متمدن، گسست از جامعه جهانی و خاموشسازی مطلق مردم تعبیر میشود. این اقدام همچنین میتواند نشانهای از اضطراب و تزلزلی باشد که ابعاد کامل آن هنوز آشکار نشده است.»
همزمان، شماری از باشندهگان ولایتهای مرزی برای دسترسی به انترنت به مناطق صفر مرزی رفتهاند و از شبکههای انترنتی کشورهای همسایه استفاده کردهاند تا بتوانند با دوستان و خانوادههایشان در بیرون از افغانستان تماس بگیرند.
کاربران شبکههای اجتماعی و تحلیلگران افغانستان با اشاره به خسارات هنگفت اقتصادی و قطع ارتباط افغانستان با جهان، دیدگاههای متفاوتی را مطرح کردهاند. اکثریت کاربران با بهکارگیری اصطلاح «افغانستان آفلاین» احساسات خود را نسبت به قطع ارتباط با خانواده و دوستانشان در داخل کشور ابراز کردهاند و نسبت به تداوم این وضعیت ابراز نگرانی کردهاند. بسیاری از آنها خواستار بازگشت فوری اینترنت و پایان دادن به این «انزوای تحمیلی» شدهاند.
با قطع انترنت، گذرگاه تورخم نیز بسته شده و پروازهای خارجی به میدان هوایی کابل متوقف گردیدهاند. این وضعیت باعث شده صدها مسافر در دبی و شماری از کشورهای دیگر سرگردان بمانند و در انتظار رفع این محدودیت باشند تا پروازها ازسر گرفته شده و بتوانند به خانههایشان بازگردند. منابع میگویند که نبود انترنت، روند بررسی اسناد و هماهنگیهای پروازی را مختل کرده و خدمات هوایی را فلج ساخته است.






