شماری از باشندهگان شهر کابل از کمبود تشنابهای عمومی در بخشهای مختلف این شهر ابراز نگرانی میکنند. آنان میگویند که این مشکل سالهاست در کابل وجود دارد و تا کنون اقدام موثری برای رفع آن صورت نگرفته است. به گفته آنان، افرادی که برای انجام کارهای روزمره از خانه بیرون میشوند، بهدلیل نبود تشنابهای عمومی، ناگزیر میشوند در فضای باز رفع حاجت کنند. همزمان، پزشکان هشدار میدهند که این وضعیت میتواند زمینه انتقال بیماریهای عفونی، آلودهگی منابع آب و تهدید سلامت عمومی را فراهم کند و بر ضرورت ایجاد تشنابهای عمومی پاک و قابل دسترس تاکید میکنند.
حسن، یکی از باشندهگان منطقه ریشخور کابل، میگوید که شهرداری کابل از گذشته تا کنون به مشکل کمبود تشنابهای عمومی در این شهر توجه جدی نکرده است. او میافزاید: «ساخت تشنابهای عمومی از مسوولیتهای شهرداری کابل است؛ اما نه شهرداری پیشین و نه شهرداری زیر کنترل طالبان به این موضوع توجه جدی کردهاند. وقتی یک مسافر از ولسوالی به شهر میآید و تشناب پیدا نمیکند، ناچار میشود از هر مکان ممکنی برای رفع حاجت استفاده کند. ما که جوان هستیم، با مشکل روبهرو میشویم؛ حال تصور کنید یک فرد سالمند که توانایی جسمی کمتری دارد، چگونه میتواند ساعتها در شهر بگردد و تشناب پیدا نکند.»
شمسالله، یکی از باشندهگان منطقه ۹۰ فامیلی کابل، و نرگس، یکی از باشندهگان کارتهنو، کمبود تشنابهای عمومی را یکی از چالشهای جدی برای زنان در شهر میدانند. به گفته آنان، نبود این امکانات، زنان را در مقایسه با مردان با محدودیت بیشتری برای رفع حاجت روبهرو میکند. آنان از شهرداری زیر اداره طالبان میخواهند که برای حل این مشکل اقدام کند.
شمسالله تاکید میکند: «نبود تشنابهای عمومی برای زنان یک مشکل جدی است. زنان نمیتوانند مانند مردان در هر جایی که بخواهند رفع حاجت کنند. متاسفانه در اطراف سرکها و کنار دریاها، برخی افراد مکانهایی را برای رفع حاجت انتخاب کردهاند که این وضعیت باید رسیدهگی شود.»
نرگس میگوید: «کمبود تشنابها در سطح شهر کابل یکی از مشکلات جدی است که بیشتر زنان باردار، بیماران و افراد مسن را با دشواری روبهرو میکند. فکر کنید اگر کسی ناچار شود، در تمام شهر حتا یک تشناب نیست که بتوان با پرداخت پول از آن استفاده کرد. من تا کنون تجربه استفاده از چنین امکانات بهداشتی را نداشتهام و این واقعاً نگرانکننده است.»
شیرآغا، یکی از باشندهگان کارتهچهار کابل، میگوید که نبود تشنابهای عمومی در مناطق مزدحم، دسترسی سالمندان و بیماران به این امکانات را دشوار کرده است. به گفته او، شهرداری کابل باید در طرح خدمات شهری، ایجاد تشنابهای عمومی در مناطق پررفتوآمد، از جمله سرای شمالی، را در نظر بگیرد.
این باشنده کابل میگوید: «در شهر همهچیز ساخته میشود، اما به نیاز مردم به تشناب عمومی توجه نمیشود. وقتی یک فرد سالمند یا بیمار به تشناب نیاز داشته باشد، نمیتواند برای پیدا کردن آن به طبقههای بالا یا گوشههای دور مراکز تجارتی برود. بهویژه در جاهای مزدحم شهر باید تشنابهای عمومی وجود داشته باشد تا مردم با چنین مشکلاتی روبهرو نشوند. وقتی این امکانات فراهم نباشد، مردم ناچار میشوند از فضای عمومی و مکانهای نامناسب برای رفع حاجت استفاده کنند.»
تمیم، یکی دیگر از باشندهگان کابل، میگوید که کمبود تشنابهای عمومی تنها دلیل رفع حاجت در فضای باز نیست؛ بلکه بیتوجهی برخی شهروندان به پاکی و استفادهنکردن از امکانات موجود نیز این مشکل را تشدید میکند. به گفته او، با وجود تشناب در برخی مسجدها و مراکز تجارتی، شماری از مردان همچنان کنار جادهها و در فضاهای عمومی رفع حاجت میکنند.
این جوان میگوید: «هرچند در شهر کابل به اندازه نیاز مردم تشنابهای عمومی وجود ندارد، اما نمیتوان گفت که در همهجا هیچ امکانی نیست. در هر منطقه مسجد و وضوخانه وجود دارد و مردم میتوانند از تشنابهای آن استفاده کنند؛ با این حال، برخی افراد بهدلیل ناآگاهی یا تنبلی، کنار جادهها را برای رفع حاجت انتخاب میکنند. ما باید از طریق رسانهها به مردم آگاهی بدهیم تا از امکانات موجود، حتا تشناب فروشگاهها، استفاده کنند و از آلودهساختن فضای عمومی خودداری کنند.»
عالم، یکی از باشندهگان سرای شمالی کابل، میگوید که کمبود تشنابهای عمومی در این منطقه، دسترسی شهروندان به امکانات بهداشتی را دشوار کرده است. به گفته او، تشنابهای عمومی موجود نیز با دریافت ۱۰ افغانی خدمات ارائه میکنند، اما از نظافت مناسبی برخوردار نیستند و بسیاری از شهروندان از موقعیت آنها آگاهی ندارند.
این باشنده کابل میگوید: «در این منطقه تشناب عمومی به اندازه کافی وجود ندارد و همان تشنابهایی هم که هست، با دریافت ۱۰ افغانی قابل استفاده است؛ اما متاسفانه پاک و معیاری نیستند. امیدواریم به این مشکل توجه شود تا مردم هنگام نیاز با سرگردانی روبهرو نشوند. از سوی دیگر، بسیاری از باشندهگان حتا از موقعیت همین تشنابهای موجود نیز خبر ندارند.»
در همین حال، شماری از پزشکان هشدار میدهند که رفع حاجت در فضای باز و آلودهگی ناشی از آن میتواند زمینه انتقال بیماریهای عفونی را فراهم کند و سلامت عمومی را به خطر بیندازد. آنان تاکید میکنند که ایجاد تشنابهای عمومی پاک و قابل دسترس، مدیریت درست فاضلاب و افزایش آگاهی شهروندان از راههای مهم جلوگیری از گسترش این بیماریها است.
حامد وردک، یکی از پزشکان، میگوید که رفع حاجت در فضای باز میتواند زمینه انتقال بیماریهای عفونی، از جمله کولرا، اسهال خونی، تب محرقه، هپاتیت نوع A و E و بیماریهای انگلی را فراهم کند. به گفته او، مواد غایطی انسان از طریق بارندهگی و جریان فاضلاب میتواند منابع آب را آلوده سازد و مگسها، دستهای آلوده و تماس مواد غذایی با خاک آلوده نیز در انتقال عوامل بیماریزا نقش دارند.
آقای وردک میگوید: «رفع حاجت در فضای باز یک عامل مهم انتقال بیماریهای عفونی و تهدید جدی برای صحت عامه است. این کار میتواند باعث گسترش بیماریهایی مانند کولرا، اسهال خونی، تب محرقه، هپاتیت نوع A و E و بیماریهای انگلی شود. در محیطهای پرجمعیت شهری مانند کابل، این مشکل میتواند زمینهساز شیوع بیماریها و افزایش مراجعه به مراکز صحی و حتا مرگومیر شود.»
این پزشک میافزاید: «آگاهیدهی به مردم نقش اساسی در کاهش این مشکل دارد؛ اما آگاهیدهی بهتنهایی کافی نیست و باید با فراهمسازی امکانات مناسب همراه باشد. ایجاد تشنابهای عمومی کافی، پاک و قابل دسترس، تامین آب آشامیدنی سالم، مدیریت درست فاضلاب و آگاهیدهی از طریق رسانهها و مساجد از اقدامهای ضروری برای جلوگیری از گسترش بیماریها است.»
بر بنیاد گزارشهای منتشرشده در سال ۲۰۲۱، در شهر کابل حدود ۴۰ تشناب عمومی وجود دارد؛ این در حالی است که جمعیت این شهر بیش از شش میلیون نفر برآورد میشود. بر این اساس، به ازای هر تشناب عمومی، بیش از ۱۵۰ هزار نفر قرار میگیرند.







