شماری از شهروندان از افزایش هزینه‌های درمان در شفاخانههای دولتی زیر کنترل طالبان شکایت دارند. به گفته آنان، در این اواخر، بسیاری از خدمات در شفاخانههای دولتی نیز در بدل هزینه ارایه می‌شود و از نظر هزینه، تفاوت چندانی با شفاخانههای خصوصی ندارد. آنان در گفت‌وگو با روزنامه ۸صبح می‌گویند که با وجود نبود هیچ‌گونه بیمه درمانی، خدمات رایگان در شفاخانههای دولتی تنها گزینه برای بسیاری از شهروندان بود؛ اما اکنون مردم در آستانه محروم شدن از همین خدمات نیز قرار گرفته‌اند.
عمر (مستعار)، باشنده کابل، از افزایش هزینه‌های درمان در شفاخانههای دولتی شکایت دارد. او می‌گوید که در این اواخر، بسیاری از خدمات در شفاخانههای دولتی زیر کنترل طالبان نیز در بدل هزینه ارایه می‌شود و تفاوت چندانی با شفاخانههای خصوصی ندارد.
این باشنده کابل می‌گوید: «در گذشته، شفاخانههای دولتی حداقل با ارایه نسبی خدمات رایگان، بخشی از مشکلات اقتصادی مردم را کاهش می‌دادند. برخی معاینات به‌صورت رایگان انجام می‌شد، فیس داکتر گرفته نمی‌شد و مقداری از دارو نیز به‌گونه رایگان در اختیار بیماران قرار می‌گرفت. اما حالا خدمات در بدل هزینه ارایه می‌شود.»
به گفته او، با توجه به شرایط دشوار اقتصادی مردم و افزایش بیماری‌های مختلف در کشور، پرداخت هزینه‌های درمان برای بسیاری از شهروندان دشوار و سنگین است.
عمر می‌افزاید: «برای شهروندی که در هر شرایطی مالیه بپردازد، بیمه صحی یکی از حقوق اساسی و اولیه است؛ اما در افغانستان متاسفانه چنین بیمه‌ای وجود ندارد. تنها خدمات رایگان در شفاخانههای دولتی بود که مردم از آن استفاده می‌کردند و اکنون مردم در آستانه محروم شدن از همین خدمات نیز قرار دارند.»
جلال (مستعار)، یکی از باشنده‌گان ننگرهار که از ناحیه پا آسیب دیده است، می‌گوید هزینه مراجعه و درمانش در شفاخانه دولتی بیشتر از هزینه‌ای شده که در یک شفاخانه خصوصی پرداخت می‌کرد. او می‌گوید اگر به جای شفاخانه دولتی به یک شفاخانه خصوصی مراجعه می‌کرد، دست‌کم روند درمانش پیش می‌رفت و تا اکنون مشکلش برطرف شده بود.
این بیمار می‌گوید: «پایم در هنگام کار آسیب دید. از ننگرهار برای تداوی به شفاخانه شیخ زاهد آمدم. با پای آسیب‌دیده به بسیار سختی راه می‌روم، اما باز هم مرا سرگردان می‌کنند. یک‌بار معاینات دادند و در یک معاینه‌خانه خصوصی در کارته پروان انجام دادم. نتیجه‌اش را نگفتند و دوباره معاینات دیگری در یک معاینه‌خانه خصوصی انجام دادم.»
جلال می‌افزاید: «تمام پولم در معاینات، کرایه راه و اتاقی که گرفته‌ایم مصرف شده، اما هنوز هم مشکل پایم روشن نشده است. شب تا صبح از درد پایم می‌نالم، خواب ندارم و تحمل این درد برایم بسیار سخت شده است. وقتی به داکتران در شیخ زاهد می‌گویم، می‌گویند: «صبر کو، دگه چاره نداری.» یک هفته شد اما هیچ رسیده‌ای به مشکلم نشده است.»
رشاد (مستعار)، که پدرش در یکی از شفاخانههای دولتی عملیات شده است، می‌گوید به‌دلیل نداشتن توان مالی، شفاخانه دولتی را انتخاب کرده بود، اما هزینه‌های درمان در این شفاخانه نیز تفاوت چندانی با شفاخانههای خصوصی نداشته است. او می‌گوید: «همین که داخل شفاخانه شدیم، حتا از قرطاسیه هم پول گرفتند. بعد از عملیات هم هزار افغانی گرفتند. تمام دواها، حتا دستکش را از بیرون خریدیم.»
این مرد می‌گوید که بیشتر معاینات پدرش را در بیرون از شفاخانه انجام داده است. او می‌افزاید که با گذشت حدود یک ماه از عملیات، پدرش هنوز در ناحیه عملیات‌شده درد شدید داشته است.
رشاد می‌گوید: «وقتی خود شفاخانه رفتیم، می‌گفتند جور می‌شود. بالاخره دوباره معاینات کردیم. معلوم شد که پاسمان در داخل زخم مانده بود. زخم را کوک زده بودند و تمام ناحیه زخم چرک گرفته بود.»
در همین حال، زلمی (مستعار)، متخصص در یکی از شفاخانههای دولتی، می‌گوید که به‌دلیل کمبود بودجه برای تهیه دارو، تجهیزات و مواد مصرفی، بخشی از هزینه‌های درمان به بیماران منتقل می‌شود. به گفته او، در نتیجه کمبود بودجه و امکانات، بیماران در شفاخانههای دولتی نیز در عمل ناگزیر می‌شوند برای برخی معاینات، آزمایش‌ها، دارو و سایر خدمات هزینه پرداخت کنند. او می‌افزاید که این وضعیت دلایل مختلفی دارد.
زلمی می‌گوید: «کمبود بودجه و امکانات دولتی، یکی از عوامل اصلی است. در بسیاری موارد، دارو به اندازه کافی در دسترس نیست و بیمار مجبور می‌شود آن را از بیرون تهیه کند. از سوی دیگر، برخی آزمایش‌ها، تصویربرداری‌ها و خدمات تخصصی نیز به‌دلیل کمبود امکانات در شفاخانههای دولتی به اندازه کافی ارایه نمی‌شود و بیمار ناچار است برای انجام آن‌ها هزینه بپردازد.»
این متخصص می‌افزاید که در برخی موارد، بیماران برای دریافت سریع‌تر خدمات یا دسترسی به امکانات مورد نیاز، با درخواست پرداخت‌های غیررسمی نیز روبه‌رو می‌شوند. به گفته او، این موارد بیشتر ناشی از ضعف مدیریت و نظارت است و نباید به‌عنوان بخشی از هزینه قانونی درمان در شفاخانههای دولتی تلقی شود.
احمد (مستعار) یکی دیگری از داکتران در یکی از شفاخانههای دولتی می‌گوید که به‌دلیل کمبود برخی داروها و امکانات تشخیصی در شفاخانههای دولتی، گاهی بیماران ناچار می‌شوند بخشی از نیازهای درمانی خود را از جیب‌شان تأمین کنند؛ با این حال، به گفته او، مجموع هزینه‌های درمان در شفاخانههای دولتی هنوز به‌مراتب کمتر از شفاخانههای خصوصی است.
این داکتر می‌گوید: «برای مثال، هزینه یک بستری ده‌روزه در شفاخانه دولتی ممکن است حدود ۳۰ هزار افغانی شود، در حالی که در شفاخانه خصوصی، با محاسبه هزینه بستری روزانه و سایر خدمات، این رقم می‌تواند به بیش از ۱۵۰ هزار افغانی برسد. بنابراین، مسئله تنها هزینه نیست؛ بلکه باید کمبود دارو و تجهیزات در شفاخانههای دولتی برطرف شود تا بیماران مجبور نباشند برای تأمین نیازهای اساسی درمانی از جیب خود هزینه کنند.»
این در حالی است که شماری از باشنده‌گان شهر کابل با شکایت از برخورد نادرست و غیرحرفه‌ای پزشکان و کارمندان صحی در برخی شفاخانههای دولتی گفته بودند که در برخی موارد، پزشکان و کارمندان صحی تا زمانی که از بیماران یا بیمارداران پول «شیرینی» دریافت نکنند، به آنان رسیده‌گی لازم نمی‌کنند. به گفته آنان، این وضعیت در برخی موارد روند درمان بیماران را با مشکل روبه‌رو کرده و نگرانی‌هایی درباره سلامت آنان به وجود آورده است.
