با وجود آن‌که طالبان بارها ادعا کرده‌اند که فساد و رشوه‌ستانی را در کشور از بین خواهند برد، برخی از شهروندان می‌گویند که با پرداخت پول، دیپلوم‌های تحصیلی طبی و غیرطبی را از دانشگاه‌های خصوصی که مورد تایید وزارت تحصیلات عالی طالبان قرار دارند، دریافت کرده‌اند. شماری دیگری می‌گویند که فروش اسناد تحصیلی جان صدها بیمار را به خطر می‌اندازد و افزون بر آن، باعث می‌شود افراد شایسته و متخصص کنار گذاشته شوند.
منابع در گفت‌وگو با روزنامه ۸صبح می‌گویند که برخی دانشگاه‌های خصوصی در بدل دریافت مبلغ‌های هنگفت، اسناد تحصیلی طبی و غیرطبی را بدون طی‌کردن مراحل آموزشی به متقاضیان می‌فروشند. شهروندانی که این روند را تجربه کرده‌اند که می‌گویند که افرادی بدون سپری‌کردن حتا یک سمستر در رشته‌های تخصصی، صرف با پرداخت پول صاحب دیپلوم شده‌اند.
مسلم علی‌زاده (مستعار)، یکی از باشنده‌گان کابل، می‌گوید که جذب پزشکان بدون سپری‌کردن امتحان امکان‌پذیر نیست. به همین دلیل، شماری از داکتران با خریداری اسناد نرسنگ یا قابلگی به کار مشغول می‌شوند و روزگار می‌گذرانند.
مسلم می‌افزاید: «دو دوستم که سال گذشته فارغ شده‌اند، هر کدام ۴۰ هزار افغانی برای خرید سند نرسنگ پرداخت کردند و اکنون در یکی از شفاخانه‌ها عملاً کار می‌کنند.»
میثم قندهاری، جوان دیگری، تصریح می‌کند که همکارش با پرداخت پول توانسته دیپلوم لیسانس اقتصاد را از یکی از دانشگاه‌های خصوصی دریافت کند. او می‌افزاید: «در زمان جمهوریت حدود یک سال دانشگاه رفتم، اما به‌دلیل مصروفیت‌ها و مشکلات خانواده‌گی ادامه ندادم. وقتی با او تماس گرفتند که پول یک سمستری را که در صنف حضور داشته، نپرداخته، او به دفتر دانشگاه مراجعه کرد. به همکارم گفته‌اند که با پرداخت پول برای هشت سمستر می‌تواند دیپلوم را دریافت کند و او نیز قبول کرد.»
منبع دیگری که نخواست نامش فاش شود می‌گوید که با پرداخت پول توانسته دیپلوم قابلگی را به‌دست آورد. این منبع می‌افزاید: «من در یکی از دانشگاه‌های خصوصی قابلگی چهار ساله را در زمان جمهوریت آغاز کردم، اما پس از بسته‌شدن دانشگاه‌ها به‌روی دختران توسط طالبان، شوهرم با پرداخت ۶۰ هزار افغانی از یکی از دانشگاه‌های خصوصی برایم دیپلوم گرفت.»
همچنین منبع دیگری اضافه می‌کند که دیپلوم طب معالجوی نیز با پرداخت صد هزار افغانی قابل دریافت است. این منبع تاکید می‌کند: «من دانشجوی طب معالجوی هستم و یکی از هم‌صنفانم که پس از سمستر هفتم دانشگاه را ترک کرد، با ۷۰ هزار افغانی دیپلوم گرفت و جمعاً با هزینه‌های امضا و مراحل اسناد، ۱۰۰ هزار افغانی برایش تمام شد. اکنون با من در یک شفاخانه کار عملی یا ستاژ می‌کند.»
همزمان، شماری از شهروندان این روند را نگران‌کننده خوانده و می‌گویند که با این کار، اعتبار تمامی نهادهای تحصیلی زیر سوال می‌رود. آنان تاکید دارند که فروش اسناد تحصیلی نه‌تنها به اعتبار نهادهای آموزشی آسیب می‌زند، بلکه سلامت جامعه و کیفیت خدمات را نیز به خطر می‌اندازد.
رنا نورزی، یکی از باشنده‌گان کابل، می‌گوید که این یک موضوع بسیار خطرناک است که باید به آن توجه شود؛ چون نظام صحی پایه و اساس یک کشور است. او تصریح می‌کند: «طبیعی است وقتی آدم از چنین مسایلی آگاه می‌شود، نسبت به نظام صحی بی‌اعتماد می‌شود. مثلاً اگر نظام صحی اعتبار داشت، چرا ما باید به پاکستان مراجعه کنیم؟»
طالبان بارها ادعا کرده‌اند که فساد و رشوه‌ستانی را از میان برده‌اند، اما منابع از فساد گسترده در نهادهای تحت کنترل طالبان و افراد این گروه در اخذ رشوت پرده برمی‌دارند. به گفته منابع، خرید و فروش اسناد تحصیلی و طبی تنها یک فساد خرد اداری نیست؛ بلکه جان بیماران را تهدید می‌کند، اعتبار آموزشی و صحی کشور را از بین می‌برد و افراد شایسته را کنار می‌زند. ادامه این روند، افغانستان را به بحران عمیق اعتماد و ضعف در نظام‌های آموزشی و درمانی می‌کشاند، که می‌تواند پیامدهای جبران‌ناپذیری برای آینده کشور داشته باشد.
پیش از این نیز منابع به روزنامه ۸صبح تایید کرده بودند که این گروه رشوه را با نام‌هایی چون «تحفه» و «شیرینی» یا از طریق درخواست اجناس قیمتی دریافت می‌کنند. به گفته آنان طالبان در برابر دریافت پول، بدون سپری‌کردن امتحان و حتا به صورت غیابی، جواز راننده‌گی ملی و بین‌المللی صادر می‌کند.
منابع همچنان تصریح کرده است که این گروه هرگونه اسناد رسمی از جمله نکاح‌خط، شناسنامه، وفات‌خط، مجرد‌خط و طلاق‌خط را نیز بدون حضور متقاضی و در برابر پول صادر می‌کنند. منابع به روزنامه ۸صبح گفته‌اند که حتا برای ساخت‌وساز غیرقانونی نیز با پرداخت رشوه به طالبان مجوز دریافت کرده‌اند. به گفته آن‌ها، مسوولان طالبان نه‌تنها آزادانه رشوه می‌گیرند، بلکه پس از دریافت آن، امنیت کارگران ساختمانی را تضمین می‌کنند تا از مزاحمت سایر جنگ‌جویان خود جلوگیری کنند.
این یافته‌ها در حالی منتشر می‌شود که سازمان شفافیت بین‌المللی سال گذشته افغانستان تحت حاکمیت طالبان را در میان فاسدترین کشورهای جهان قرار داد. براساس این گزارش، افغانستان در میان ۱۸۰ کشور در رتبه ۱۶۵ قرار گرفته است.
