شماری از دواخانهداران و فروشندهگان دوا در شهر تالقان، مرکز ولایت تخار، از فشارهای طالبان و بسته شدن دکانهایشان از سوی این گروه شکایت دارند. آنان میگویند که نزدیک به ۴۰ روز میشود دهها دواخانه در پی مداخله شورای علمای طالبان بسته شده و در نتیجه آن، شمار زیادی از جوانان و تحصیلکردهگان بیکار شدهاند. منابع محلی طالبان را به باجگیری، فروش جواز و سوءاستفاده از صلاحیتهای وظیفهای نیز متهم کرده، میگویند کسانی که واسطه و رشوت دادند، دوباره اجازه فعالیت بهدست آوردهاند.
برخی از دواخانهداران ولایت تخار میگویند که جوازهای کاریشان از سوی طالبان در شهر تالقان لغو شده است. به گفته آنان، «زورمندان و واسطهداران جواز دواخانه میگیرند و غریبان سرگردان میگردند.» آنان میافزایند که شورای علمای طالبان در هماهنگی با ریاست صحت عامه این گروه و قوماندانی امنیه طالبان، دواخانهها را در ساحه خسکپه بسته کرده و همه دواخانهداران را آزار و اذیت میکنند.
منابع در شهر تالقان میگویند که بیش از چهل روز است تعدادی از دواخانهها به بهانه بررسی بسته شدهاند. به گفته این منابع، برخی از این دواخانهها با وساطت و شناخت در میان مقامهای محلی طالبان دوباره باز شدهاند، در حالی که مالکان برخی دیگر، دواهای خود را تخلیه کردهاند و این وضعیت باعث افزایش بیکاری در این ولایت شده است. منابع میافزایند که طالبان قصد دارند این دواخانهها را مسدود کنند تا زمینه را برای گشودن دواخانههای وابسته به افراد خود فراهم سازند.
منابع میافزایند: «طالبان میخواهند دواخانهها را بسته کنند تا دواخانهداران را مجبور به گرفتن جواز کنند، در حالی که خودشان جوازهای آماده در اختیار دارند. آنها قصد دارند این جوازها را به دواخانهداران به فروش برسانند. علاوه بر این، شماری از کارمندان طالبان مالک شرکتهای تجارتی ادویهاند و میخواهند دواهای خود را از طریق این دواخانهها به پزشکان به فروش برسانند.»
این منابع میگویند: «در حال حاضر حدود ۱۵۰ دواخانه در شهر تالقان بسته شدهاند. دواخانهها تخلیه شده و جوانانی که تحصیلکرده بودند و بهعنوان فارمسست کار میکردند، همه بیکار شدهاند. ما تحصیلات خود را در رشتههای فارمسی و نرسنگ به پایان رساندهایم، اما نه اجازه کار داریم، نه میتوانیم از وضعیت شکایت کنیم، و نه هم کشورها ما را برای مهاجرت میپذیرند. حالا شورای علما چه کار با دواخانه و داکتر دارد؟ واقعاً در وضعیت بغرنج و پر از سردرگمی گیر ماندهایم.»
این در حالی است که خبرگزاری باختر، که تحت کنترل طالبان فعالیت میکند، گزارش داده است که «کمیته مشترک صحی» این گروه در جریان بررسیها، فعالیت ۷۰ دواخانه را به دلیل آنچه «فعالیتهای غیرقانونی» خوانده، متوقف کرده است. بهگفته این رسانه، دلیل بسته شدن این دواخانهها، نداشتن جواز رسمی فعالیت و نبود کارت مسوول فنی صحی عنوان شده است.
طالبان در تخار اعلام کردهاند که قرار است کمیتهای نظارتی متشکل از نمایندهگان تمامی بخشهای صحی، در ولسوالیهای ۱۶گانه این ولایت نیز ایجاد شود تا بر فعالیتهای مراکز صحی نظارت داشته باشند.
پیش از این، شماری از باشندهگان ولایت تخار از نبود دواهای مورد نیاز در شفاخانه ولایتی شهر تالقان، مرکز این ولایت، شکایت کرده بودند. آنان گفته بودند که بسیاری از دواهای ضروری، بهویژه در بخش عاجل، و حتی فلمهای اکسری مورد نیاز بیماران، در این شفاخانه به فروش میرسند. شکایتها همچنین متوجه نبود نظارت موثر از سوی ریاست صحت عامه طالبان بر این شفاخانه دولتی بوده است. به گفته شماری از شهروندان، برخی از داکتران در شفاخانه ولایتی تخار براساس منافع شخصی، بیماران را به کلینیکها و شفاخانههای خصوصی ارجاع میدهند و دواخانههای این مراکز صحی نیز در برابر هر بیمار، درصدی مشخصی را به این داکتران پرداخت میکنند.
باشندهگان تخار بارها از نبود امکانات لازم صحی، فقر و هزینههای بالای معاینه، استفاده خودسرانه از داروها و دور بودن برخی ولسوالیها و روستاها از کلینیکها شکایت کردهاند. به گفته آنان، بسیاری از مناطق دورافتاده اصلاً مرکز صحی ندارند یا بهدلیل نقص تجهیزات و نبود کارکنان صحی، غیر فعال هستند و بسیاری از مردم بهصورت خودسرانه دارو مصرف میکنند که این روند گاهی منجر به بروز مشکلات جدی، حتا مرگ، شده است.
این نگرانیها مطرح شده است که سازمان جهانی بهداشت در گزارشهای اخیر خود وضعیت بخش بهداشت در افغانستان را بحرانی توصیف کرده و هشدار داده که کمبود منابع مالی میتواند منجر به تعطیلی ۸۰ درصد از مراکز بهداشتی تحت حمایت این سازمان شود، امری که دسترسی میلیونها تن به خدمات بهداشتی ضروری را قطع خواهد کرد.






