نخستین روز از پنجمین نشست روند ویانا برای «افغانستان دموکراتیک» با حضور حدود ۱۰۰ تن از سازمانها و گروههای سیاسی، نظامی و مدنی، افراد و شخصیتهای مستقل فرهنگی و سیاسی و نمایندهگان رسانهها دیروز برگزار شد. وضعیت و چالشهای پیش رو در آینده دموکراتیک افغانستان، اتحاد برای اهداف مشترک، فروپاشی اجتنابناپذیر طالبان و نقشه راه روند ویانا از موضوعات مهم مورد بحث این نشست خوانده شده است. برخی از شرکتکنندهگان این نشست، همگرایی نیروها و کنشگران سیاسی را برای سرنگونی رژیم طالبان مهم میدانند و تاکید میورزند که از هر اقدامی که در راستای منافع مردم افغانستان صورت میگیرد، حمایت خواهند کرد. به گفته آنان، کسانی میتوانند برای آینده دموکراتیک افغانستان مبارزه کنند که خود دموکرات باشند، در برخورد با قواعد قدرت و توزیع فرصتها دموکراتیک عمل کنند و به تمام الزامات دموکراسی باورمندی داشته باشند. برخی از سخنرانان این نشست از تقویت جبهههای ضد طالبان ستایش کرده و تاکید کردهاند که باید بر افغانستانشمول بودن این مبارزات و آزادی مردم تمرکز کرد. رهبران جبهههای ضد طالبان نیز بر دوام مبارزه در برابر این گروه تاکید کرده و خاطرنشان ساختهاند که مبارزه آنها تنها در برابر طالبان نیست، بلکه در برابر تمام گروههای تروریستی در افغانستان مبارزه میکنند.
نشست ویانا برای پنجمین بار از سوی انستیتوت امور بینالمللی اتریش به تاریخ سیام دلو برای دو روز با حضور بیش از ۱۰۰ تن از نیروهای سیاسی و مدنی مخالف طالبان برگزار شده است. در این نشست احمد مسعود، رهبر جبهه مقاومت ملی، داکتر یاسین ضیا، رهبر جبهه آزادی، دکتر رنگین دادفر اسپنتا، مشاور امنیت ملی و وزیر امور خارجه حکومت سابق، و شماری از چهرههای سیاسی مستقل، روزنامهنگاران و اعضای نهادهای مدنی بهشمول زنان حضور دارند.
دکتر ذاکر حسین ارشاد، رییس حزب شهروندان افغانستان و یکی از شرکتکنندهگان این نشست، در گفتوگو با روزنامه ۸صبح میگوید که هر نشستی که به منظور کمک به مردم افغانستان و پیروزی آنان در برابر دشمنان، بهویژه گروههای تروریستی مانند طالبان، برگزار شود، قابل حمایت و ستایش است. به گفته او، بخشی از سیاستمداران، کنشگران و فعالانی که در امر مبارزه با تروریسم و ایجاد تغییر در مناسبات سیاست و قدرت افغانستان تلاش میکنند، در این نشست گرد هم آمدهاند و تلاشهایشان قابل ستایش است. او میگوید که در این نشست، مجموعه کارهایی که در نشستهای قبلی صورت گرفته است، نهایی خواهد شد و همچنین کمیتههای چهارگانه و بخش اجرایی نشست، پیشنویس نقشه راه برای آینده دموکراتیک افغانستان را نهایی خواهند کرد تا مطالبات اساسی مردم افغانستان در آن مدنظر قرار گیرد.
رییس حزب شهروندان افغانستان درباره همگرایی سیاستمداران شرکتکننده در این نشست میگوید که تنها کسی میتواند برای آینده دموکراتیک افغانستان مبارزه کند که خود دموکرات باشد. به گفته او، دموکرات کسی است که به تمام الزامات و قواعد دموکراسی بهصورت عملی پایبند باشد و در تمام سطوح و لوایح، ارزشهای دموکراتیک در رفتار، گفتار، ایدهها و تصوراتش تجلی یابد. او تاکید میکند که تحقق دموکراسی تنها با شعار ممکن نیست و تجربه ۲۰ سال گذشته و نظریهها نشان میدهد که دموکراسی نهالی است که در سرزمین دموکراتیک میروید.
آقای ارشاد میافزاید: «دموکراسی، فراتر از هنجارهای عرفی رایج در جامعه، ذهنیت و باورهای کنشگران نیز است. بنابراین، کنشگران در سازوکارهای اولیه باید دموکرات باشند، برخوردشان با دیگران دموکراتیک باشد، در جهت توزیع فرصتها دموکراتیک عمل کنند و در برخورد با قواعد قدرت نیز باید دموکرات باشند. در غیر این صورت، ممکن است یک نوشته و تلاش مکتوب باشد، اما عملاً نهتنها گرهی از مشکلات افغانستان باز نخواهد کرد، بلکه بدون فرجام باقی خواهد ماند.»
از سوی دیگر، دکتر رنگین دادفر اسپنتا، مشاور امنیت ملی و وزیر امور خارجه حکومت سابق، در این نشست با تاکید بر اتحاد جریانهای ضد طالبان، از تقویت جبهههای نظامی ضد طالبان یاد کرده و گفته است: «جبهههای مقاومت با فداکاری بینظیر نیرومند شدهاند، اما ما باید بیش از پیش به افغانستانشمول بودن توجه کنیم. موضوع اساسی، رهایی و آزادی مردم ماست که باید در مرکز مبارزات قرار گیرد.»
احمد مسعود، رهبر جبهه مقاومت ملی، در این نشست گفته است که طرحی برای آینده افغانستان آماده شده است. به گفته او، این طرح فراگیر و افغانستانشمول بوده و برپایه همکاری و توافق میان جریانهای مختلف سیاسی شکل گرفته است. او افزوده است: «ما و شما باید به طرحی که با توافق و همکاری یکدیگر آماده شده اشاره کنیم. اینگونه نیست که ما روایت و برنامهای نداشته باشیم. برنامه ما برای فرد، شخص یا قوم خاصی ساخته نشده، بلکه برای آینده افغانستان است.» یاسین ضیا، رهبر جبهه آزادی، در این نشست گفته است که مبارزه آنها تنها علیه طالبان نیست، بلکه در برابر تروریسم بهطور کلی، از جمله این گروه، مبارزه میکنند. او گفته است: «ما و شما تنها در برابر طالبان مبارزه نمیکنیم، بلکه علیه تروریسم ایستادهایم. تروریسم خوب و بد ندارد و این مبارزه تا زمانی که تروریسم از افغانستان ریشهکن نشود، ادامه خواهد داشت.» ضیا با اشاره به وضعیت اقتصادی طالبان، افزوده است: «طالبان در هر اقدامی که منافع مالی برایشان داشته باشد، سرگردان میشوند. ملا برادر به یک سو میدود و ملا فلانی به کشور دیگر میرود تا جریان پول قطع نشود.»
حاجی محمد محقق، عضو رهبری شورای عالی مقاومت برای نجات افغانستان، بهطور آنلاین در این نشست سخنرانی و تاکید کرده است که طالبان «وضعیت اسفباری» را برای افغانستان به وجود آوردهاند. او با اشاره به سیاستهای سرکوبگرانه طالبان علیه شهروندان و حمایت این گروه از سازمانهای تروریستی همفکر خود، از کشتار نظامیان و کارمندان حکومت پیشین توسط طالبان ابراز تأسف کرده است. به گفته او، طالبان افغانستان را به لانه امنی برای بیش از بیست گروه تروریستی از جمله داعش و القاعده تبدیل کردهاند.
شماری از سخنرانان دیگر نیز درباره وضعیت جاری افغانستان، شیوه حکمرانی و اختلافات داخلی طالبان صحبت کرده و بر افغانستان دموکراتیک و آزاد تاکید کردهاند. در این میان، خالد پشتون، یکی از شرکتکنندهگان، گفته است: «اختلافات داخلی طالبان، قاچاق مواد مخدر و کاهش کمکهای جهانی، عامل اصلی بیثباتی در افغانستان است.»
در روز نخست نشست ویانا به موارد زیر پرداخته شد: ارزیابی تحولات، شناسایی چالشها و فرصتها، اتحاد برای هدف مشترک، تقویت دیدگاههای مختلف، ایجاد تغییر، فروپاشی اجتنابناپذیر رژیم طالبان، نقش و مسوولیت روند ویانا، نقشه راه روند ویانا، ارایه گزارش گروههای کاری، ادغام مشارکتهای جدید، جهتگیری استراتژیک و مسیرهای پیش رو.
