شماری از دختران از ممنوعیت عکاسی از زنان در مکانهای تاریخی و تفریحی از سوی طالبان انتقاد میکنند. آنان میگویند تنها بهدلیل زن بودن، از بسیاری از حقوق و آزادیهای اساسی خود محروم شدهاند. به باور آنان، حتا گرفتن یک عکس یادگاری نیز به زن یا مرد بودن گره خورده و زنان از ابتداییترین فرصتهای حضور در فضاهای عمومی محروم شدهاند. به گفته این زنان، محدودیتها تنها به عکاسی انفرادی محدود نمیشود، بلکه طالبان حتا اجازه حضور زنان در عکسهای خانوادهگی را نیز در برخی از مکانهای تاریخی و تفریحی نمیدهند. در همین حال، یکی از گردانندهگان تلویزیون میگوید این محدودیتها از اماکن عمومی فراتر رفته و به زندهگی شخصی زنان نیز کشیده شده است. به گفته او، طالبان فعالیت زنان در شبکههای اجتماعی را نیز زیر نظر دارند و از مجریان و زنان فعال رسانهای خواستهاند حتا در صفحات شخصی خود نیز تصاویرشان را با ماسک منتشر کنند.
مژگان (مستعار) از ممنوعیت عکاسی از زنان در مکانهای تاریخی و باستانی از سوی طالبان انتقاد میکند. او میگوید: «چند روز پیش از پل کوتهسنگی عبور میکردم. دیدم چند عکاس آنجا از پسرها عکسهای یادگاری میگیرند. من هم خواستم عکس بگیرم. به یکی از عکاسها مراجعه کردم، اما گفت که از من عکس نمیگیرد. دوربین در دستش بود، اما معلوم بود که نمیخواهد دلیل اصلی را بگوید تا ناراحت نشوم و نگفت که طالبان اجازه عکاسی از زنان را نمیدهند.»
این بانو میافزاید: «بعد به عکاس دیگری مراجعه کردم. او صریح گفت چون زن هستم، اجازه ندارد از من عکس بگیرد. به او گفتم خودم میخواهم عکس بگیرم و کسی را مجبور نکردهام، پس چه مشکلی دارد؟ اما پاسخ داد اگر از من عکس بگیرد، با برخورد طالبان روبهرو میشود و حتا ممکن است دیگر اجازه نداشته باشد در آن محل کار کند و به عکاسی ادامه دهد.»
مژگان میگوید: «خیلی ناامید و دلشکسته شدم. با خودم فکر میکردم کاش اصلاً درخواست عکس نمیکردم تا این حرفها را هم نمیشنیدم. برایم دردناک بود که حتا گرفتن یک عکس یادگاری هم به زن یا مرد بودن وابسته شده است. امروز زنان از بسیاری از حقوق، از آموزش و کار گرفته تا تفریح، محروم شدهاند. چند دقیقه همانجا ایستادم و تماشا میکردم که مردم دستهدسته میآیند و عکس یادگاری میگیرند، اما من فقط به خاطر زن بودن از این حق محروم ماندم.»
عبید (مستعار) میگوید زمانی که میخواست همراه خانوادهاش یک عکس یادگاری بگیرد، طالبان اجازه ندادند همسرش در کنار آنان در عکس حضور داشته باشد. او میگوید: «همراه دو فرزند و همسرم به شاه دوشمشیره رفتیم تا یک عکس خانوادهگی بگیریم و به یادگار داشته باشیم. اینجا کار نیست و احتمال دارد دوباره مهاجرت کنیم، برای همین میخواستیم یک عکس از این روزها داشته باشیم. وقتی همه کنار هم ایستادیم و از عکاس خواستیم از ما عکس بگیرد، گفت همسرتان نباید در عکس باشد. علت را که پرسیدم، گفت طالبان اجازه نمیدهند از خانوادههایی که زنان در آن حضور دارند عکس گرفته شود. او گفت اگر این کار را انجام دهد، طالبان با او برخورد میکنند و ممکن است دیگر اجازه ادامه کار نداشته باشد.»
عبید از محدودیتهای اعمالشده بر زنان نیز انتقاد میکند و میگوید: «سالها در ایران زندهگی میکردیم و همیشه آرزو داشتیم روزی به افغانستان برگردیم و از مکانهای تفریحی و تاریخی کشورمان دیدن کنیم. اما وقتی برگشتیم، دیدیم حتا زنان اجازه ورود آزادانه به پارکها را هم ندارند. همسر و دخترانم که در ایران آزادانه به پارک میرفتند، اینجا احساس میکنند در زندان هستند. از زمانی که به افغانستان آمدهایم، دخترانم از نظر روحی آسیب دیدهاند. دوباره تصمیم گرفتهام مهاجرت کنم تا خانوادهام را از این وضعیت نجات بدهم.»
رویا (مستعار)، یکی از گردانندهگان تلویزیونی، میگوید محدودیتهای طالبان تنها به مکانهای عمومی محدود نمیشود، بلکه فعالیت زنان در شبکههای اجتماعی را نیز در بر میگیرد و از آنان خواسته میشود حتا در صفحات شخصی خود نیز تصاویرشان را با ماسک منتشر کنند. او میگوید: «طالبان حتا فعالیت ما را در شبکههای اجتماعی زیر نظر دارند. چندی پیش، پس از پایان ضبط یک برنامه، چند عکس از خودم را بدون ماسک در صفحه اینستاگرامم منتشر کردم. مدتی بعد، یکی از اعضای طالبان از وزارت اطلاعات و فرهنگ بهصورت خصوصی برایم پیام فرستاد و گفت: تو یک گرداننده تلویزیونی هستی و دیگران از تو الگو میگیرند. نباید عکسهای بدون ماسک خود را در شبکههای اجتماعی منتشر کنی.»
رویا میافزاید که این پیام سبب شد بیش از گذشته احساس کند که حتا زندهگی شخصی و حضورش در فضای مجازی نیز زیر نظارت و محدودیت قرار دارد.
در همین حال، نوید(مستعار)، یکی از عکاسان میگوید که آنان نیز تحت فشار طالبان قرار دارند و اجازه ندارند از زنان عکس بگیرند. او میگوید: «طالبان به ما گفتهاند که از زنان عکس نگیریم؛ در غیر این صورت با ما برخورد قانونی میکنند. نان شب و روز ما از همین کار تامین میشود و اگر برخلاف دستورشان عمل کنیم، دوربینهایمان را ضبط میکنند. برای ما زن و مرد فرقی ندارد؛ این شغل ماست. گاهی برخی از خانمها اصرار میکنند که از آنها عکس بگیریم، اما ناچار میشوم از آنها عذرخواهی کنم و درخواستشان را رد کنم.»
این در حالی است که طالبان پس از تسلط دوباره بر افغانستان، محدودیتهای فزایندهای را علیه زنان و دختران وضع کردهاند.
این محدودیتها شامل آموزش، کار، رفتوآمد و نحوه پوشش زنان میشود و با واکنشهای گسترده داخلی و بینالمللی روبهرو شده است.







