شماری از پناهجویان افغانستان در پولند از شرایط سخت و غیرانسانی در بازداشتگاههای پناهجویی این کشور ابراز نگرانی کرده و میگویند که با بازداشتهای طولانی و خودسرانه، نقض حقوق انسانی و بهداشتی، محرومیت از مترجم و تبعیض آشکار مواجهاند. آنان میافزایند که دسترسی به مراقبتهای پزشکی، حمایت قانونی و ارتباط با خانواده محدود است، وعدههای غذایی کم و نامطلوب است و آزادی مذهبی و عقیدهشان رعایت نمیشود. به گفته آنان، برخی پناهجویان سالمند و بیمار در اتاقهای کوچک و پر ازدحام نگهداری میشوند و بازداشت افرادی که مدارک معتبر دارند ادامه دارد، در حالی که برخی پناهجویان ایرانی و پاکستانی با مدارک جعلی افغانستان آزاد میشوند. این پناهجویان خواهان آزادی فوری افراد آسیبپذیر، تحقیق درباره بازداشتهای غیرقانونی و رعایت حقوق انسانی، مذهبی و سلامت خود شدهاند.
شماری از پناهجویان افغانستان در پولند با ارسال نامهای به روزنامه ۸صبح از وضعیت دشوار خود ابراز نگرانی میکنند. آنان میگویند که در «بازداشتگاه کترزن/ Kętrzyn» نگهداری میشوند و احساس میکنند در وضعیتی معلق و رها شده از سیستم رسمی قرار دارند.
این پناهجویان میگویند که «فریب حقوقی» خورده و بازداشت خودسرانهشان تمدید شده است. آنان تأکید میکنند که پس از جلسات دادگاه به این بازداشتگاه منتقل شدهاند. به گفته آنها، مترجمان برایشان اطمینان داده بودند که پس از سه ماه آزاد خواهند شد، اما پس از پایان این مدت، بازداشتشان برای سه ماه دیگر نیز تمدید شد و اکنون مقامهای پولندی میگویند که ممکن است تا ۱۸ ماه در بازداشت باقی بمانند. آنان تأکید میکنند که این وضعیت شکنجه روانی است و در شرایط بسیار دشواری قرار دارند.
پناهجویان افغانستان در پولند میگویند که بسیاری از آنان که از طریق بلاروس وارد میشوند، حتا حق درخواست پناهندهگی ندارند و به مدت ۸ تا ۹ ماه در بازداشت نگه داشته میشوند، بدون آنکه هیچ پیشرفتی در پروندههایشان حاصل شود. آنان میافزایند که افرادی که از مسیر لتوانیا وارد شده و موفق به درخواست پناهندهگی شدهاند نیز بهطور سیستماتیک رد درخواست میشوند و حتا برای بار دوم و سوم، با وجود داشتن مدارک معتبر، درخواستشان پذیرفته نمیشود. آنان تأکید میکنند که بسیاری از پناهجویان دارای سوابق سیاسی یا نظامی پرخطر در افغانستان هستند، اما مقامهای پولندی این تهدیدها علیه زندهگی آنها را نادیده میگیرند.
همچنین این پناهجویان میگویند که دو هفته پیش، نُه تن از پناهجویان افغانستان از «مرکز مراقبت بیاویستوک/ Białystok guarded center» اخراج شدند. آنان تأکید میکنند که از مقررات دقیق این اقدام اطلاعی ندارند و این مساله ترس زیادی در میان پناهجویان افغانستان ایجاد کرده است. آنها میگویند در صورت اخراج، نگران جان خود هستند.
درنامه این پناهجویان آمده که وعدههای غذایی بسیار کم است و هیچ تضمینی وجود ندارد که نگرانیهای مذهبیشان، مانند «حلال بودن گوشت»، رعایت شود. به گفته آنان، مدیریت این بازداشتگاه همکاری نمیکند و از ارایه غذا در زمان افطار یا سحر خودداری میکند. همچنین پزشکان از تغییر زمان مصرف دارو در ماه رمضان خودداری میکنند و افراد مجبورند قرصهای خود را ساعت ۹ صبح مصرف کنند، که روزهداری را غیرممکن میسازد. این پناهجویان میگویند که پزشکان این بازداشتگاه برای شان گفتهاند: «رمضان برای ما اهمیت ندارد.»
این پناهجویان همچنین مدعی هستند که افراد با شرایط جدی سلامتی عمداً بازداشت میشوند، امری که نقض قوانین پولند و اتحادیه اروپا است و میتواند وضعیت سایر افراد را نیز وخیم کند. آنان میگویند: «پرسنل پزشکی و امدادگران غالباً بیاحترامی میکنند. برای مثال، یک بیمار مبتلا به صرع تنها دارو دریافت میکند، بدون انجام MRI یا پیگیری تخصصی لازم. یک هموطن افغان بیش از پنج ماه با صرع نگهداری شده و مراقبت تشخیصی یا تخصصی دریافت نکرده است.»
همچنین به گفته آنان، مردان مهاجر افغانستانی مسن و متأهل در این مرکز از فرزندان خود که در افغانستان و ایران هستند جدا نگه داشته میشوند و هیچ راهی برای ارتباط یا حمایت از خانواده ندارند، که این مساله فشار روانی زیادی بر آنان وارد میکند. این پناهجویان همچنین مدعی هستند که با تبعیض آشکار مواجهاند؛ نگهبانان با اوکراینیها و دیگران رفتار خوبی دارند، اما با پناهجویان افغانستان رفتار نامناسب دارند و میگویند: «چرا به پولند آمدید؟ به کشور خود برگردید.»
این پناهجویان همچنین مدعی هستند که چندین تن از پناهجویان پاکستانی از مدارک هویتی جعلی افغانستان استفاده کرده و پس از پنج یا شش ماه از بازداشت آزاد شدهاند. همچنین برخی شهروندان ایرانی نیز از کارتهای جعلی افغانستان برای جلوگیری از اخراج اجباری استفاده میکنند، امری که به اعتبار قانونی آنان آسیب وارد کرده است. به گفته آنان، در مقابل، بسیاری از پناهجویان افغانستان که با مدارک معتبر وارد شدهاند، بین شش تا نه ماه در بازداشت نگه داشته میشوند و هیچ امیدی به آزادی ندارند. آنان تأکید میکنند که این وضعیت ناامیدکننده است که شهروندان ایرانی و پاکستانی با مدارک جعلی افغانستان آزاد میشوند، اما کسانی که مدارک واقعی افغانستان دارند همچنان در بازداشت باقی میمانند.
همچنین آنان ابراز نگرانی میکنند که هیچ مترجم حضوری برای کمک به نیازهای روزمره یا مسایل قانونی وجود ندارد و فضای اقامت گاهی به دو متر مربع برای هر نفر کاهش مییابد، که فاقد استانداردهای پذیرفتهشده حقوق بشری بینالمللی است.
این افراد تأکید میکنند که این بازداشتگاه شبیه محیط زندان است و مرکز با دیوارهای بلند، سیمخاردار و نظارت دایمی احاطه شده است. آنان در اتاقهای کوچک نگهداری میشوند که اغلب شبها بهدلایل امنیتی قفل نمیشوند و حریم خصوصی و کرامتشان رعایت نمیشود.
این پناهجویان میافزایند که بیش از ۱۰۰ نفر از کشورهای مختلف در یک طبقه جمع شدهاند، امری که باعث شیوع سریع بیماری میشود. همچنین استفاده از تلفن همراه ممنوع است، امکان خروج به بیرون وجود ندارد و هیچ صنف زبان پولندی یا فعالیت آموزشی ارایه نمیشود. آنان میگویند که مددکاران اجتماعی بیش از پنج ماه است که در این مرکز هستند و حتا یکبار هم موفق به ملاقات با مددکار اجتماعی خود نشدهاند.
این پناهجویان به مادههای قانون مهاجرت پولند استناد میکنند و میگویند که بیشتر مادههای این قانون توسط دولت نقض شده و حقوق پناهجویان رعایت نشده است. آنان تمدید غیرقانونی بازداشتها، نقض استانداردهای بهداشتی، محرومیت از حق استفاده از مترجم، محدودیت در آزادی دین و ازدحام بیش از حد در یک مکان را از مهمترین موارد نقض این قانون یاد میکنند و اعتراض دارند.
پناهجویان افغانستان در پولند میگویند که مجرم نیستند و برای حفظ جان و زندهگی خود، فارغ از ترس، به این کشور پناه بردهاند و خواهان آزادی فوری افراد سالمند و بیماران از این مرکز هستند. آنان همچنین از دولت پولند خواستهاند که درباره بازداشتهای غیرقانونی تحقیق کند و دلیل رسمی بازداشت ۱۸ ماهه با وجود وعده آزادی در سه ماه را پیگیری نماید. پناهجویان خواهان ارایه مراقبتهای جدی بهداشتی و دسترسی به متخصصان سلامت با رعایت حقوق خود و نیز احترام به آزادی مذهبی و عقیدهشان شدهاند.
این نگرانیها مطرح شده است که پناهجویان افغانستان همچنان از مسیر دریا و خشکی تلاش میکنند خود را به اروپا برسانند. در تازهترین مورد، گارد ساحلی ترکیه روز دوشنبه هفته جاری اعلام کرده که در اثر واژگونی یک قایق در سواحل آنتالیا، دستکم ۱۴ پناهجوی افغانستان، از جمله شش کودک، جان باختند.
