• 8AM.MEDIA
  • پښتو ویب‌پاڼه
  • English Website
  • اۉزبېکچه ویب‌سایت
۲۴ عقرب ۱۴۰۵ - ۱۵ نومبر ۲۰۲۶
۸صبح
Donate
  • صفحه نخست
  • اخبار
    • افغانستان
    • جهان
  • گزارش‌ها
    • گزارش‌های روز
    • گزارش‌های تحقیقی
  • مصاحبه‌ها
  • تحلیل و یادداشت
    • زنگ اول
    • تحلیل‌ها
    • دیدگاه و یادداشت
    • ترجمه
  • جامعه
    • شهروند خبرنگاری
    • دموکراسی و حقوق بشر
    • حقوق زنان
    • محیط زیست
    • صحت و سلامتی
  • اقتصاد و توسعه
  • زنان
    • سخن زن
    • نامه‌ای برای فردا
    • ریزموج‌ها
  • فرهنگ و هنر
    • ادبیات
    • سینما
    • موسیقی
    • داستان
  • ورزش
  • ویژه‌ها
    • صفحه ویژه پنج‌ساله‌گی سقوط جمهوریت
    • صفحه ویژه جام‌ جهانی ۲۰۲۶
    • صفحه ویژه چهارساله‌گی سقوط جمهوریت
    • صفحه ویژه مهاجرت
    • صفحه ویژه به‌سوی برابری
    • ویژه‌نامه سه‌ساله‌گی فروپاشی جمهوریت
    • صفحه ویژه ۸ مارچ
    • دوسالگی سقوط و حاکمیت دوباره طالبان
    • صفحه گزارش ویژه ملا هبت‌الله
    • صفحه‌ی ویژه ایستادگی برای آموزش
    • صفحه ویژه نصاب آموزشی در دوران حاکمیت طالبان
    • صفحه ویژه نوروز
    • صفحه ویژه تحولات اوکراین
  • ارتباط با ما
    • درباره ما
    • جوایز سالانه روزنامه ۸صبح
    • ارسال مقاله
    • تماس با ما
    • درخواست تبلیغات
بدون نتیجه
نمایش همه نتایج
  • صفحه نخست
  • اخبار
    • افغانستان
    • جهان
  • گزارش‌ها
    • گزارش‌های روز
    • گزارش‌های تحقیقی
  • مصاحبه‌ها
  • تحلیل و یادداشت
    • زنگ اول
    • تحلیل‌ها
    • دیدگاه و یادداشت
    • ترجمه
  • جامعه
    • شهروند خبرنگاری
    • دموکراسی و حقوق بشر
    • حقوق زنان
    • محیط زیست
    • صحت و سلامتی
  • اقتصاد و توسعه
  • زنان
    • سخن زن
    • نامه‌ای برای فردا
    • ریزموج‌ها
  • فرهنگ و هنر
    • ادبیات
    • سینما
    • موسیقی
    • داستان
  • ورزش
  • ویژه‌ها
    • صفحه ویژه پنج‌ساله‌گی سقوط جمهوریت
    • صفحه ویژه جام‌ جهانی ۲۰۲۶
    • صفحه ویژه چهارساله‌گی سقوط جمهوریت
    • صفحه ویژه مهاجرت
    • صفحه ویژه به‌سوی برابری
    • ویژه‌نامه سه‌ساله‌گی فروپاشی جمهوریت
    • صفحه ویژه ۸ مارچ
    • دوسالگی سقوط و حاکمیت دوباره طالبان
    • صفحه گزارش ویژه ملا هبت‌الله
    • صفحه‌ی ویژه ایستادگی برای آموزش
    • صفحه ویژه نصاب آموزشی در دوران حاکمیت طالبان
    • صفحه ویژه نوروز
    • صفحه ویژه تحولات اوکراین
  • ارتباط با ما
    • درباره ما
    • جوایز سالانه روزنامه ۸صبح
    • ارسال مقاله
    • تماس با ما
    • درخواست تبلیغات
بدون نتیجه
نمایش همه نتایج
۸صبح
بدون نتیجه
نمایش همه نتایج

هنر، موسیقی و مسوولیت اجتماعی در زمانه بحران

دکتر احمد ناصر سرمست دکتر احمد ناصر سرمست
۴ جدی/دی ۱۴۰۴ - ۲۵ دسمبر ۲۰۲۵ [t_time:1766632579]
Exclusive

Exclusive

اخیراً بحث‌های داغ و گسترده‌ای درباره نسبت هنر، هنرمند، سیاست و کنسرت در میان هنرمندان، فعالان فرهنگی و مخاطبان موسیقی شکل گرفته است. این بحث‌ها که در رسانه‌های اجتماعی و محافل هنری بازتاب وسیعی یافته‌اند، بار دیگر پرسشی بنیادین را پیش می‌کشند: کنسرت چه نسبتی با سیاست دارد و هنرمند تا چه اندازه در برابر وضعیت اجتماعی و سرنوشت مردم مسوول است؟ تکرار و گسترده‌گی این پرسش‌ها نشان می‌دهد که موضوع صرفاً یک اختلاف‌ نظر گذرا نیست، بلکه بازتاب‌دهنده دغدغه‌ای عمیق‌تر درباره جایگاه هنر در زمانه بحران است.

ازهمین‌رو، من از جایگاه یک موزیسین اکادمیک و بر بنیاد مسوولیت حرفه‌ای، وارد این بحث می‌شوم؛ نه برای جانبداری از هیچ‌یک از دیدگاه‌ها، بلکه برای روشن‌ساختن ابعاد موضوع و متوجه‌ساختن جامعه، اهل هنر و به‌ویژه اهل موسیقی به مسوولیت‌های حرفه‌ای و اخلاقی‌شان در بیدارسازی اذهان عمومی. این نوشته تحلیلی است و از منظر یک موسیقی‌شناس و موسیقیدان ارائه می‌شود؛ دیدگاهی که می‌کوشد میان تجربه هنری و واقعیت اجتماعی پیوند برقرار کند.

در این چارچوب، باید تاکید کرد که هنر در هیچ جامعه‌ای پدیده‌ای خنثا و جدا از واقعیت‌های اجتماعی و سیاسی نبوده است. موسیقی، به‌عنوان یکی از فراگیرترین گونه‌های هنر، همواره با زنده‌گی روزمره مردم، با رنج‌ها، شادی‌ها و خواست‌های جمعی آنان پیوند داشته است. از همین‌جا است که هنرمند، به‌عنوان آفریننده و حامل این زبان، ناگزیر در متن دگرگونی‌های اجتماعی و سیاسی قرار می‌گیرد؛ خواه این نقش را آگاهانه بپذیرد و خواه بکوشد از آن فاصله بگیرد.

نگاهی به تجربه تاریخی نیز این پیوند را به‌روشنی تایید می‌کند. موسیقی در لحظه‌های حساس و سرنوشت‌ساز اجتماعی، بارها فراتر از سرگرمی عمل کرده است؛ از سرودهای انقلاب فرانسه که شور آزادی و همبسته‌گی را در خیابان‌ها برمی‌انگیخت، تا آهنگ‌هایی که در جریان جنگ جهانی دوم، روحیه مقاومت و امید را در میان سربازان و مردم تقویت می‌کرد. موسیقی همواره ابزاری برای تحرک جمعی و شکل‌دهی به حافظه تاریخی بوده است.

این نقش در دوره‌های بعد نیز به اشکال گوناگون ادامه یافته است. ترانه‌های اعتراضی جنبش حقوق مدنی در ایالات متحده، موسیقی ضد آپارتاید در افریقای جنوبی، آوازهای مقاومت در امریکای لاتین و موسیقی صلح‌خواهانه در خاور میانه، همه‌گی نشان می‌دهند که کنسرت و اجرای زنده می‌تواند به بستری برای همدلی، اعتراض و آگاهی اجتماعی بدل شود و هنر را به زبان مشترک دردها و آرمان‌های جمعی تبدیل کند.

در افغانستان سده اخیر نیز این پیوند میان موسیقی و جامعه همواره برقرار بوده است. موسیقی در بسیاری از دوره‌ها به‌عنوان ابزاری برای مقاومت فرهنگی عمل کرده و هنرمندان نامدار کشور، از استاد قاسم و استاد سرمست گرفته تا مسحور جمال، استاد اولمیر، فرهاد دریا و آریانا سعید، با آثار خود پیام‌های صلح، همزیستی و حس وطن‌دوستی را منتقل کرده و خاطره مردم زخم‌خورده از جنگ را زنده نگه داشته‌اند. در همین امتداد، داوود سرخوش نیز با آثارش، به‌ویژه برای جامعه هزاره، موسیقی را به ابزاری برای یادآوری تاریخ، پاسداری از هویت و مطالبه عدالت اجتماعی تبدیل کرده است.

در سال‌های اخیر و در شرایط تازه، این روند شکل دیگری به خود گرفته است. ارکستر جوانان افغانستان و ارکستر بانوان زهره با حضور در ستیژهای بزرگ جهانی، نه‌تنها هنر موسیقی افغانستان را معرفی کرده‌اند، بلکه صدای اعتراض و دادخواهی مردم کشور را نیز به گوش جهانیان رسانده‌اند. این اجراها، چه در فستیوال‌های بین‌المللی و چه در کنسرت‌های معتبر، نمونه‌های روشنی از نقش هنرمند در بیدارسازی افکار عمومی و الهام‌بخشی جهانی‌اند و نشان می‌دهند که موسیقی افغانستان، حتا در شرایط دشوار داخلی، می‌تواند در بیرون از کشور به سکویی برای بیان دردها، امیدها و خواست‌های عدالت‌خواهانه بدل شود.

با در نظر گرفتن این تجربه‌ها، تصور جدایی کامل هنر از سیاست، به‌ویژه در جوامعی که سیاست بر ابتدایی‌ترین حقوق شهروندان سایه افکنده است، بیش از هر چیز پنداری نادرست می‌نماید. سیاست بر آموزش، کار، آزادی بیان، فرهنگ و حتا شادی مردم تاثیر مستقیم دارد و هنر، بازتاب صادقانه همین واقعیت‌هاست. ازاین‌رو، هرگاه جامعه با سرکوب، تبعیض یا بحران روبه‌رو شود، هنر نیز ناگزیر بار اجتماعی و سیاسی می‌یابد.

در چنین شرایطی، محبوبیت و نفوذ اجتماعی هنرمند، مسوولیتی اخلاقی و تاریخی را با خود به همراه دارد. زمانی که طالبان موسیقی را ممنوع می‌کنند و هم‌زمان زنان را از ابتدایی‌ترین حقوق انسانی محروم می‌سازند، خاموشی اهل هنر معنایی فراتر از بی‌طرفی پیدا می‌کند و می‌تواند به عادی‌سازی سرکوب فرهنگی و آپارتاید جنسیتی بینجامد.

با این همه، ایفای نقش اجتماعی هنرمند الزاماً به معنای تقابل مستقیم نیست. اهل موسیقی، چه در داخل افغانستان و چه در بیرون از کشور، می‌توانند با وفاداری به کرامت انسانی و فرهنگی، نقش خود را از طریق زنده نگه‌داشتن روایت مردم، یادآوری زنان حذف‌شده از صحنه و پیوند دادن موسیقی با دردها و امیدهای جامعه ایفا کنند. در همین بستر است که کنسرت معنا و کارکردی تازه می‌یابد.

کنسرت، بستری برای آگاهی و مسوولیت اجتماعی

کنسرت، که معمولاً به‌عنوان فضایی برای تفریح و رهایی موقت از فشارهای زنده‌گی شناخته می‌شود، تنها یک برنامه هنری نیست؛ بلکه شکلی از کنش فرهنگی و مسوولیت اجتماعی به‌شمار می‌رود و می‌تواند به بستری برای آگاهی و اثرگذاری اجتماعی بدل گردد. گردهمایی جمع بزرگی از مردم با احساس مشترک و آماده‌گی ذهنی، کنسرت را به یکی از موثرترین فضاها برای انتقال پیام‌های اجتماعی، فرهنگی و انسانی تبدیل می‌کند.

تجربه تاریخ معاصر نیز این واقعیت را تایید می‌کند. کنسرت‌های باب دیلن در دهه شصت میلادی، اجرای نمادین باب مارلی با پیام صلح و همبسته‌گی، کنسرت‌های ضد جنگ راجر واترز و اجراهای جهانی صلح‌محور، نشان می‌دهند که فضای کنسرت می‌تواند، بدون از دست دادن جذابیت هنری، حامل پیام‌های ژرف انسانی باشد.

همین الگو را می‌توان در منطقه نیز مشاهده کرد. در ایران و در میان ایرانیان خارج از کشور، هنرمندانی چون گوگوش، داریوش، شهرام ناظری، محمدرضا شجریان و برخی گروه‌های موسیقی معاصر، در کنسرت‌های خود در اروپا و امریکا، نه‌تنها موسیقی ارائه کرده‌اند، بلکه سکویی برای اعتراض، یادآوری آزادی و مطالبه عدالت اجتماعی نیز فراهم ساخته‌اند.

مجموع این نمونه‌ها نشان می‌دهد که کنسرت‌ها فراتر از سرگرمی صرف‌اند؛ آن‌ها می‌توانند بستری برای همدلی، بیدارسازی اذهان، اعتراض مدنی و زنده نگه‌داشتن حافظه جمعی در هر جامعه‌ای باشند.

سخن پایانی

در پایان باید تاکید کرد که هنر نه صرفاً برای زیبایی است و نه بی‌طرف. در افغانستان امروز، سرنوشت موسیقی با سرنوشت زنان و آزادی‌های بنیادی گره خورده است. ممنوعیت موسیقی و اعمال آپارتاید جنسیتی، دو روی یک سیاست واحد را تشکیل می‌دهند؛ سیاستی که هدف آن خاموش‌ساختن صداها و حذف گوناگونی انسانی است. تجربه افغانستان، در کنار نمونه‌های منطقه‌ای و جهانی، نشان می‌دهد که موسیقی می‌تواند هم شادی بیافریند و هم آگاهی؛ هم تسکین‌بخش باشد و هم هشداردهنده.

در چنین وضعیتی، کنسرت دیگر صرفاً فضایی برای سرگرمی نیست، بلکه می‌تواند به سکویی برای همدلی، بیدارسازی افکار عمومی و ثبت واقعیت‌های زمان بدل شود؛ بی‌آن‌که از شور، لذت و الهام‌بخشی هنری خود بکاهد.

ShareتوئیتارسالارسالShare

مطالب مرتبط

سپاه پاسداران ایران به سه‌ نفت‌کش در تنگه هرمز حمله کرد
اخبار

سپاه پاسداران ایران مدعی انفجار دو نفت‌کش در تنگه هرمز شد

۲۴ عقرب/آبان ۱۴۰۵ - ۱۵ نومبر ۲۰۲۶ [t_time:1794697326]
انفجار یک موتر در پایتخت سوریه دو کشته برجای گذاشت
اخبار

انفجار یک موتر در پایتخت سوریه دو کشته برجای گذاشت

۲۴ عقرب/آبان ۱۴۰۵ - ۱۵ نومبر ۲۰۲۶ [t_time:1794694909]
ارتش پاکستان از کشتن ۲۴ تن از جمله «دو تبعه افغان» به اتهام تروریسم خبرداد
اخبار

ارتش پاکستان از کشتن ۲۴ تن از جمله «دو تبعه افغان» به اتهام تروریسم خبرداد

۲۴ عقرب/آبان ۱۴۰۵ - ۱۵ نومبر ۲۰۲۶ [t_time:1794694088]

تازه‌ترین مطالب

در حال بارگذاری تازه‌ترین مطالب...

پربازدیدترین مطالب

  • النینوی قوی ۱۴۰۵–۱۴۰۶ و آینده آب‌وهوای افغانستان

    النینوی قوی ۱۴۰۵–۱۴۰۶ و آینده آب‌وهوای افغانستان

    Share
    Share توئیت
  • آرزوهای یک دختر و بی‌مهری‌ دنیا

    Share
    Share توئیت
  • قتل ذبیح‌الله در کابل؛ پسر یک مقام ارشد وزارت داخله طالبان متهم است

    Share
    Share توئیت
  • خیلی‌ها نباید این کتاب را بخوانند؛ گفت‌وگو با حمیرا قادری

    Share
    Share توئیت
  • عکس‌های بالاتنه برهنه کیت میدلتون چاپ می‌شود

    Share
    Share توئیت

پادکست

8am Media | پادکست ۸صبح
8am Media | پادکست ۸صبح

پادکست‌‌های ۸صبح که با حضور کارشناسان، تحلیل‌گران و فعالین سیاسی و مدنی برگزار می‌گردد، مسایل عمده و اساسی جامعه افغانستان و نیز مسایل جهانی مرتبط به افغانستان به بحث گرفته می‌شود. ۸صبح، چهار پادکست تولید می‌کند که شامل دو پادکست به زبان فارسی زیر نام پادکست هفتگی، سخن زن، یک پادکست به زبان پشتو زیر عنوان ژوري خبري و یک پادکست دیگر به نام «Insights» به زبان انگلیسی است.

The 8am Media podcasts, featuring experts, analysts, and political and civil activists, discuss major and fundamental issues of Afghan society as well as global issues related to Afghanistan. 8am Media produces four podcasts, including two in Persian: the weekly podcast ”Sokhan e Zan,” one in Pashto titled ”Zhowari Khbaray,” and another in English called ”Insights.”

ریزموج‌ها/12: گفت‌وگو با نازنین ولی
ریزموج‌ها/12: گفت‌وگو با نازنین ولی
ریزموج‌ها/12: گفت‌وگو با نازنین ولی
۱۸ عقرب ۱۴۰۵ - ۹ نومبر ۲۰۲۶
سخن زن/62: پنج سال مبارزه؛ راهی که خودم ساختم
۹ عقرب ۱۴۰۵ - ۳۱ اکتوبر ۲۰۲۶
سخن زن/61: روایتی از پشت میله‌ها؛ در زندان‌های طالبان چه بر زنان می‌گذرد؟
۲۹ میزان ۱۴۰۵ - ۲۱ اکتوبر ۲۰۲۶
ریزموج‌ها/11: گفت‌وگو با سلسله محبوب
۱۸ میزان ۱۴۰۵ - ۱۰ اکتوبر ۲۰۲۶
سخن زن/60: از خاکسترهای کابل تا تیغه جراحی: روایت مقاومت و رویای ناتمام مریم
۲۹ سنبله ۱۴۰۵ - ۲۰ سپتمبر ۲۰۲۶
Search Results placeholder
دیتابیس کشتار اگسا
۸صبح

پرخواننده‌ترین روزنامه‌ افغانستان
صاحب امتیاز: سنجر سهیل
ایمیل: [email protected]
رییس اجرایی: پرویز کاوه
ایمیل: [email protected]
دبیر تحلیل‌ها: ب. آمون‌پور
پذیرش مقالات و اعلان: [email protected]

بیشتر بخوانید

سپاه پاسداران ایران مدعی انفجار دو نفت‌کش در تنگه هرمز شد

انفجار یک موتر در پایتخت سوریه دو کشته برجای گذاشت

ارتش پاکستان از کشتن ۲۴ تن از جمله «دو تبعه افغان» به اتهام تروریسم خبرداد

یک دختر در مرکز بادغیس خودکشی کرد

منابع: طالبان دو کارکن صحی زن را در بامیان توهین، تهدید و یک شبانه‌روز بازداشت کردند

تحلیل‌ها

افزایش کشت خشخاش در افغانستان؛ صف‌آرایی روسیه و طالبان در برابر سازمان ملل

از خروج امریکا تا بازگشت روسیه؛ مسکو چه نقشه‌ای برای افغانستان دارد؟

نتانیاهو می‌رود یا می‌ماند؟

اقتصاد بقا در افغانستان؛ گذار از تولید و اشتغال به تأمین نیازهای اولیه

خاورمیانه در بزنگاه؛ جنگ یا مذاکره؟

© کپی‌رایت ۲۰۲۶؛ کلیه حقوق برای روزنامه ۸صبح محفوظ است.

۸صبح
استفاده از کوکی‌ها

برای ارائه بهترین تجربه، ما از فناوری‌هایی مانند کوکی‌ها برای ذخیره و/یا دسترسی به اطلاعات دستگاه استفاده می‌کنیم. رضایت شما برای استفاده از این فناوری‌ها به ما اجازه می‌دهد داده‌هایی مانند رفتار مرور در سایت یا شناسه‌های منحصربه‌فرد را پردازش کنیم. عدم رضایت یا پس گرفتن رضایت ممکن است بر برخی ویژگی‌ها و عملکردها تأثیر منفی بگذارد.

عملکردی Always active
ذخیره‌سازی یا دسترسی فنی به اطلاعات، صرفاً برای هدف قانونیِ فعال‌سازی استفاده از یک سرویس مشخص که به‌طور صریح توسط مشترک یا کاربر درخواست شده است، ضروری می‌باشد.
تنظیمات
ذخیره‌سازی یا دسترسی فنی به اطلاعات برای هدف قانونیِ ذخیره ترجیحاتی که توسط مشترک یا کاربر درخواست نشده‌اند، ضروری می‌باشد.
آمار
ذخیره‌سازی یا دسترسی فنی که صرفاً برای اهداف آماری استفاده می‌شود. The technical storage or access that is used exclusively for anonymous statistical purposes. Without a subpoena, voluntary compliance on the part of your Internet Service Provider, or additional records from a third party, information stored or retrieved for this purpose alone cannot usually be used to identify you.
بازاریابی
ذخیره‌سازی یا دسترسی فنی برای ایجاد پروفایل‌های کاربری جهت ارسال تبلیغات یا ردیابی کاربر در یک وب‌سایت یا در چندین وب‌سایت مورد نیاز است.
  • Manage options
  • Manage services
  • Manage {vendor_count} vendors
  • Read more about these purposes
مشاهده تنظیمات
  • {title}
  • {title}
  • {title}
بدون نتیجه
نمایش همه نتایج
برگشت به 8am.media
پښتو ویب‌پاڼه
English Website
اۉزبېکچه ویب‌سایت
  • صفحه نخست
  • اخبار
    • افغانستان
    • جهان
  • گزارش‌ها
    • گزارش‌های روز
    • گزارش‌های تحقیقی
  • مصاحبه‌ها
  • تحلیل و یادداشت
    • زنگ اول
    • تحلیل‌ها
    • دیدگاه و یادداشت
    • ترجمه
  • جامعه
    • شهروند خبرنگاری
    • دموکراسی و حقوق بشر
    • حقوق زنان
    • محیط زیست
    • صحت و سلامتی
  • اقتصاد و توسعه
  • زنان
    • سخن زن
    • نامه‌ای برای فردا
    • ریزموج‌ها
  • فرهنگ و هنر
    • ادبیات
    • سینما
    • موسیقی
    • داستان
  • ورزش
  • ویژه‌ها
    • صفحه ویژه پنج‌ساله‌گی سقوط جمهوریت
    • صفحه ویژه جام‌ جهانی ۲۰۲۶
    • صفحه ویژه چهارساله‌گی سقوط جمهوریت
    • صفحه ویژه مهاجرت
    • صفحه ویژه به‌سوی برابری
    • ویژه‌نامه سه‌ساله‌گی فروپاشی جمهوریت
    • صفحه ویژه ۸ مارچ
    • دوسالگی سقوط و حاکمیت دوباره طالبان
    • صفحه گزارش ویژه ملا هبت‌الله
    • صفحه‌ی ویژه ایستادگی برای آموزش
    • صفحه ویژه نصاب آموزشی در دوران حاکمیت طالبان
    • صفحه ویژه نوروز
    • صفحه ویژه تحولات اوکراین
  • ارتباط با ما
    • درباره ما
    • جوایز سالانه روزنامه ۸صبح
    • ارسال مقاله
    • تماس با ما
    • درخواست تبلیغات

© کپی‌رایت ۲۰۲۶؛ کلیه حقوق برای روزنامه ۸صبح محفوظ است.