طالبان در بیش از چهار سال گذشته به‌طور گسترده دست به حذف واژه‌ها و اصطلاحات فارسی در نهادهای تحصیلی و حتا خیابان‌ها زده‌اند. به تازه‌گی تصاویری در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که نشان می‌دهد طالبان برخی تابلوهای شهری در کابل را برداشته، جای کلمات را تغییر داده و واژه‌های فارسی را با پشتو جایگزین کرده‌اند و حتا نامهای خاص را ترجمه کرده‌اند. در یکی از این تغییرات دیده می‌شود که «شهر نو کابل» به «نوی شار» و «باغ داود» به «داوود بن» تغییر یافته است، اقدامی که واکنش شماری از شهروندان را برانگیخته است. همچنین این گروه به تازه‌گی تابلوهای فارسی و اوزبیکی دانشگاه سمنگان را نیز حذف کرده‌اند.
در یکی از تصاویر نصب‌شده توسط شهرداری طالبان در کابل دیده می‌شود که یک نام خاص به دو زبان دیگر ترجمه شده است. برای نمونه، «باغ داوود»، یکی از مکان‌های مشهور شهر کابل، به زبان پشتو و انگلیسی ترجمه شده است؛ در این تصاویر «باغ داوود» به «داوود بن» و «Daoud Garden» تبدیل شده است.
امید (مستعار)، یکی از باشنده‌گان غزنی، می‌گوید: «ترجمه اسم‌های خاص مکانی یک اشتباه محض است و در هیچ یک از دستور زبان‌های رایج در سطح دنیا، کسی حق ندارد نام یک منطقه جغرافیایی را به زبان دیگری ترجمه کند. اگر کسی فکر می‌کند با ترجمه نامهای شناخته‌شده شهر کابل از فارسی به پشتو خدمت کرده است، بهتر است در این مورد تجدید نظر کند، زیرا این کار یک جفا در حق زبان پشتو است. در این زمینه باید اکادمی علوم و دیگر ادارات ذی‌ربط جلو این اقدام را بگیرند.»
این باشنده غزنی می‌افزاید: «ترجمه اسم‌های خاص مکانی در تابلوهای تازه نصب شده توسط شهرداری طالبان در کابل، که هدف از نصب آن آدرس‌دهی دقیق اعلام شده است، برعکس باعث ایجاد سردرگمی تازه در سطح شهر می‌شود.»
نریمان (مستعار)، یکی از باشنده‌گان کابل، می‌گوید که طالبان در بیش از چهار سال گذشته به‌طور گسترده هویت‌های زبانی و قومی اقوام این کشور را هدف قرار داده و بر تک‌گرایی قومی و انحصاری‌سازی زبان‌ها تأکید کرده‌اند. به گفته او، با وجود فشارها و سیاست‌های زبانی طالبان، زبان فارسی همچنان به عنوان زبان مشترک مردم افغانستان باقی مانده و طی تاریخ با زور و فشار از بین نرفته است.
این جوان می‌افزاید: «طالبان آن‌قدر متعصب‌اند که چشم و عقل‌شان را بسته‌اند؛ در حالی که در هیچ جای دنیا نامهای خاص ترجمه نمی‌شود، این‌ها دست به ترجمه نامهای خاص زده‌اند. این اقدام نشان می‌دهد که این گروه تا چه اندازه بر جهل و جعل خود پافشاری می‌کنند، در حالی که چنین کاری در هیچ منطق و معیاری پذیرفتنی نیست. این رفتار طالبان به نفرت قومی و زبانی دامن می‌زند و روزی دامان خود این گروه را خواهد گرفت.»
در همین حال، عزیزالله ارال، عضو اکادمی علوم افغانستان و استاد زبان و ادبیات اوزبیکی در دانشگاه دولتی تاشکند می‌گوید: «از نظر زبان‌شناسی، نامهای خاص قابل ترجمه نیستند؛ آن‌ها نام‌اند، نه واژه. «شهر نو» اگر به «نوی ښار» برگردانده شود، هویت خود را از دست می‌دهد. همچنین «باغ داوود» اگر «داوود گاردن» یا «داوود بن» گفته شود، تحریف تاریخی است. در علم زبان‌شناسی، نامهای خاص فقط به همان صورت یا نهایتاً به‌صورت آوانویسی به کار می‌روند. ترجمه آن‌ها امانت‌داری زبانی نیست.»
این در حالی است که طالبان در بیش از چهار سال گذشته، در تمامی دانشگاه‌های کشور، واژه «دانشگاه» را حذف کرده و به جای آن همزمان «پوهنتون» را به زبان فارسی و پشتو جایگزین کرده‌اند. علاوه بر این، در برخی دانشگاه‌هایی که نام دانشگاه به زبان اوزبیکی نوشته شده بود، این واژه نیز حذف شده است.
در تازه‌ترین مورد، طالبان زبان‌های اوزبیکی و فارسی را از لوحه دانشگاه سمنگان حذف کرده و لوحه جدیدی به زبان‌های پشتو و انگلیسی نصب کرده‌اند. برخی از گویندگان این دو زبان با انتقاد از اقدام طالبان، خواستار بازگرداندن زبان‌های اوزبیکی و فارسی به این لوحه شده‌اند. پیش از این، طالبان در ماه عقرب امسال نیز زبان اوزبیکی را از لوحه دانشگاه جوزجان حذف کرده بودند که پس از واکنش‌های گسترده مردم و فرهنگیان اوزبیک، دوباره نصب شد.
مطیع‌الله طورال، یکی از جوانان اوزبیک، در واکنش به حذف زبان اوزبیکی از لوحه دانشگاه سمنگان نوشته است: «نمی‌دانم چرا بارها با احساسات مردمان بومی این کشور بازی می‌شود. زبان اوزبیکی ریشه در تاریخ، فرهنگ و ادبیات این سرزمین دارد؛ زبانی که میلیون‌ها انسان با آن زنده‌گی می‌کنند، می‌اندیشند و احساسات‌شان را بیان می‌کنند. با حذف نام آن از روی دیوارها، هیچ چیزی از ارزش این زبان کاسته نمی‌شود.»
پیش از این، روزنامه ۸صبح در گزارشی دریافته بود که رییس طالبان در دانشگاه تخار بر واژه‌های «دانشجو» و «دانشگاه» خط بطلان کشیده و همچنین حدود ۱۷ تن از کارمندان این نهاد را منفک یا تنزیل بست داده و به‌جای آنان افراد وابسته به خود را مقرر کرده است.
