ویدیوهای متعددی در شبکههای اجتماعی منتشر شده که نشان میدهد شماری از ملاهای وابسته به طالبان در مدارس و مسجدها بهطور آشکار زنستیزی و مکتبستیزی میکنند. برخی از این ملاها در خطبهها و تبلیغات خود، دادخواهیها و درخواستها برای حق آموزش زنان را به تمسخر میگیرند و میگویند که جای زن «اول در خانه و دوم در قبرستان» است. برخی از این ملاها همچنین میگویند که از مکتب ذاتاً بدشان میآید و فرزندان خود را نیز اجازه نمیدهند به مکتب بروند. یکی از این ملاها از ممنوعیت آموزش زنان دفاع کرده و میگوید که یک داکتر مرد میتواند حتا «داخل فرج زن» را نیز ببیند.
پس از تسلط طالبان، علاوه بر اعمال محدودیتهای این گروه علیه زنان و دختران، شمار زیادی از ملاها در مدرسهها و منبرها بهطور آشکار در سخنرانیهای خود به زنان توهین میکنند و دانشآموزان مکتبها را تحقیر مینمایند. ویدیوهای منتشرشده نشان در شبکههای اجتماعی میدهد که برخی از این ملاها سخنرانیهای خود را در حضور صدها تن ایراد کرده و هیچکس در این زمینه انتقاد نمیکند. در این گزارش تنها سه مورد از این سخنرانیها بررسی شده است که در آنها به شکل بسیار شدید و زننده به زنان و دانشآموزان مکتبها توهین شده است.
یکی از این ملاها که ویدیوهایش به صورت گسترده در شبکههای اجتماعی منتشر شده است، میگوید که برای زنان، دانستن «علم» تا حدی مهم است که احترام به شوهر را بیاموزند و همچنین با سنت پیامبر اسلام آشنا شوند.
این ملا میگوید: «زن در حدی علم باید داشته باشد که احترام به شوهر را بداند، سنت پیامبر را بداند و بس. بهجز این، برای زن تحصیل علم جایز نیست. زن زینت خانه است، نه زینت مدرسه و مکتب. برای زنان، اول خانه جای امن است و دوم قبرستان.»
ویدیوی دیگری از خلیفه دین محمد، رییس شورای علمای طالبان در کابل، نشر شده که درباره انتقادات مبنی بر نقض حقوق زنان میگوید: «میگویند که حقوق زن را ضایع کردهاند. حقوق زن این است که او را در خانه بنشانید، نان برایش بدهید، لباس برایش فراهم کنید و با او رابطه زناشویی داشته باشید.»
این در حالی است که چندی پیش ویدیوهایی از او در شبکههای اجتماعی منتشر شده بود که او را در حال چانهزنی بر سر پول مراسم نکاح نشان میدهد. منابع میگویند که این ملا هماکنون در قصر دارالامان بودوباش دارد و سراجالدین حقانی، وزیر داخله طالبان، از مریدان اوست.
«مفتی محمد بلال طاهری»، استاد یکی از دارالعلومهای ننگرهار، میگوید: «زمانی که زنان آموزش ببینند، به یکدیگر نامه ارسال خواهند کرد؛ در سوره نور به این معنا اشاره شده است. برای زنان اینقدر آموزش لازم نیست که او از خود ماستر و داکتر بسازد. و این ملاهای بیچاره هم در این مورد تا این حد ضعیف میشوند که میگویند مفتی صاحب وقتی زن بیمار میشود؛ به داکتر میبری؛ به داکتر زن ببری خوب نیست؟ بیا؛ ملا علی قاری رحمهالله را ببین، داکتر مرد اجازه دارد تا داخل فرج بیمار را ببیند، تو دین و مسایل را فراموش کردهای.»
این ملا همچنین میگوید که از مکتب از اساس بدش میآید و فارغان مکتبها را نیز توهین میکند و مدعی است که آنان «سمبولهای بیادبی» هستند.
بلال طاهری میگوید: «از مکتب از بنیاد سرم خوش نمیخورد. من کودکانم را به مکتب نمیفرستم.» او همچنین در این سخنرانی به ایجاد کورسی توسط یکی از دوستانش اشاره میکند و سپس میگوید که پسرش را اجازه داده تا به این کورس برود و تنها عنوانها را یاد بگیرد.
این ملا حامی طالبان میافزاید: «مکتب بهخاطر این خوش ندارم. شما نتایج مکتب را ببینید؛ سه هزار کودک اینجا در مکتب وقتی رخصت میشوند، سمبولهای بیادبیاند. به همین ترتیب، تمام کسانی که مکتب میخوانند، به سمت بیادبی سوق داده میشوند.» او سپس از حاضران میپرسد: «در کدام مکتب نیم ساعت درس قرآن داده میشود که من بروم؟ اقرأ، اقرأ، و تمام وطن را اقرأ گرفته است. وقتی از صنف دوازدهم فارغ میشوند، ترجمه و حدیث را نمیفهمند.»
این سه مورد تنها نمونهای از دهها سخنرانی ملاهای وابسته به طالبان است که در شبکههای اجتماعی واکنشبرانگیز شدهاند، در حالی که منابع میگویند این روند به شکل تأسفباری در سراسر افغانستان جریان دارد و عملاً شماری از این ملاها به ترویج زنستیزی و مکتبستیزی روی آوردهاند. به گفته آنان، تداوم این وضعیت باعث خواهد شد که زنستیزی و مکتبستیزی به فرهنگ حاکم در جامعه تبدیل شود.
این در حالی است که پیشتر ۸صبح به یک نوار صوتی از سخنرانی هبتالله آخوندزاده، رهبر طالبان، دست یافته بود که نشان میداد او دستور بسته شدن تمامی مکاتب، از جمله مکاتب دخترانه و پسرانه، در افغانستان را صادر کرده است. در این سخنرانی، هبتالله مکتب و مدرسه را مقایسه کرده و میگوید که مکتب «اخلاق» مردم را خراب کرده و دیدگاه آنها را تغییر میدهد و بنابراین باید بسته شود.
هیبتالله مدعی است که مکتب در تضاد با مدرسه ساخته شده و طالبان باید بهجای مکتب، مدرسه بسازند و فرزندانشان را به آن بفرستند. او در این سخنرانی همچنان «علم مکتب» را «علم شکم» خوانده و میگوید که چنین علمی را نمیخواهد. او در این سخنرانی میگوید: «مولوی صاحب، این بیغیرت خلق است. اسلام را همین مزدوران تباه میکنند. داکتر و انجینر بیرون میآیند و با فیس و پول، نفس آدمی را میکشند. اینها تماماً علم شکم است، ما این علم را نمیخواهیم.»
طالبان همچنین به دستور هبتالله آخوندزاده، قانون امر به معروف و نهی از منکر خود را منتشر کردهاند که براساس آن صدای زنان «عورت» خوانده شده و آنها تنها در صورت نیاز ضروری میتوانند با پوشاندن صورت بیرون بروند و صدای خود را بلند نکنند. طبق این قانون، شنیدن صدای زنان حتا از خانه ممنوع است و انتقال زنان بدون محرم توسط رانندهها نیز منع شده است.
از سوی دیگر، اصولنامه جزایی محاکم طالبان که سال گذشته توسط رهبر این گروه امضا شده، چارچوب جدید سیستم جزایی آنها را تعیین میکند و مادههای مختلف آن به شکل گستردهای خشونت علیه زنان و کودکان را مشروع میسازد. براساس این اصولنامه، شوهران اجازه دارند همسران خود را در صورتی که منجر به زخم یا شکستگی استخوان نشود، لتوکوب کنند و مجازات این نوع خشونت بسیار محدود تعیین شده است.
