خلیل‌الرحمان حقانی، وزیر امور مهاجرین و عودت‌کننده‌گان طالبان و از اعضای ارشد شبکه حقانی، در یک حمله انتحاری در ساختمان این وزارت در کابل کشته شد. او تنها وزیر مسلح طالبان بود که در تمام جلسات رسمی و غیررسمی با تفنگ حضور پیدا می‌کرد. برخی از مقام‌های ارشد حکومت پیشین کشته شدن حقانی را در حمله انتحاری «شهادت» توصیف کرده‌اند، اما شمار زیادی از شهروندان با انتقاد از این مقام‌ها، از کشته شدن این عضو شبکه حقانی که به رهبری لشکر انتحاریان این شبکه در بیش از ۲۰ سال گذشته متهم بود، استقبال کرده‌اند. آنان گفته‌اند که خانواده‌های قربانیان با کشته شدن حقانی، اندکی تسلی شده‌اند. با این حال، وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان پس از کشته شدن او به رسانه‌هایی که در داخل کشور فعالیت می‌کنند، دستور داده است که در گزارش‌های خود از کلمه «شهادت» به‌جای کشته شدن او استفاده کنند. این دستور موجب شد که شماری از رسانه‌ها خبرهای منتشرشده خود را ویرایش کنند. شماری از شهروندان کشور کشته شدن این عضو شبکه حقانی را با اشاره به بازی تاج‌وتخت «امیر و خلیفه»، به اختلافات هبت‌الله و سراج‌الدین حقانی نسبت داده‌اند.
شبکه حقانی در بیش از ۲۰ سال گذشته مسوولیت حملات انتحاری متعددی را در کابل و برخی از ولایت‌های دیگر بر عهده گرفته است که در نتیجه آن صدها تن، از جمله زنان و کودکان، کشته و زخمی شده‌اند. این شبکه پس از تسلط بر افغانستان، بارها با افتخار از لشکریان انتحاری خود ستایش کرده و برای خانواده‌های آنان زمین و امکانات دولتی داده است. در تازه‌ترین مورد، یکی از اعضای ارشد این شبکه و کاکای سراج‌الدین حقانی، که به «خلیفه انتحاری‌ها» معروف است، در یک حمله انتحاری کشته شد.
خلیل‌الرحمان حقانی، وزیر امور مهاجرین و عودت‌کننده‌گان طالبان، حوالی چاشت روز چهارشنبه، ۲۱ قوس، در مقر این وزارت در یک حمله انتحاری کشته شد. این حمله در حالی رخ داد که او پیوسته در رسمی‌ترین جلسات مسلح می‌گشت و گفته می‌شد که به محافظان خود نیز اعتماد نداشت. ساعاتی پس از این حمله، گروه طالبان عکس منسوب به مهاجم انتحاری را در شبکه‌های اجتماعی منتشر کرد و گفت که مهاجم میله فلزی در دست داشت و به محافظان گفته بود که دستش جراحی شده است. او سپس در جریان جلسه رسمی مواد همراه خود را منفجر کرد.
ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی طالبان، با نشر بیانیه‌ای اعلام کرد که خلیل‌الرحمان حقانی، وزیر مهاجرین این گروه، در حمله «وحشیانه» داعش کشته شده است. او کشته شدن حقانی را «ضایعه بزرگ» برای طالبان دانسته و تاکید کرده که این رویداد نمی‌تواند استحکام رژیم طالبان را تضعیف کند. سراج‌الدین حقانی و شماری دیگر از اعضای رهبری طالبان از او ستایش کرده و گفته‌اند که این اقدام بر عزم آنان تاثیری نخواهد گذاشت.
همچنین وزارت اطلاعات و فرهنگ طالبان به رسانه‌های دولتی و خصوصی تحت حاکمیت خود دستور داده است که در مورد کشته شدن خلیل‌الرحمان حقانی از واژه «شهادت» استفاده کنند و از به کار بردن کلمات دیگر به «شدت» خودداری ورزند. این دستور باعث شد که بسیاری از رسانه‌ها در داخل کشور خبرهای خود را بازنویسی و ویرایش کنند، اقدامی که در رسانه‌های داخلی بی‌سابقه خوانده شده است، چرا که در رسانه‌ها معمول نیست که در مورد کشته‌شده‌گان حمله‌های انتحاری یا غیرانتحاری از واژه «شهید» استفاده کنند.
واکنش‌ها درباره کشته شدن خلیل‌الرحمان حقانی
کشته شدن این مقام ارشد طالبان واکنش‌های شماری از فعالان سیاسی و مقام‌های ارشد حکومت‌های گذشته را نیز به همراه داشته است. برخی از فعالان سیاسی از کشته شدن او استقبال کرده و شبکه حقانی را عامل ده‌ها حمله انتحاری دانسته‌اند که هزاران قربانی در کشور برجای گذاشته است. اکثریت این فعالان سیاسی و مدنی با نشر تک‌بیتِ «خون ناحق دست از دامان قاتل برنداشت – دیده باشی لکه‌های دامن قصاب را»، او را مستحق چنین مرگی دانسته‌اند.
با این حال، حامد کرزی، رییس جمهور سابق افغانستان، کشته شدن خلیل‌الرحمان حقانی، وزیر امور مهاجرین و عودت‌کننده‌گان طالبان، را نکوهش کرده و او را «شهید» خوانده است. کرزی خلیل حقانی را عضو یک خانواده جهادی برجسته افغانستان دانسته و تاکید کرده است که او در جنگ علیه شوروی سابق نقش داشته است.
همچنین عبدالله عبدالله، رییس شورای عالی مصالحه پیشین، حامد گیلانی، از رهبران جهادی، عمر زاخیل‌وال، وزیر مالیه حکومت سابق، جعفر مهدوی، نماینده پارلمان پیشین، و برخی دیگر از چهره‌های سیاسی کشته شدن حقانی را «شهادت» توصیف و آن را نکوهش کرده‌اند.
از سوی دیگر، ظاهر اغبر، سفیر افغانستان در تاجیکستان، پیام خود درباره محکومیت کشته شدن خلیل‌الرحمان حقانی را حذف کرد. او در این پیام کشته شدن حقانی را محکوم کرده و حمله انتحاری به جان او را «تروریستی» خوانده بود. پس از حذف پیامش، او نوشته است: «طالبان آن‌چه را که کاشته‌اند، درو می‌کنند.»
در همین حال، اسحاق دار، وزیر خارجه پاکستان، گفته است که از کشته شدن وزیر مهاجرین و عودت‌کننده‌گان طالبان «شوکه» شده است. او افزوده است که پاکستان به‌صراحت تروریسم را در تمام اشکال و مظاهر آن محکوم می‌کند.
همزمان، برخی از کاربران شبکه‌های اجتماعی کشته شدن خلیل‌الرحمان حقانی را نتیجه اختلاف‌های درونی میان گروه طالبان دانسته‌اند و گفته‌اند که شبکه حقانی انتقاداتی نسبت به دستورهای هبت‌الله آخوندزاده، رهبر این گروه، داشته است. آن‌ها همچنین پیش‌بینی کرده‌اند که احتمالاً چهره‌های دیگری نیز در میان طالبان در درگیری‌های درونی کشته خواهند شد. رقابت میان اعضای طالبان برای کنترل کامل این شبکه، با توجه به منابع مالی گسترده و روابط عمیق آن با تروریست‌های بین‌المللی، از مسایلی است که کاربران به آن پرداخته‌اند.
علی‌سجاد مولایی، یکی از روزنامه‌نگاران، نوشته است: «بازی تاج‌وتخت، امیر ۱ و خلیفه۰».
محمد حلیم فدایی، والی حکومت پیشین در لوگر، در صفحه ایکس خود نوشته است: «چنین به نظر می‌رسد که این کار یا با هدایت مستقیم ملا هبت‌الله و یا حداقل با مشوره و تفاهم او انجام شده باشد. هبت‌الله از طریق این اقدام می‌خواهد پیام واضح بدهد که او نه تنها توان حذف سیاسی، بلکه توان حذف فزیکی شبکه حقانی را نیز دارد.»
استقبال و ابراز خرسندی از کشته شدن خلیل‌الرحمان حقانی
برخی از کاربران شبکه‌های اجتماعی با کشته شدن خلیل‌الرحمان حقانی، بار دیگر خاطرات قربانیان حملات انتحاری شبکه حقانی را یادآوری کرده و از کشته شدن او ابراز خرسندی کرده‌اند. آنان با بازنشر عکس قربانیان حملات انتحاری‌ای که شبکه حقانی مسوولیت آن‌ها را بر عهده گرفته، گفته‌اند که با کشته شدن این مقام طالبان اندکی تسلی خاطر یافته‌اند.
شاهد فرهوش، یکی از خبرنگاران پیشین، با بازنشر یادداشت زبیر حاتمی، تصویربردار تلویزیون میترا که قربانی حمله انتحاری شد، خاطراتی از او نوشته و گفته است: «پس از نه سال امروز خیلی خوش‌حالم. می‌دانی؟ برای این خوش‌حالم که در چنین روزی که خون‌مان را ریختند و تو را از ما گرفتند، دقیقاً در همان روز خبر مرگ یکی از خون‌خوارترین قاتلانت را دریافت کردم. آن قاتلی که دیروز در غارها پنهان بود و طرح می‌ریخت که چگونه زبیرهای وطن را پرپر کند، امروز با ترفند و بشکه و انتحاری ساخته خودش هلاکش کردند.»
کلیم‌الله همسخن، از فعالان سیاسی، در واکنش به کشته شدن خلیل‌الرحمان حقانی نوشته است: «اشتر غم انشاءالله وسط خانه تک‌تک‌تان برسد. شما عامل و حامل غم و اندوه‌های فراوان به خانه‌های مردم بی‌دفاع ما بودید. هزاران انسان بی‌گناه میهن قربانی شهوت شما به بهشت و حور و غلمان شده‌اند. استشهادی وو که انتحاری؟»
حسام‌الدین انوری، یکی از کاربران فیسبوک، نوشته است: «کاکا خلیل بهشت رفت؛ برکت به این رفتن‌ها. او جان هزاران انسان را گرفت و میلیون‌ها انسان دیگر را آواره کرد. چهار زن را بدبخت نمود (زن چهارمی او یک دختر ۲۱ ساله بود). فرهنگ شرم‌آور انتحار را سر بچه‌های فقیر و نادان مشرقی تمرین کرد. حالا خودش به دام این فرهنگ نامبارک گرفتار شد و رفت که رفت.»
خلیل‌الرحمان حقانی کی بود؟
خلیل‌الرحمان حقانی در سال ۱۹۶۶ در ولایت پکتیا در شرق افغانستان تولد شده بود. او کاکای سراج‌الدین حقانی، وزیر داخله طالبان، و یکی از اعضای ارشد شبکه حقانی بود. پس از سقوط حاکمیت نخست طالبان، حقانی در یک عملیات مشترک امریکا و پاکستان بازداشت شد و پس از چهار سال، در ازای تبادل ۳۵۰ سرباز پاکستانی در منطقه مسیدوی وزیرستان جنوبی ایالت خیبرپختونخوا آزاد شد.
پس از تسلط طالبان بر افغانستان، او به‌عنوان وزیر امور مهاجرین و عودت‌کننده‌گان طالبان تعیین شد و تا زمان کشته شدنش در این سمت باقی ماند. حقانی همواره در نشست‌های رسمی و غیررسمی مسلح ظاهر می‌شد.
ایالات متحده امریکا در زمان حضورش در افغانستان برای دستگیری او پنج میلیون دالر جایزه تعیین کرده بود. امریکا شبکه حقانی را در فهرست سازمان‌های تروریستی خارجی قرار داده است. در وب‌سایت «پاداش برای عدالت» دولت فدرال آمده است که خلیل‌الرحمان حقانی «از سال ۲۰۱۰ مشغول کمک‌رسانی به اعضای طالبان در ولایت لوگر افغانستان بوده است». وزارت خزانه‌داری امریکا در فبروری ۲۰۱۱، خلیل‌الرحمان حقانی را «تروریست بین‌المللی ویژه» اعلام کرد و مشمول تحریم‌های امریکا قرار داد و هر نوع ارتباط مالی با او را «جرم» اعلام کرد.
پیش از این، محمد داوود مزمل، والی طالبان در بلخ و یکی از فرماندهان این گروه، در یک حمله انتحاری در بلخ که مسوولیت آن را داعش بر عهده گرفت، کشته شد. تا زمان تهیه این گزارش، هیچ گروهی مسوولیت حمله بر خلیل‌الرحمان حقانی را بر عهده نگرفته است.
