طالبان در بیش از سه سال گذشته به‌طور گسترده آزادی رسانهها و خبرنگاران را هدف قرار داده‌اند. ممنوعیت عکاسی و فلم‌برداری، تهیه گزارش به نفع این گروه، خشونت علیه خبرنگاران و کارکنان رسانه‌ای، بازداشت و زندانی کردن آنان، سانسور شدید، تهدید به بسته شدن دروازه نهادهای رسانه‌ای و سوءاستفاده از وضعیت خبرنگاران، از عوامل عمده سرکوب آزادی بیان و تبدیل افغانستان به کشوری بی‌صدا و بی‌تصویر است. بسیاری از خبرنگاران معتقدند که اکثریت مقام‌های طالبان، به‌ویژه رهبر این گروه، خواهان «کوری و کری» جامعه هستند و نمی‌خواهند هیچ تصویر و صدایی از مردم افغانستان در رسانهها و جهان انعکاس یابد. به گفته آنان، دستور منع عکاسی و پخش تصویر موجودات زنده، افغانستان را به سوی کوری و کری سوق می‌دهد و تعیین ضرب‌الاجل دوماهه برای رسانه‌های تصویری مبنی بر تبدیل شدن آن‌ها به رسانه‌های صوتی، افغانستان را در معرض بی‌تصویری کامل قرار داده است. با این حال، برخی از خبرنگاران با ابراز نگرانی از ممنوعیت کامل رسانه‌های تصویری می‌گویند که با وجود مشکلات گسترده به کار خود ادامه می‌دهند، اما اکنون نگران از دست دادن کامل وظایف خود هستند.
طالبان در بیش از سه سال گذشته، فعالیت‌های رسانهها را به طرز بی‌سابقه‌ای هدف قرار داده‌اند. این گروه با اعمال ممنوعیت‌های گسترده، آزادی بیان و دسترسی به اطلاعات را از بین برده و فضای سرکوب و سانسور شدیدی علیه رسانهها و خبرنگاران ایجاد کرده است. خبرنگاران و رسانهها نمی‌توانند هیچ موضوعی را که از نظر این گروه انتقادی و اعتراضی به شمار می‌رود، منتشر کنند.
این گروه با وجود ادعاهای مکرر خود درباره رعایت آزادی بیان و گردش آزاد اطلاعات، به‌شدت به سانسور، محدودیت و ممانعت از فعالیت‌های مستقل و آزاد رسانهها دست زده است، به‌گونه‌ای که بسیاری از خبرنگاران در کشور می‌گویند که در وضعیت کنونی به «نقل‌قول‌نگاران طالبان» تبدیل شده‌اند. به گفته آنان، اگر موضوعی خلاف میل طالبان بازتاب داده شود، خبرنگار و رسانه به‌شدت مورد مواخذه این گروه قرار خواهند گرفت.
طالبان در این مدت، پخش و نشر سریال‌های خارجی و برنامه‌های موسیقی را برای رسانهها ممنوع کرده‌اند. همچنین نشر برنامه‌های سیاسی را منوط به پیروی از سیاست رسانه‌ای این گروه کرده‌اند. تمام رسانهها براساس دستور طالبان موظفند که برنامه‌های سیاسی خود را پیش از نشر ثبت کرده و پس از تایید نهادهای مربوطه این گروه، منتشر کنند، به‌طوری که هیچ‌گونه نقد و اعتراضی نسبت به عملکرد رژیم طالبان در آن وجود نداشته باشد.
با این حال، برخی از خبرنگاران عدم دسترسی به اطلاعات را یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های پیش روی روند اطلاع‌رسانی در کشور می‌دانند و می‌گویند که طالبان ارقام قربانیان حوادث و رویدادها را تغییر می‌دهند و آنان نمی‌توانند آمار واقعی را گزارش دهند. این خبرنگاران همچنین نسبت به ممنوعیت جدید طالبان مبنی بر صوتی کردن رسانه‌های تصویری ابراز نگرانی می‌کنند و می‌گویند که با این اقدام، خبرنگاران بی‌شماری از کار بیکار خواهند شد.
آدرینا بهناز (نام مستعار)، یکی از خبرنگارانی که تحت حاکمیت طالبان فعالیت می‌کند، عدم دسترسی به اطلاعات به‌موقع را از عمده‌ترین چالش‌های خبرنگاران در کشور می‌داند. او می‌گوید که طالبان تعداد ارقام قربانیان حوادث مختلف را تغییر می‌دهند و خبرنگاران مجبورند آمار ارایه‌شده توسط طالبان را گزارش دهند. همچنین، تا زمانی که نهادهای مربوطه طالبان یک رویداد را تایید نکنند، هیچ‌کس حق نشر و پخش جزییات حوادث را ندارد.
بانو بهناز با اشاره به دستور طالبان مبنی بر صوتی شدن رسانه‌های دیداری می‌گوید که رسانهها در پی کاهش تعداد همکاران‌شان هستند و این مساله نگران‌کننده است. به گفته او، بسیاری از خبرنگاران و کارکنان رسانه‌ای از این وضعیت به‌شدت نگرانند. او تاکید می‌کند: «نگرانم که در نهایت شاهد خانه‌نشینی کامل بانوان و حذف آنان از همه عرصه‌ها باشیم و از روزی می‌ترسم که هیچ بانویی را در انجام وظایف خبرنگاری نبینم.»
کریم (نام مستعار) خبرنگار دیگری است که به دلیل تشدید فعالیت‌های سرکوب‌گرانه طالبان علیه رسانهها و ممنوعیت عکاسی و فلم‌برداری، می‌گوید که این گروه افغانستان را «کور و کر» می‌خواهد. او معتقد است که اقدامات اخیر طالبان نشان می‌دهد که افغانستان در آستانه کامل «کوری و کری» قرار گرفته است. به گفته او، فرار ده‌ها تن از یوتیوبرها به کشورهای پاکستان و ایران نشان‌دهنده وضعیت دشوار بی‌صدایی و بی‌تصویری افغانستان است. او تاکید می‌کند که اکثریت یوتیوبرها با وجود این‌که به‌عنوان دستگاه تبلیغاتی طالبان عمل می‌کردند، اما اکنون از سوی این گروه پذیرفته نشده و در معرض بسته شدن کانال‌های خود قرار گرفته‌اند.
در تازه‌ترین مورد، محمدصادق انقلابی، معاون والی طالبان در قندهار، در دیدار با مسوولان رسانهها، به آن‌ها دستور داده است که بخشی از دستگاه تبلیغاتی این گروه باشند. او به رسانهها گفته که باید در دفاع از طالبان در برابر کشورهای غربی براساس منافع این گروه کار و فعالیت کنند. این مقام طالبان همچنین ادعا کرده است: «جهان کفر پس از شکست شرم‌آور در جنگ فزیکی، به جنگ تبلیغاتی روی آورده است.» او رسانهها را «نیروی دفاعی» طالبان خوانده و از آن‌ها خواسته که جلو «تبلیغات منفی دشمن» را بگیرند و «بخشی از سیستم تبلیغاتی» طالبان باشند.
طالبان به ادامه ممنوعیت عکاسی و فلم‌برداری، دانشجویان و مسوولان نشراتی در دانشگاه‌های پروان، غزنی و خوست را از هر گونه تصویر‌برداری منع کرده‌اند. این در حالی است که عکاسی و فلم‌برداری بخش مهمی از آموزش‌های علمی رشته خبرنگاری است. همچنین پروژه‌های عملی در زمینه عکاسی و فلم‌برداری برای فارغ‌التحصیلی بخشی ضروری دانشکده‌های خبرنگاری است. پیش از این، وزارت تحصیلات عالی تحت کنترل طالبان نیز تمام ویدیوها و عکس‌های موجودات زنده را از وب‌سایت خود حذف کرده است.
پیش از این، طالبان در نشستی با مسوولان رسانهها در قندهار، به تلویزیون‌های خصوصی دو ماه مهلت داده‌اند تا نشرات خود را به صوتی تبدیل کنند. این نشست درباره نشر تصاویر موجودات زنده میان مقام‌های طالبان و مسوولان رسانه‌های تصویری خصوصی برگزار شده بود. به گفته منابع، طالبان به مسوولان رسانه‌های خصوصی اعلام کردند افرادی که از این دستور پیروی نکنند، باید نشرات رسانه خود را متوقف کنند.
مرکز خبرنگاران افغانستان همچنین اعلام کرده است که رادیوی محلی «غرغشت» در ولایت خوست به دلیل پخش موسیقی در پس‌زمینه یکی از برنامه‌هایش از سوی طالبان متوقف شده بود، اما پس از یک روز دوباره فعالیت‌های خود را از سر گرفته است. این سازمان، توقف موقتی این رسانه را نقض حقوق رسانه‌ای دانسته و نسبت به افزایش محدودیت‌ها در خوست ابراز نگرانی کرده است.
با این حال، براساس گزارش رسانهها، آمر اطلاعات و فرهنگ طالبان در خوست هشدار داده است، هر رسانه‌ای که طبق دستور ممنوعیت‌های این گروه عمل نکند، با برخورد شدیدی مواجه خواهد شد که تا کنون نظیر نداشته است. از سوی دیگر، خبرنگاران محلی در خوست اعلام کرده‌اند که طالبان از مسوولان این رادیو تعهد گرفته‌اند تا سیاست‌های این گروه را اجرا کنند.
همچنین، مرکز خبرنگاران افغانستان با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرده است که از ۲۴ اسد ۱۴۰۰ تا ۲۴ اسد ۱۴۰۳، دست‌کم ۴۴۷ رویداد نقض حقوق خبرنگاران و کارمندان رسانهها، از جمله ۳ کشته و ده‌ها مورد تهدید و خشونت و بیش از ۲۲۰ مورد بازداشت خبرنگاران را ثبت کرده است. در این بیانیه، از طالبان خواسته شده که عدالت را در مورد خبرنگاران قربانی تامین کنند و مقرراتی که آزادی رسانهها را به‌طرز بی‌سابقه‌ای محدود کرده است، لغو کنند و به حقوق بنیادی خبرنگاران و رسانهها احترام بگذارند.
این سازمان مدافع خبرنگاران همچنین از بی‌توجهی به خبرنگارانی که از افغانستان خارج شده و در حال حاضر در کشورهای پاکستان، ایران و هند به سر می‌برند، ابراز نگرانی کرده است. در بیانیه خبری این سازمان آمده است: «ما معتقدیم اگر خبرنگاران افغان در تبعید از ابتدایی‌ترین حقوق خود محروم باشند، نتوانند به اشتغال حرفه‌ای بپردازند و در ایران، پاکستان و برخی دیگر از کشورهای منطقه با ترس، بی‌سرنوشتی، محرومیت و تهدید زنده‌گی کنند، این بزرگ‌ترین جرایم علیه خبرنگاران محسوب می‌شود.»
سازمان گزارشگران بدون مرز چند ماه پیش در گزارش سالانه خود، افغانستان را در قعر جدول آزادی مطبوعات در جهان قرار داده است. این گزارش درباره شاخص آزادی مطبوعات در ۱۸۰ کشور منتشر شده و افغانستان را در جایگاه ۱۷۸ قرار داده است.
سفارت امریکا برای افغانستان به مناسبت روز جهانی «پایان دادن به معافیت از مجازات جرایم علیه خبرنگاران» اعلام کرده است که خبرنگاران با تهدید، خشونت و ارعاب مواجه هستند. این سفارت خواستار تامین امنیت و حفاظت از خبرنگاران در برابر این خشونت‌ها شده است. همچنین، رسانه‌های آزاد را سنگ‌بنای یک جامعه عادلانه دانسته و افزوده است: «باید از کسانی که جان خود را برای افشای حقیقت به خطر می‌اندازند، محافظت کنیم.»
