طالبان فشار بر زنان در هرات را برای رعایت حجاب اجباری مورد نظر این گروه افزایش دادهاند. زنان بدون پوشیدن برقع از مراجعه به نهادهای دولتی تحت کنترل طالبان، از جمله شفاخانهها، منع شدهاند و به کسانی که برای انجام کارهایشان مراجعه کردهاند، اجازه ورود داده نمیشود. همزمان، آموزگاران زن که به دختران پایینتر از صنف ششم درس میدهند، دستور دریافت کردهاند که در صورت نپوشیدن برقع، غیرحاضر محسوب میشوند و هیچکس حق سرپیچی از این دستور طالبان را ندارد. طالبان حتا دختران دانشآموز در مدرسههای دینی زیر کنترل خود را که به گفته آنان حجاب کامل را رعایت میکنند و آموزشهای دینی میبینند نیز مجبور به پوشیدن برقع کردهاند. در واکنش به این محدودیتها، شماری از زنان در هرات دست به اعتراض زده، برقع را بهعنوان نماد اجبار و قفس به آتش کشیده و اعلام کردهاند که هرگز تسلیم تحقیر و سکوت نخواهند شد.
پس از اعمال ممنوعیتهای گسترده، طالبان زنان و دختران در هرات را مجبور به پوشیدن برقع و چادری کردهاند. در چند روز گذشته، زنان بدون چادر اجازه ورود به نهادهای دولتی تحت کنترل طالبان، از جمله شفاخانهها، را نداشتهاند و در مدرسههای دینی نیز مجبور به رعایت پوشش کامل مورد نظر این گروه شدهاند. زنان و دختران میگویند که نمیتوانند در «قفس» زندهگی کنند و تاکید میکنند که هم اکنون حجاب کامل مورد نظر طالبان را رعایت کردهاند و وضعیت بدتر از این را تاب نمیآورند.
در همین حال، منابع میگویند که در چند روز اخیر، زنان و دخترانی که به شفاخانهها مراجعه میکنند، بهدلیل نداشتن برقع اجازه ورود نمییابند. به گفته منابع، بیشتر این زنان بیمار هستند و با وجود وضعیت جسمی وخیم، ناچارند در پشت دروازهها منتظر بمانند.
یک منبع میگوید: «من برای طی مراحل برخی اسناد به چند اداره رفتم. در شفاخانه حوزوی، زنان و کودکان بیمار پشت دروازه مانده بودند و وضعیت بسیار اندوهبار بود. اجازه ورود به کسی داده نمیشد. یکی از مراجعهکنندهگان که از ولسوالیهای دوردست آمده بود، طفل بیمار خود را در بغل داشت و درمانده بود که چه کند. با نگرانی میپرسید: حالا برقع چند است و از کجا میتوانیم آن را بگیریم؟»
همچنان منابع تاکید میکنند که به مدیران مکتبهای دخترانه پایینتر از صنف ششم و مدرسههای دینی دخترانه نیز دستور داده شده است تا به معلمان اطلاع دهند که هیچکس بدون پوشیدن برقع اجازه ورود به مکتب را ندارد و در صورت سرپیچی از این دستور، از وظیفه برکنار خواهد شد.
همزمان، معلم یکی از مکتبهای خصوصی در شهر هرات میگوید که مکتوب رسمی دریافت کردهاند که باید چادری بپوشند. به گفته او، در ریاست پاسپورت تحت کنترل طالبان، به بانوانی که برقع نداشته باشند، پاسپورت داده نمیشود.
برخی از آموزگاران زن در هرات گفتهاند که روز گذشته در برابر دستور طالبان مقاومت کرده و از پوشیدن برقع خودداری کردهاند. به گفته آنان، مدیران مکتبها نیز از این تصمیم آموزگاران حمایت کردهاند. با این حال، در مدرسه دینی «غیاثیه» به زنان و دختران بدون برقع اجازه ورود داده نشده است.
منابع میگویند که روز پنجشنبه هفته گذشته و شنبه هفته جاری، گروهی از زنان و دختران در داخل «غیاثیه» دست به اعتراض زده و دروازه مدرسه را بسته بودند. به گفته آنان، حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ شاگرد که چادر نماز به سر داشتند، پشت دروازه منتظر مانده بودند، اما اجازه ورود برایشان داده نشد و سپس در نتیجه تجمع دختران، کوچه مکتب بسته شده و آنان شعار «مرگ بر طالبان» سر دادهاند.
یک منبع میافزاید: «امروز شاهد بودم که به یکی از مدیران زنگ زدند و گفتند: فردا هر استادی که با برقع نیاید، غیرحاضر کن. رنگ از چهرهاش پرید. من چادر برقع نمیپوشم، مکتب هم نمیروم. یک ماه بعد منفک میشوم؛ اما بعد چه کنم؟ مخارج زندهگیام را چطور بپردازم؟ راهی به من و به دیگر زنانی که مثل مناند، نشان بدهید، من همان کار را میکنم. نیم ساعت پیش از مکتب ما تماس گرفتند و گفتند: به معلمان انگیزه ندهید که چادری نپوشند. ببینید، دقیق میدانند با چه کسی تماس بگیرند و چه بگویند. البته از فردا، در مکتب ما هم چادری پوشش رسمی اعلام شده است.»
واکنش زنان و دختران معترض
پس از تشدید فشارهای طالبان مبنی بر پوشیدن برقع، یکی از زنان در هرات در واکنش به این دستور طالبان برقع را آتش زده و میگوید: «من زنم نه سایه، نپوشانید صدایم را، نفس حق ماست، آبی رنگ اجبار نیست، ما هنوز اینجاییم و پشت این پارچه خورشید را منتظریم. درون این آبی زنی است که هنوز رویا میبیند. چادرم را به باد بده، صدایم را پس بده. من زنم، حق دارم نفس بکشم، حق دارم ببینم و نگاهم را نپوشان.»
همچنان اعضای جنبش اتحاد و همبستهگی زنان افغانستان در هرات، در اعتراض به اجباری شدن پوشیدن برقع، در یک اقدام نمادین برقع مورد نظر طالبان را به آتش کشیده و رقصیدند. این جنبش با صدور بیانیهای اعلام کرده است: «زنان افغانستان هرگز تسلیم اجبار و تحقیر نخواهند شد.»
هدا خاموش، یکی از زنان معترض، در واکنش به دستور تازه طالبان در هرات، میگوید که طالبان از صدای زنان و اندیشه آنها میترسند و در چهار سال گذشته بهشدت علیه زنان عمل کردهاند.
فریحه جابری، عضو جنبش زنان عدالتخواه، در واکنش به اجباری شدن برقع در هرات میگوید: «حجاب اگر از دل انتخاب برخیزد، حرمت است؛ اما اگر از ترس و اجبار تحمیل شود، زنجیر است. زنجیری بر دست و پای زنانی که تنها میخواهند انسان باشند.» او میافزاید که طالبان جامعهای تکصدا و تکجنسیتی میخواهند، اما «زنان خاموش نخواهند شد.»
بهار خموش، یکی از زنان معترض، در واکنش به دستور طالبان مبنی بر پوشیدن اجباری برقع در هرات گفته که وضع حجاب اجباری تنها پوشاندن چهره نیست، بلکه خاموش کردن نیمی از جامعه است. او افزوده که طالبان با این فرمان نه از ایمان دفاع میکنند، بلکه در پشت ترس خود پنهان میشوند. آنان زیر برقع پنهان میشوند تا چهره واقعیشان دیده نشود و میخواهند صدای زنان را خفه کنند.
طالبان در قانون امر به معروف و نهی از منکر خود «حجاب شرعی» مورد نظر خود را تعریف کردهاند. طبق بند ۱۰ ماده ۳ این قانون «حجاب شرعی به لباسی گفته میشود که تمام بدن و روی زن را از نامحرمان میپوشاند، نازک، کوتاه و چسب نباشد.»
ماده ۱۳ قانون امر به معروف و نهی از منکر طالبان، پوشاندن تمام اعضای بدن زن را الزامی دانسته است. در این ماده شنیدن صدای زنان از طریق بلندگوها، نعتها و قرائتها «عورت» توصیف شده است. در این ماده آمده است: «ستر تمام بدن زن لازمی است. پنهان کردن روی زن به سبب ترس از فتنه ضروری است. صدای زنان (بلند خواندن آهنگها، نعتها و قرائت) در مجموع عورت است. لباس زنان نازک، کوتاه و چسب نباشد. زنان مسلمان مکلفند که بدن و روی خویش را از مردان نامحرم پنهان کنند.»
در بند ۶ ماده ۱۳، پوشاندن رو و بدن زن «واجب» دانسته شده است. در این بند آمده است: «ستر [پوشاندن] زنان مسلمان و صالح از زنان کافر و فاسق از ترس فتنه واجب است.»
این در حالی است که ریچارد بنت، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل متحد، در گزارشی تازه با عنوان «دسترسی به عدالت و حمایت برای زنان و دختران و تأثیر اشکال چندگانه و متقاطع تبعیض» اعلام کرده است که طالبان از سال ۲۰۲۱ بهطور سیستماتیک زنان و دختران را از حقوق اساسی مانند آموزش، کار، آزادی رفتوآمد و حمایت قضایی محروم کرده و نهادهای قانونی و حمایتی پیشین را از میان بردهاند. براساس این گزارش، نظام قضایی و حقوقی افغانستان اکنون تحت کنترل طالبان به ابزاری برای سرکوب، تبعیض جنسیتی و اعمال خشونت علیه زنان، دختران و اقلیتهای جنسی تبدیل شده و زنان با موانع اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و زبانی گسترده مواجهاند.
همچنان، دادگاه کیفری بینالمللی حکم بازداشت هبتالله آخوندزاده، رهبر طالبان، و عبدالحکیم حقانی، رییس دادگاه عالی این رژیم، را به اتهام «ارتکاب جنایت علیه بشریت» صادر کرده است.






