در طول دو دهه گذشته، اعلامیههای مرگ آژانسهای خبری بارها نوشته شده است. نخست به ما گفته شد که از توییتر کندتر هستیم و شبکه جهانی خبرنگاران معاشبگیر ما اضافی است؛ زیرا اکنون هر شهروند یک خبرنگار است. چه کسی نیاز دارد برای محتوای راستیآزماییشده و تولیدشده بر اساس اصول اخلاقی پول بپردازد، در حالی که اطلاعات از منبع، به صورت مستقیم و در زمان واقعی، به گوشیهای تلفن ما سرازیر میشود؟
همه ما هیجان و سرخوشی «انقلاب توییتر» در ایران در سال ۲۰۰۹ و متعاقب آن «بهار عربی» در فیسبوک در سالهای ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۲ را به یاد داریم. دیدن جریان آزاد اطلاعات در شبکههای اجتماعی از سوی شهروندان در خط مقدم، بسیار هیجانانگیز بود. اما همه ما ناامیدی تلخ پس از آن را نیز به یاد داریم. چه اتفاقی میافتد وقتی مستبدان انترنت را قطع میکنند یا شهروندان را به زندان میاندازند؟ چه کسی به مستندسازی رویدادها در ایران، مصر یا سوریه برای جهان بیرونی ادامه میدهد؟
مشخص شد که الگوریتمهای شبکههای اجتماعی بر اساس نیاز به جستوجوی حقیقت هدایت نمیشدند. «سیلیکون ولی» درک کرد که با ترویج خشم و انزجار، پول بیشتری به دست میآورد. همچنین مشخص شد که بازیگران بدخواه میتوانند این الگوریتمها را برای ترویج دروغرسانی دستکاری کنند. تعجبی نداشت که شهروندان آموزشندیده، توانایی و تجهیزات لازم را نداشتند تا به جامعه کمک کنند که از آلودهگی زیستبوم اطلاعاتی ما به سلامت عبور کند.
با گذشت یک دهه، اکنون باز هم همان مساله مطرح است؛ در حالی که با یک «قاتل آژانسهای خبری» دیگر روبهرو شدهایم: آینده آرمانگرایانه هوش مصنوعی. برنامههایی چون چتجیپیتی، کلود، جمینای و گروک میتوانند خروجی روزنامهنگاری جهان را در چند ثانیه بررسی کرده و پنج پاراگراف جذاب ارایه دهند تا درباره هر آنچه در جهان میگذرد، به شما معلومات دهند.
این همان چیزی است که «مرور کلی هوش مصنوعی» نامیده میشود. این امر باعث شده است تا ترافیک وبسایتهای روزنامهنگاری قابل اعتماد در سراسر جهان به شدت سقوط کند و این سیستم به ندرت هزینه روزنامهنگاری حرفهای و گرانقیمتی را که از آن بهره میبرد، میپردازد. بنابراین دوباره از ما پرسیده میشود: چرا برای روزنامهنگاری حرفهای پول بپردازیم وقتی اطلاعات به صورت رایگان و لحظهای ارایه میشود؟ چرا پول خود را برای استخدام خبرنگارانی هدر دهیم که اطلاعات جمعآوری میکنند، در حالی که این اطلاعات میتواند توسط دوستان جدید «چتبات» ما گردآوری شود؟
بخشی از پاسخ، در تکذیبیه کوچک خود همین «چتباتها» نهفته است که میگویند اطلاعات موجود در «مرور کلی هوش مصنوعی» شما ممکن است در واقع اشتباه باشد. پس سوال اساسی این است: آیا خبر را با توهم هوش مصنوعی میخواهید یا بدون آن؟
دستیابی به حقایق مستلزم پول، زمان، تخصص و تلاش است. هنگامی که فروپاشی یک یخچال طبیعی بزرگ در اواخر ماه آگست امسال باعث جاری شدن سیلابهای ویرانگر در امتداد مرز نیپال و تبت شد و بیش از ۱۳۰۰ کشته بر جای گذاشت، آژانس خبری فرانسپرس تیم ۱۱ نفرهای از خبرنگاران را در مناطق دوردست نیپال و هند مستقر کرد. در ظرف یک ساعت پس از تایید اولین سیلاب بزرگ توسط پولیس، سه تن از خبرنگاران ما مقیم کتماندو عازم محل شدند.
پراکاش ماتما، انوپ اوجها و پرابین رانابهات همهگی نیپالی هستند. آنها زبان، منطقه و مردم را میشناسند. آنها کامرههای گرانقیمت و تجهیزات «درون» با خود داشتند. یکی از عکاسان ما یک سفر ۱۳ ساعته با موترسایکل و لاری انجام داد تا به منطقه اصلی فاجعه برسد. او سپس توانست از ارتباطات خود برای استفاده از یک هلیکوپتر امدادی جهت رفتن به عمق منطقه آسیبدیده استفاده کند. تصاویر خیرهکننده او از روستاهای ویرانشده که با «درون» گرفته شده بود، در سراسر جهان دیده شد.
در یک فاجعه در مناطق دوردست سیاره زمین، اغلب انترنت وجود ندارد. این امر نیازمند حضور خبرنگاران در محل است؛ کسانی که گاهی خود را در معرض خطر جانی قابل توجهی قرار میدهند تا گواه و راوی رویدادها باشند. همچنین این کار نیازمند خبرنگارانی است که کشور را میشناسند و میتوانند به شبکه منابع قابل اعتماد مراجعه کنند. در حالی که بخشی از تیم ما در نیپال به سمت کوهها رفتند، متباقی در کتماندو ماندند تا همزمان با انتشار گزارشها درباره کشتهشدهگان و مفقودین، حقیقت را از شایعه تفکیک کنند.
بسیاری از اولین کلمات و تصاویری که توسط رسانههای جهانی منتشر شد و قابل اعتماد بود، از سوی آژانسهایی چون فرانسپرس و همکاران ما در رویترز و اسوشیتدپرس ارایه شد. مشتریان ما بدون هیچ تردیدی از این محتوا استفاده میکنند؛ زیرا میدانند که این اطلاعات بر اساس منشورهای شفاف و اصول اعتمادی که راهنمای کار همه خبرنگاران ما است، به شیوهای اخلاقی و درست جمعآوری شده است. آنها میدانند که ما خبرنگاران حرفهای را برای جمعآوری اطلاعات استخدام کردهایم و منابع خود را صرف آموزش و تخصص میکنیم تا اطمینان حاصل شود افرادی که به مناطق خطرناک میفرستیم، کاملاً آماده هستند.
مشتریان برای این محصول پول میپردازند؛ زیرا درک میکنند که گردآوری خبرهای باکیفیت ارزان نیست. آنها همچنین میدانند که ما بر اساس همان دستورالعملهای اخلاقی در هر نقطهای از سیاره زمین کار میکنیم. تفاوتی ندارد که محتوا از نیپال، نیویارک یا غزه بیاید؛ همهگی دارای همان مهر کیفیت هستند.
از سوی دیگر، ساختن خبرهای جعلی و ساختهگی هیچ هزینهای ندارد. در کنار تصاویر واقعی روزنامهنگاری از منطقه فاجعهزده نیپال، انبوهی از تصاویر «جعل عمیق» وجود داشت که روستاهای ویرانشده و جسدهای ردیفشده برای دفن را به صورت مصنوعی تولید کرده بودند. ابزارهایی که «مرور کلی هوش مصنوعی» را در اختیار ما قرار دادهاند، به هر انسان روی این سیاره نیز این توانایی را دادهاند تا تصاویر گیجکننده و آسیبزننده جعلی ایجاد کند که فضای خبری ما را مسدود میسازند و اغلب در شبکههای اجتماعی همهگیر میشوند.
در آژانس خبری فرانسپرس، ما بیش از ۱۰۰ خبرنگار داریم که منحصراً برای افشا و راستیآزمایی این موج فزاینده خبرهای جعلی کار میکنند. مقابله با دروغرسانی و دستکاری به یک مکمل ضروری روزنامهنگاری در مسیر جستوجوی حقیقت تبدیل شده است. دفاع از حقیقت و حقایق مستلزم هزینه و نیازمند ارزشها است. شبکههای جهانی آژانسهای بینالمللی بخش ضروری از بافت سیستم اطلاعاتی جهان باقی میمانند. آنها باید گرامی داشته شوند و مورد دفاع قرار گیرند.
یادداشت: این مقاله تحلیلی بهعنوان بخشی از «روز جهانی خبر» سفارش داده شده است؛ کمپاین جهانیای که بر نقش حیاتی روزنامهنگاری در ارایه حقایق و شفافیت تاکید میکند. بازنشرکنندهگان باید پاراگراف فوق را حفظ کرده و نام نویسنده اصلی را ذکر کنند. بازنشر کامل و ترجمه آن رایگان است، به شرطی که ترجمه بهطور دقیق منعکسکننده اصل متن باشد و معنا یا مضمون آن را تغییر ندهد. اصلاحات جزیی جهت اختصار یا مطابقت با سبک رسانهای بر همین اساس مجاز است. در صورت امکان، لطفاً به آدرس روز جهانی خبر (worldnewsday.org) لینک دهید.
