حامد الحق، رهبر گروه جمعیت علمای اسلام پاکستان و حامی طالبان در افغانستان، در یک حمله انتحاری در مدرسه حقانیه اکوره ختک، در خیبر پختونخوا کشته شده است. او در زمان حیاتش بارها از حملات انتحاری طالبان در افغانستان حمایت کرده است. صدها طالب از مدرسه او فارغالتحصیل و به جنگ افغانستان علیه دولت پیشین و نیروهای بینالمللی اعزام شدهاند. پدر او که در سال ۲۰۱۸ کشته شد، به عنوان پدر معنوی طالبان شناخته میشود. با این حال، کشته شدن رهبر جمعیت علمای اسلام پاکستان با واکنشهای گوناگون شهروندان افغانستان روبهرو شده است. از آنجایی که حامد الحق در میان بسیاری از شهروندان کشور به دلیل حمایتش از طالبان منفور بود، شماری از کاربران صفحات اجتماعی، فعالان مدنی و فعالان سیاسی از مرگ او استقبال کردهاند. با این حال، کارشناسان پاکستانی ابراز نگرانی میکنند که درگیریهای موجود میان سلفیها و دیوبندیها، همچنان رقابتهای مذهبی میان بارلویسها و دیگر گروهها، ظرفیت جنگ داخلی در پاکستان را افزایش داده و این تنشها روزبهروز عمیقتر میشود.
روز جمعه هفته گذشته، حامد الحق حقانی، رهبر گروه جمعیت علمای اسلام پاکستان و معاون مدرسه حقانیه در اکوره ختک، خیبر پختونخوا، در یک حمله انتحاری کشته شد. پولیس پاکستان تایید کرده است که در این حمله که در مسجد دارالعلوم حقانیه اکوره ختک در خیبر پختونخوا رخ داد، شش تن دیگر کشته و ۱۵ تن زخمی شدهاند. بر اساس گزارشهای پولیس، این انفجار پس از نماز جمعه صورت گرفت و هدف مهاجم انتحاری، حامد الحق حقانی، رییس مدرسه حقانیه بوده است.
کشته شدن حامد الحق حقانی، با خوشحالی شماری از شهروندان و سیاستمداران افغانستان مواجه شده است. این افراد با کنایهها و پیامهای طعنهآمیز، مدرسه حقانیه را در قتل و خونریزیهای دو دهه گذشته در افغانستان دخیل دانسته و گفتهاند که آنچه کاشتهاند، اکنون باید درو کنند. این شهروندان، حامد الحق حقانی را به حمایت از جنگ و حملات انتحاری در افغانستان متهم کرده و ابراز خوشحالی کردهاند که وابستهگان او اکنون از رنج بازماندهگان قربانیان حملات انتحاری در افغانستان آگاه شوند.
شماری از کاربران شبکههای اجتماعی نیز با ابراز خرسندی گفتهاند: «چاه کن، در چاه است.» آنان تاکید کردهاند که وابستهگان رییس جمعیت علمای پاکستان حالا باید از رنج کودکان و بازماندهگان قربانیان حملات انتحاری طالبان که با حمایت این مدرسه و رهبرش صورت میگرفت، آگاه شده باشند.
زبیر، یکی از کاربران شبکههای اجتماعی، نوشته است: «چاه کن در چاه است.» به گفته او، هیچکس از مرگ یک انسان خوشحال نمیشود، اما در افغانستان هزاران تن با قتل حامدالحق حقانی، حامی حملات انتحاری طالبان، خوشحال شدهاند. او تاکید کرده که تروریسم و حملات انتحاری، از سوی هر گروهی که صورت بگیرد، مردود است و روزی دامن عاملان آن را نیز خواهد گرفت.
در همین حال، رحمتالله نبیل، رییس عمومی امنیت ملی حکومت سابق افغانستان، در واکنش به کشته شدن حامد الحق، رییس مدرسه حقانیه و پسر سمیعالحق، پدر معنوی طالبان، او را «انسان در لباس شیطان» توصیف کرده است. نبیل گفته است که پدر و پسر هر دو «تاجران مرگ» بودهاند.
مجیبالرحمان رحیمی، سخنگوی شورای عالی مصالحه حکومت پیشین، نوشته است: «خوب است که مفتیها و جنایتکارانی که از مشروعیت حملات انتحاری در کشور ما حمایت میکردند و انتحاریها را تربیه کرده و برای قتل مردم ما میفرستادند، طعم و لذت این پدیده زشت و پلید را بچشند تا متوجه خطای خود شوند.»
طالبان حمله انتحاری بر جان عابدالحق حقانی، رییس مدرسه حقانیه پاکستان، را نکوهش کردهاند. آنان بدون نام بردن از گروه یا کشوری خاص، با نشر بیانیهای مدعی شدهاند: «خداوند از ظالمان که در منطقه بر ضد علمای حقپرست فعالیت میکنند، انتقام چنین ظلم و جنایت بزرگی را بگیرد.»
در همین حال، افراسیاب ختک، از فعالان سیاسی پاکستان، در گفتوگو با روزنامه ۸صبح کشته شدن عابدالحق، رییس جمعیت علمای اسلام پاکستان را نتیجهای جنگ فرقهای میداند. او میگوید: «این مظهر یک جنگ فرقهای است که قرار است عمیقتر شود.» این فعال سیاسی پاکستان همچنان در صفحه ایکس خود نوشته است: «دین توسط دولت امنیتی [ارتش پاکستان] برای مبارزه با جنگهای هژمونیک قدرتهای بزرگ و مهندسی قطب داخلی مورد استفاده قرار گرفت. اکنون به یک جنگ فرقهای تبدیل شده است. سلفیها در مقابل دیوبندیها و بارلویسها در مقابل بقیه با پتانسیل جنگ داخلی [پاکستان]. از اینجا کجا برویم؟»
حامد الحق حقانی کیست؟
حامد الحق حقانی، ۵۷ ساله، رهبر مرکزی جمعیت علمای اسلام شاخه سمیع الحق بود. او از سال ۲۰۰۲ تا ۲۰۰۷ نماینده مجلس شورای ملی پاکستان بود و در سال ۲۰۱۸ پس از ترور پدرش، سمیع الحق، رییس جمعیت علمای اسلام پاکستان شد. مدرسه حقانیه که او هدف حمله انتحاری قرار گرفت، از جایگاه ویژهای در میان طالبان در افغانستان برخوردار است. از دید بسیاری از مردم افغانستان، این مدرسه به عنوان یک مرکز آموزشی افراطگرایی و خاستگاه طالبان شناخته میشود.
معاون مدرسه حقانیه در سال ۲۰۰۱، پس از حضور ایالات متحده و ناتو در افغانستان، «شورای دفاع از افغانستان» را تاسیس کرد که بعدها تحت نام «متحده مجلس عمل» تغییر نام داد با ایتلاف سیاسی متشکل از احزاب محافظهکار، اسلامگرا، مذهبی و جناح راست پاکستان، یکی شد.
سال گذشته، عابدالحق حقانی در رأس هیاتی از علمای دینی پاکستان تحت عنوان دیدارهای «دیپلماسی دینی» با رهبران طالبان به افغانستان رفته بود. او گفته بود که این دیدار به کاهش تنشها بین پاکستان و طالبان کمک کرده بود. در حال حاضر کاکایش، مولانا انورالحق حقانی، رییس مدرسه حقانیه است.
از سوی دیگر، مدرسه حقانیه در پاکستان همواره با جنجالها و تنشهای شدید روبهرو بوده است. برخی از طلبههای این مدرسه در قتل بینظیر بوتو، نخستوزیر سابق پاکستان نیز متهم شدهاند.
پدر حامد الحق حقانی، مولوی سمیع الحق، از شخصیتهای سیاسی و مذهبی سرشناس پاکستان محسوب میشد. این مدرسه از سوی پدر مولوی سمیع الحق، مولوی عبدالحق، در سپتامبر ۱۹۴۷، یک ماه پس از ایجاد پاکستان، تاسیس شده است. شهرت این مدرسه به خاطر مولوی سمیع الحق، رییس سابق جمعیت علمای اسلام پاکستان است.
مولانا سمیعالحق همواره جنگ افغانستان را مشروع میدانست، اما طالبان پاکستانی را به پایان جنگ در آن کشور تشویق میکرد. او اما از گروه طالبان در افغانستان حمایت میکرد و به همین دلیل او به «پدر معنوی طالبان» مشهور بود. سمیعالحق در ۸۱ سالهگی از سوی افراد ناشناس با ۱۲ ضربه چاقو، در اتاق خوابش کشته شده است.



