شماری از شهروندان افغانستان از افزایش شلیک پتاقی در روزهای اخیر شکایت دارند. آنان میگویند صدای پتاقیها بهحدی بلند است که گاهی با شلیک اسلحه اشتباه گرفته میشود؛ موضوعی که همزمان با تنشها و حملات اخیر پاکستان، نگرانیهای جدی در میان مردم ایجاد کرده است. این شهروندان میافزایند که صدای ناگهانی و بلند پتاقیها به یکی از عوامل برهمزننده آرامششان تبدیل شده و تأکید میکنند که طالبان به این موضوع توجهی نکردهاند و برخی افراد در هر ساعتی، بدون در نظر گرفتن آرامش دیگران، از این مواد استفاده میکنند. این شهروندان در گفتوگو با روزنامه ۸صبح میگویند که روزها با صدای دستفروشان دورهگرد و شبها با صدای پتاقی، آرامششان مختل میشود. آنان همچنین تأکید دارند که باید واردات پتاقی از کشورهای همسایه ممنوع اعلام شود تا مردم بتوانند در فضایی آرامتر زندهگی کنند. به باور این شهروندان، در صورت ادامه این وضعیت و ممنوع نشدن استفاده از پتاقی، نگرانیها و مشکلات روانی بهویژه برای کودکان و سالمندان افزایش خواهد یافت و این صداها میتواند زمینهساز برخی رویدادهای ضد امنیتی نیز شود.
در ماههای اخیر، شبهای شهرهای افغانستان نه با آرامش، بلکه با صدای مهیب و آزاردهنده پتاقی برای شهروندان به پایان میرسد. این پدیده که در یک سال گذشته بهگونه بیسابقهای در محافل عروسی، تولد و سالگردها افزایش یافته، به معضلی جدی برای آسایش عمومی تبدیل شده است.
اسما، یکی از باشندهگان غزنی که مادرش بیمار است، میگوید افزایش استفاده از پتاقیهای پرقدرت که هنگام انفجار صداهای شدید و پیدرپی تولید میکنند، تنها یک مزاحمت ساده نیست، بلکه بر وضعیت بیماران نیز تأثیر منفی گذاشته است. او میافزاید که متأسفانه برگزارکنندهگان محافل و کودکان، بدون در نظر گرفتن حق آرامش، استراحت و خواب دیگران، در هر ساعتی از شب از پتاقی استفاده میکنند.
این باشنده غزنی میگوید: «وقتی شبها پتاقی شلیک میشود، صدای بسیار ترسناکی دارد. تصور کنید مادرم که مریض است، گاهی از خواب میپرد و فکر میکند حمله شده یا اتفاقی رخ داده است. این موضوع تأثیر بدی بر روحیهاش گذاشته است. در کشوری مانند افغانستان که سالها جنگ را تجربه کرده، استفاده از چنین صداهایی اصلاً مناسب نیست. افزون بر این، پتاقیها مواد انفجاری دارند و استفاده زیاد از آنها برای سلامت انسان نیز مضر است.»
اسدالله، یکی از باشندهگان پروان، میگوید که رواج استفاده از پتاقی در میان مردم این ولایت نگرانیهای جدی را بههمراه داشته است. او میافزاید که برخی افراد شبانه و بدون هیچگونه هراسی از این مواد استفاده میکنند و صدای مهیب آن باعث ایجاد ترس و اضطراب در میان باشندهگان این ولایت شده است.
این باشنده پروان میگوید: «یکی از موضوعاتی که متأسفانه نمیتوانیم از آن رهایی پیدا کنیم، همین استفاده از پتاقیها در میان مردم است که برای شادی از آن استفاده میکنند. در گذشته فیرهای هوایی وجود داشت که خوشبختانه کاهش یافته، اما حالا استفاده از پتاقیها جای آن را گرفته که صدای بسیار بلندی دارد. قبلاً در محافل شاید استفاده محدود از پتاقی وجود داشت، اما اکنون مردم بهگونه گسترده و بدون محدودیت از آن استفاده میکنند. در بسیاری از کشورها ترقهبازی در روزها و مناسبتهای خاص و در مکانهای مشخص انجام میشود، اما در افغانستان هیچگونه محدودیتی وجود ندارد و هر زمان که بخواهند از آن استفاده میکنند و نظم و آرامش عمومی را برهم میزنند.»
این باشنده پروان میافزاید که در افغانستان فرهنگ استفاده درست از این مواد وجود ندارد، در حالیکه در کشورهای دیگر زمان و مکان مشخصی برای آن تعیین شده است. او ادامه میدهد: «ما در روز دوم عید بیماری در شفاخانه داشتیم، اما برخی افراد پتاقی را در نزدیکی شفاخانه پرتاب میکردند که صدای بسیار بدی داشت و باعث آزار بیماران میشد. بهتر است برای استفاده از آن محدودیتهایی وضع شود، چون آرامش مردم بهخطر میافتد. بیشتر این مواد هم تولید داخلی نیست و از کشورهای دیگر وارد میشود. از سوی دیگر، صدای پتاقی میتواند زمینهساز برخی جرایم نیز شود، چون در میان این صداها تشخیص رویدادهای واقعی دشوار میشود؛ بنابراین نیاز است توجه جدی به این موضوع صورت گیرد.»
حسیب، یکی از باشندهگان بغلان، میگوید که گسترش استفاده از پتاقی در این ولایت نیز باعث نگرانی مردم شده است. او میافزاید که از این مواد در ساحههای مسکونی و حتا در نزدیکی شفاخانهها، بدون هیچگونه محدودیت یا نظارت، استفاده میشود. به باور او، استفاده آزادانه از پتاقی در مناطقی که نیروهای طالبان حضور دارند، نشان میدهد که توجه جدی به منع این مواد صورت نمیگیرد؛ در حالیکه این کار هیچ سودی برای مردم ندارد.
این باشنده بغلان میگوید: «استفاده از پتاقی در کنار شفاخانهها، جایی که حتا صدای هارن موتر هم نباید باشد، بهراحتی انجام میشود و این موضوع تأثیرات منفی بر بیماران، بهویژه بیماران قلبی، دارد. در کشوری که فقر گسترده است، مصرف پول هنگفت برای خرید پتاقی، هم اتلاف منابع است و هم آرامش مردم را برهم میزند. با این حال، جوانان حتا در حضور طالبان بهراحتی از پتاقی استفاده میکنند که نشان میدهد توجهی به این موضوع وجود ندارد. در بسیاری از بازارها، از جمله بازار مندوی کابل، این مواد بهگونه گسترده در دسترس است.»
یکی از باشندهگان کابل که نخواست نامش در گزارش ذکر شود، میگوید که او نیز از این وضعیت شکایت دارد. به گفته او، پس از یک روز کاری خستهکننده، زمانی که میخواهد شب استراحت کند، صدای پتاقیها آغاز میشود.
این باشنده کابل میافزاید: «این صداها آنقدر بلند و ترسناک است که اگر کسی دقیق متوجه نشود، فکر میکند صدای فیر سلاح کلاشینکوف است. مردم ما سالها با صدای جنگ، انفجار و تیراندازی بزرگ شدهاند و حالا هم این صداها برای برخی به نوعی سرگرمی تبدیل شده است.» او همچنین میگوید که پیش از این، طالبان زمان مشخصی برای استفاده از پتاقی تعیین کرده بودند و پس از ساعت ۹ شب استفاده از آن ممنوع بود، اما اکنون بسیاری از مردم به این محدودیتها توجهی ندارند و در هر زمانی که بخواهند از پتاقی استفاده میکنند.
صدای بلند و ناگهانی پتاقیها در کوچهها و محافل، در حالی به نماد شادی برای برخی تبدیل شده است که بسیاری از خانوادهها از این وضعیت شکایت دارند. آنان میگویند صدای غیرمنتظره و شدید پتاقیها آرامششان را برهم میزند و به عاملی برای ترس و اضطراب تبدیل شده است.
پیش از این، طالبان استفاده از پتاقی را از ساعت ۹ شب تا ۷ صبح ممنوع اعلام کرده بودند، اما این ممنوعیت بهگونه جدی تطبیق نمیشود و مردم در هر زمان و مکانی که بخواهند از آن استفاده میکنند.






