رییس هشتادمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل در سخنرانی خود در شورای حقوق بشر، وضعیت زنان و دختران در افغانستان تحت رژیم طالبان را «بدترین نقض ساختاری حقوق بشر» و نوعی «آپارتاید جنسیتی» توصیف کرده است. او هشدار داده که هرگونه چشم‌پوشی در برابر این نقض‌ها نتیجه‌ای نخواهد داشت. این مقام سازمان ملل با انتقاد از تفکیک میان طالبان در گفت‌وگوهای بین‌المللی، خواستار اقدامات جدی جامعه جهانی برای تضمین حقوق بشر و حمایت از زنان افغانستان شده است. در همین حال، برخی فعالان حقوق بشر سخنان این مقام سازمان ملل را بازتاب‌دهنده نگرانی جدی درباره وضعیت زنان و بحران جهانی حقوق بشر توصیف کرده‌اند. آنان می‌گویند محدودیت‌ها و محرومیت‌های زنان در افغانستان صرفاً یک مسأله داخلی نیست، بلکه یک بحران حقوق بشری با ابعاد جهانی است و نقض سیستماتیک حقوق زنان می‌تواند به بی‌ثباتی اجتماعی، افراط‌گرایی، مهاجرت‌های اجباری و تضعیف توسعه پایدار منجر شود و پیوسته‌گی انسانی جهان را تحت تأثیر قرار دهد.
آنالنا بربوک، رییس هشتادمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل، در آغاز شصت‌ویکمین اجلاس شورای حقوق بشر این سازمان، در سخنرانی خود به وضعیت زنان و دختران در افغانستان پرداخت. او وضعیت زنان در این کشور تحت کنترل طالبان را «بدترین نقض ساختاری حقوق بشر» توصیف کرد و گفته که برخی آن را «آپارتاید جنسیتی علیه زنان و دختران» می‌نامند. به گفته او، آنالنا بربوک، نمی‌تواند از فکر کردن به رایزنی‌های سازمان ملل و جامعه جهانی درباره نحوه ارایه کمک‌های بشردوستانه به افغانستان دست بردارد، در حالی که زنان و دختران در این کشور از کار و رفتن به مکتب محروم شده‌اند.
این مقام سازمان ملل همچنین از قایل شدن تفکیک میان طالبان در بحث‌ها انتقاد کرده و گفته که برخی استدلال می‌کردند طالبان کابل‌نشین نسبت به طالبان قندهاری ممکن است «متفاوت و معتدل‌تر» باشند. او تصریح کرده که در برخی گفت‌وگوها در پایتخت‌های جهان و حتا میان مقام‌های سازمان ملل، مهم‌ترین اصل یعنی حفاظت از حقوق بشر و حقوق زنان افغانستان کمرنگ شده است.
بانو بربوک از «عقب‌گرد چشم‌گیر» در حوزه حقوق زنان سخن گفته و افزوده است: «حقوق بشر و سایر قواعد و معیارهای حقوق بشری که تصور می‌شد تثبیت شده‌اند، اکنون آشکارا مورد سوال، رد یا نقض قرار می‌گیرند.» او همچنین خواستار اقدامات جدی جامعه جهانی برای تضمین حقوق بشر شده است.
شهلا فرید، فعال حقوق بشر و استاد پیشین دانشگاه کابل، در گفت‌وگو با روزنامه ۸صبح، اظهارات رییس هشتادمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد در شورای حقوق بشر را بازتاب‌دهنده نگرانی جدی جهانی از وضعیت زنان در افغانستان توصیف می‌کند. او می‌گوید که وضعیت زنان در این کشور نشان‌دهنده یک نگرانی جدی در سطح بین‌المللی است. به گفته او، استفاده از تعبیر «بدترین نقض ساختار حقوق بشری» توسط این مقام سازمان ملل، نشان می‌دهد که محدودیت‌ها علیه زنان صرفاً موارد پراکنده یا فردی نیست، بلکه به‌صورت سیستماتیک و نهادمند بر زنان اعمال می‌شود.
این فعال حقوق بشر تأکید می‌کند که استفاده از مفهوم «آپارتاید جنسیتی» این پیام را منتقل می‌کند که تبعیض موجود در افغانستان شکل سازمان‌یافته دارد و مبتنی بر حذف زنان از عرصه‌های عمومی، آموزش، اقتصاد و سیاست است. به گفته او، از منظر حقوق بین‌الملل، چنین توصیفی می‌تواند زمینه‌ساز فشارهای دیپلماتیک، پی‌گیری‌های حقوقی و تلاش برای پاسخگو ساختن در چارچوب نهادهایی مانند سازمان ملل متحد باشد. او می‌افزاید: «این موضع‌گیری نشان می‌دهد که مساله زنان افغانستان صرفاً یک موضوع داخلی نیست، بلکه یک بحران حقوق بشری با ابعاد جهانی است و همچنین امیدواری ایجاد می‌کند که تلاش زنان افغانستان در بیش از چهار سال گذشته برای جلوگیری از نهادینه شدن مفهوم آپارتاید جنسیتی موثر بوده است.»
بانو فرید می‌گوید که براساس اظهارات رییس هشتادمین مجمع سازمان ملل، «اگر زنان در جهان در امن نباشند، هیچ‌کس در امن نخواهد بود»، و این بیانگر تأکید بر پیوسته‌گی انسانی است. به گفته او، پیامدهای محرومیت زنان تنها به افغانستان محدود نمی‌شود، بلکه می‌تواند منجر به بی‌ثباتی اجتماعی و سیاسی، افراط‌گرایی و مهاجرت‌های اجباری شود که نقض گسترده حقوق بشر را به دنبال دارد و همچنین نقض سیستماتیک حقوق زنان در یک کشور سبب تضعیف توسعه پایدار می‌شود. او می‌افزاید: «مفهوم امنیت صرفاً فردی یا نظامی نیست، بلکه مربوط به امنیت انسانی است. در حاکمیت طالبان، امنیت انسانی وجود ندارد و اگر مفهوم آپارتاید جنسیتی در چارچوب اسناد بین‌المللی مورد توجه قرار گیرد، این یک گام مثبت برای زنان افغانستان تلقی می‌شود.»
این در حالی است که طالبان در اصول‌نامه جزایی خود لت‌وکوب زنان و کودکان را مجاز اعلام کرده‌اند. این اصول‌نامه زنان را از فرار از خشونت منع کرده و دسترسی آن‌ها به عدالت را به‌صورت ساختاری ناممکن می‌سازد. طالبان در این قانون به مردان اجازه داده‌اند همسران خود را لت‌وکوب کنند، مشروط بر آن که این ضرب‌وشتم منجر به شکسته‌گی استخوان یا زخم باز نشود. همچنین، اصول‌نامه جزایی طالبان، لت‌وکوب همسر را به‌عنوان «تعزیر» و در قالب مجازات اختیاری طبقه‌بندی کرده است.
ماده ۳۴ این قانون طالبان تصریح می‌کند زنی که بدون اجازه شوهر خود، حتا برای فرار از خشونت، به خانه والدینش برود، ممکن است تا سه ماه زندانی شود. اعضای خانواده‌ای که به او پناه دهند نیز مشمول همین مجازات خواهند شد.
اصول‌نامه جزایی طالبان، انتقاد از تصمیم‌های این گروه را جرم‌انگاری کرده است. انتقاد از ممنوعیت آموزش و تحصیل زنان در حال حاضر در دادگاه‌های طالبان به‌عنوان محدودیتی «قانونی» طبقه‌بندی می‌شود.
طالبان در بیش از چهار سال گذشته دختران بالاتر از صنف ششم را از رفتن به مکتب محروم کرده و تمامی زنان و دختران را از حق آموزش، تحصیل، کار، مشارکت در قدرت و سیاست، فعالیت‌های اجتماعی، ورزش، سیاحت و سفر بدون محرم منع کرده‌اند. زنان و دختران در افغانستان این اقدامات طالبان را سیستماتیک، نهادمند و آپارتاید جنسیتی توصیف کرده و خواهان به رسمیت شناخته شدن وضعیت خود به‌عنوان آپارتاید جنسیتی شده‌اند.
