طالبان پس از تسلط بر افغانستان، دروازههای مکتبها را بهروی دختران بالاتر از صنف ششم و دانشگاهها بستند. در پی این تصمیم، شماری از نهادها و زنان برای ادامه آموزش دختران، صنفهای آنلاین راهاندازی کردند. با این حال، برخی از دختران بازمانده از آموزش میگویند که بهدلیل نداشتن دسترسی به تلفن هوشمند و انترنت، نمیتوانند در این صنفها شرکت کرده و تحصیل خود را ادامه دهند. آنان میافزایند که در شرایط کنونی کشور، هزینه بستههای انترنتی بالا است و خانوادههایشان توان پرداخت ماهانه آن را ندارند. به گفته آنان، حتا برخی برنامههای آموزشی که از تلویزیون پخش میشود، بهدلیل نبود برق منظم، برایشان قابل استفاده نیست.
این دختران همچنین میگویند که در خانوادههای پرجمعیت زندهگی میکنند و در خانه تنها یک تلفن ساده وجود دارد که آن هم در اختیار بزرگ خانواده است. برخی از این دختران و خانوادههایشان در گفتوگو با روزنامه ۸صبح، خواهان بازگشایی مکتبها بهروی دختران شدهاند. آنان میافزایند که ادامه محرومیت از آموزش، آینده دختران را با خطر جدی مواجه کرده است.
همچنین، خانوادههایی که در مناطق دوردست افغانستان زندهگی میکنند، میافزایند که در منطقه آنان هیچگونه پوشش انترنتی وجود ندارد که به صنفهای آنلاین اشتراک کنند. به گفته آنان، بسیاری از دختران حتا با شیوه استفاده از برنامههای آنلاین آشنایی ندارند و کسی نیست که در این زمینه آنان را راهنمایی کند.
این دختران و خانوادههایشان تأکید میکنند که در صورت فراهم نبودن زمینه آموزش حضوری و آنلاین، دستکم برنامههای آموزشی از طریق رادیو برگزار شود تا دختران بتوانند از این راه به آموزش دسترسی داشته باشند.
خوشبو یوسفی، یکی از دخترانی که سالها با امید ادامه تحصیلات عالی و سهمگیری در آبادانی کشور درس میخواند، میگوید که اکنون بیشتر روزهایش را پای تشت ظرفشویی میگذراند. به گفته او، این کار برایش بسیار تکراری شده و دلش در چهار دیواری خانه گرفته است. او میگوید پس از محرومشدن از آموزش، احساس «هیچ و تهیبودن» میکند.
خوشبو میافزاید با آنکه درسهای آنلاین در شرایط کنونی تنها گزینه باقیمانده برای ادامه آموزش اوست، اما وضعیت اقتصادی خانوادهاش سبب شده نتواند در این صنفها اشتراک کند.
این بانو میگوید: «پدرم یک دکان کوچک دارد و اوضاع اقتصادی ما خوب نیست. صنفهای آنلاین به انترنت زیاد نیاز دارد و تأمین این هزینه برای ما دشوار است. در صنف دهم بودم که از مکتب بازماندم. نداشتن انترنت و وسایل دیجیتال مشکلات جدی ایجاد کرده و باعث اختلال در درسهایم شده است.»
خشبو خواهان برگزاری برنامههای آموزشی از طریق رادیو است تا بتواند از آن راه آموزش خود را ادامه دهد. پدرش نیز که در گوشهای از خانه نشسته و نگران حال دخترش است، از محدودیتهایی که طالبان برای او ایجاد کردهاند، ناراحت است. او از طالبان میخواهد که دروازههای نهادهای آموزش را برای دختران باز کنند.
پدر خشبو میگوید: «ما تلاش کردیم که دخترم در برنامههای درسی آنلاین اشتراک کند، اما مشکلات انترنت و شرایط اقتصادی این روند را بسیار دشوار کرده است. اینکه دخترم از درس عقب مانده، ما را بسیار نگران کرده و نگرانیم که او نتواند آینده روشنی داشته باشد.»
خالده، یکی دیگر از دختران بازمانده از تحصیل در بلخ، میگوید که نهتنها خودش، بلکه بسیاری از دختران اطرافش هم به تلفن دسترسی ندارند و نمیتوانند به صنفهای آنلاین بپیوندند. او میافزاید که فقر، بیکاری، هزینه بالای انترنت و کمپذیرش بودن صنفهای آنلاین، مانع ادامه تحصیل دختران شده است.
خالده میگوید: «در اطراف ما دختران زیادی هستند که از درس بازماندهاند. بسیاری از آنها بهدلیل سن پایین یا نداشتن تلفن در خانه مانده و کارهای خانه را انجام میدهند. نبود تلفن و انترنت ضربه بزرگی به آموزش ما زده است. این صنفها نمیتوانند جای مکتب را بهطور کامل بگیرند، اما حداقل یک دلخوشی برای ماست.»
هدایت، یکی از باشندهگان بغلان، میگوید که در مناطق آنان، دختران بهدلیل فرهنگ حاکم اجازه استفاده از تلفن را ندارند و این موضوع مانع اشتراک آنها در صنفهای آنلاین شده است. او میافزاید که امیدوار است ابتدا درهای مکاتب باز شود و خانوادهها به آموزش دختران خود اهمیت دهند و امکانات لازم را فراهم کنند.
هدایت میگوید: «در ولایت ما، بسیاری از دختران نمیتوانند از تلفن استفاده کنند، زیرا طبق سنت، مردان خانواده اجازه استفاده از تلفن را نمیدهند. این امر باعث شده است که آنها نتوانند در صنفهای آنلاین آموزشی شرکت کنند.»
پیش از این، صندوق کودکان سازمان ملل (یونیسف) گفته بود که تا پایان سال ۲۰۲۵ بیش از ۲.۲ میلیون دختر نوجوان در افغانستان از تحصیل محروم خواهند شد. این نهاد هشدار داده بود که بازگشت گسترده مهاجران افغانستان از کشورهای همسایه میتواند این رقم را باز هم افزایش دهد. یونیسف این ممنوعیت را تهدیدی جدی برای ثبات و پیشرفت کشور دانست و خواستار لغو فوری این سیاست شد.
هیات معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) نیز گفته بود که با گذشت هزار و ۶۰۴ روز از بستهماندن مکتبهای دختران بالاتر از صنف ششم، گذشته است. یوناما بر لزوم لغو فوری این ممنوعیت تأکید کرده و هشدار داده است که سالها فرصت از دسترفته، تأثیر مستقیم و بلندمدت بر آینده افغانستان خواهد داشت.
افغانستان در حال حاضر تنها کشوری است که دختران بهدلیل سیاستهای جداسازی جنسیتی طالبان، از حق آموزش و کار محروم هستند. بسیاری از نهادها و سازمانهای بینالمللی این سیاست را «آپارتاید جنسیتی» مینامند.






