همزمان با فرارسیدن ماه مبارک رمضان، شماری از باشنده‌گان کابل از افزایش بیکاری و کاهش فرصت‌های شغلی ابراز نگرانی می‌کنند. آنان می‌گویند نبود کار و درآمد ثابت، توانایی خانواده‌ها را برای آماده‌گی در آستانه این ماه کاهش داده است. به گفته این باشنده‌گان، فقر و بیکاری در شرایط کنونی فشارهای اقتصادی را تشدید کرده و بسیاری از خانواده‌ها را با مشکلات جدی معیشتی روبه‌رو ساخته است.آنان در گفت‌وگو با روزنامه ۸صبح تأکید می‌کنند که ادامه این وضعیت، زنده‌گی روزمره مردم را با تهدید جدی مواجه کرده است. به باور آنان، در کنار بیکاری افزایش بهای مواد غذایی در بازارها نیز مانع بزرگی برای تهیه نیازمندی‌های ضروری در ماه رمضان به شمار می‌رود.
رمضان سال جاری در حالی فرارسیده که بسیاری از خانواده در کابل نگران دخل و خرج خود هستند. نبود فرصت‌های شغلی و کاهش درآمد، توان خانواده‌ها را برای آماده‌سازی این ماه کاهش داده و بسیاری از آن‌ها مجبور شده‌اند با سفره‌های خالی به استقبال رمضان بروند.
اسد، یکی از کارمندان دولت پیشین که در پی تغییرات اخیر بیکار شده یکی از همین باشنده‌گان است. او می‌گوید بیش از هشت ماه است که در دفاتر خصوصی و سایت‌های کاریابی به‌دنبال کار می‌گردد، اما هنوز موفق نشده برای خودش کاری پیدا کند. به گفته او، رمضان سال جاری در شرایط آمده که بیکاری و نبود درآمد ثابت زنده‌گی را برایش دشوارتر کرده و بزرگ‌ترین نگرانی‌اش نگاه‌های منتظر کودکانش هنگام افطار است.
این کارمند دولت پیشین می‌گوید: «امسال مانند سال‌های گذشته آماده‌گی درستی برای رمضان نداریم. مشکلات خانواده‌گی بسیار زیاد شده و من به‌عنوان تنها نان‌آور خانواده با این دشواری‌ها دست‌وپنجه نرم می‌کنم. واقعاً سخت است؛ تلاش زیادی کردم تا کار پیدا کنم، اما موفق نشدم.»
میر آغا، یکی دیگر از باشنده‌گان کابل، می‌گوید که فقر و بیکاری پس از تسلط طالبان وضعیت معیشتی خانواده‌ها را بیش از پیش دشوار کرده است. او می‌افزاید که این نخستین رمضان نیست که مردم با سفره‌های خالی به استقبال آن می‌روند.
میر آغا می‌گوید: «پس از تسلط طالبان بر کابل، بسیاری از افراد بیکار شده‌اند. حتا کسانی که مدرک ماستری و دکترا دارند، سندشان زیر بغل‌شان است و هنوز نتوانسته‌اند کاری پیدا کنند. این وضعیت فاجعه‌بار است. ما از شرکت‌های خصوصی و موسسات می‌خواهیم فرصت‌های شغلی را به رقابت آزاد بسپارند تا جوانان نسل آینده بتوانند وارد بازار کار شوند. اگر این روند ادامه یابد، آینده افغانستان با تاریکی و جهالت روبه‌رو خواهد شد و جبران این وضعیت بسیار دشوار خواهد بود.»
جمال، یکی دیگر از باشنده‌گان کابل، می‌گوید که با وجود تحصیل در یکی از کشورهای خارجی، هنوز بیکار است و هیچ امیدی به پیدا کردن کار در افغانستان ندارد. او می‌افزاید که طالبان با سنت‌های خود فشار زیادی بر جوانان وارد می‌کنند و شرکت‌های خصوصی نیز بدون شناخت کافی، جوانان تحصیل‌کرده را استخدام نمی‌کنند. به گفته او، این روزها به‌ویژه با آمدن رمضان حتا با کارهای شاق نمی‌تواند هزینه خانواده نُه نفری خود را تامین کند.
جمال می‌گوید: «گروهی از جوانانی که در خارج از کشور تا سطح ماستری درس خوانده‌اند و اکنون در کابل هستیم، بیکاریم. شرکت‌های خصوصی تلاش می‌کنند اقارب خود را جذب کنند و اداره‌ها و شرکت‌های دولتی که زیر کنترل طالبان هستند نیز فشارهای خاص خود را بر کارمندان وارد می‌کنند. با این حساب، پیدا کردن کار زیر سلطه طالبان بسیار دشوار شده است.»
همزمان با این وضعیت، مسوول یکی از آموزشگاه‌های خصوصی در کابل می‌گوید که به‌دلیل گسترش بیکاری در کشور، شماری از دانش‌آموزان آن‌ها بین ادامه تحصیل و تأمین هزینه‌های رمضان مجبور شده‌اند ترک تحصیل کنند.
مجیب، یکی از مسوولان آموزشگاه، می‌گوید: «دانش‌آموزان وقتی می‌خواستند فیس دوره‌های خود را پرداخت کنند، به ما گفتند که قادر به ادامه تحصیل نیستند و ناچارند این ماه را که در کابل هستند به ولایت‌های خود بازگردند، زیرا خانواده‌های‌شان توان مالی برای حمایت از آنان را ندارند.»
توریالی، یکی از دانش‌آموزان این مرکز آموزشی که از خوست به کابل آمده تا برای امتحان کانکور آماده شود، می‌گوید که به‌دلیل این‌که پدرش کارگر روزمزد است، نمی‌تواند در کابل بماند و فرارسیدن رمضان هزینه‌های زنده‌گی او را افزایش داده است.
توریالی می‌گوید: «هزینه دوره آماده‌گی کانکور تنها شش هزار افغانی است و این بدون در نظر گرفتن دیگر هزینه‌های زنده‌گی مانند نان و خوراک است. خانواده‌ام نمی‌توانند مرا حمایت کنند، از همین رو مجبورم دوباره به ولایت خود بازگردم و در آن‌جا ادامه تحصیل بدهم. چاره دیگری ندارم.»
در همین حال، شماری از کارشناسان اقتصادی می‌گویند که تا زمانی‌که سرمایه‌گذاری‌های هنگفتی در افغانستان صورت نگیرد چرخه بیکاری ادامه خواهد داشت. از دید آنان افغانستان به شدت متکی به واردات است و به همین دلیل، نمودار فقر و بیکاری رو به رشد است.
نصیر رشتیا، کارشناس اقتصادی، می‌گوید: «برای ریشه‌کن کردن بیکاری نیاز به سرمایه‌گذاری هنگفت داریم. در کشور باید سرمایه‌گذاری بیش‌تری صورت گیرد و کارخانه‌ها ایجاد شوند، زیرا نتیجه هر سرمایه‌گذاری ایجاد اشتغال است. هر قدر شاهد کار و سرمایه‌گذاری باشیم، به همان اندازه فرصت‌های شغلی افزایش می‌یابد. فقر و بیکاری در افغانستان مسیر مشترکی دارند؛ مردم توان پس‌انداز ندارند و تا زمانی که شغلی دارند، زنده‌گی‌شان می‌گذرد. اما به محض از دست دادن کار، به سرعت وارد چرخه فقر می‌شوند.»
افغانستان که سال‌هاست با بحران‌های انسانی و اقتصادی دست‌وپنجه نرم می‌کند، امسال نیز ماه رمضان را در حالی آغاز می‌کند که مردم در دعاهای لحظه افطار، بیش از پیش امید به بهبود شرایط اقتصادی و ثبات پایدار دارند.
پیش از این دفتر هماهنگ‌کننده کمک‌های بشردوستانه سازمان ملل (اوچا) در گزارشی هشدار داده بود که افغانستان در سال ۲۰۲۶ نیز همچنان یکی از بزرگ‌ترین بحران‌های بشری جهان باقی خواهد ماند. براساس این گزارش، حدود ۲۲ میلیون تن، معادل ۴۵ درصد جمعیت کشور، به کمک‌های بشردوستانه نیاز خواهند داشت.
اوچا برآورد کرده که در سال جاری میلادی، حدود ۱۷.۴ میلیون تن – بیش از یک‌سوم جمعیت – با ناامنی غذایی بحرانی روبه‌رو خواهند شد که از این میان ۴.۷ میلیون تن در وضعیت اضطراری قرار دارند.
بر اساس گزارش سازمان ملل، نرخ بیکاری در افغانستان به ۷۵ درصد رسیده و بیش از ۹۰ درصد جمعیت زیر خط فقر زنده‌گی می‌کنند. کاهش درآمد سرانه، افت تولید ناخالص داخلی و کاهش کمک‌های بشردوستانه تصویر تیره‌ای از وضعیت اقتصادی کشور ارایه می‌کند.
