منابع میگویند که با بسته شدن مرز با پاکستان، قاچاق داروهای پاکستانی به افغانستان افزایش یافته است. به گفته این منابع، مافیای قاچاق دارو با همکاری شماری از افراد در درون رژیم طالبان، در این روند دست دارند و داروهای پاکستانی را بهصورت گسترده و قاچاقی وارد افغانستان میکنند.
منابع آگاه از روند عرضه و فروش دارو در افغانستان میگویند که داروهای پاکستانی و هندی از مسیرهای قندهار، هلمند و زابل بهصورت قاچاق و در مقیاس گسترده وارد بازار افغانستان میشوند. به گفته این منابع، برخی از این داروها در کشورهای مبدأ نیز مجوز قانونی ندارند. به گفته منابع، این وضعیت سبب شده است که مصرفکنندهگان دارو را با قیمتهای بالاتر خریداری کنند و تولیدکنندهگان داخلی نیز با مشکلات جدی مواجه شوند.

این یکی از داروهای پاکستانی است که بهتازهگی در پاکستان تولید شده، اما اکنون بهراحتی در داروخانههای کابل و سایر ولایتهای افغانستان یافت میشود. این دارو با نام تجاری Hepa-Merz Syrup، به شکل شربت خوراکی و در بستهبندی ۱۲۰ میلیلیتری عرضه شده است. براساس اطلاعات درجشده روی بستهبندی، این دارو در اپریل ۲۰۲۶ تولید شده و تاریخ انقضای آن اپریل ۲۰۲۸ است؛ در حالی که در این دوره، بهطور رسمی هیچ داروی پاکستانی وارد افغانستان نشده است.
منابع تایید میکنند که داروهایی با تاریخ تولید سال ۲۰۲۶ میلادی که بهتازهگی در پاکستان تولید شدهاند، بهوفور در بازارهای افغانستان یافت میشوند. به گفته این منابع، تمامی این داروها بهصورت قاچاق وارد کشور میشوند و هیچگونه اسناد رسمی برای واردات آنها وجود ندارد، با این حال، بهطور آزادانه در بازارها و داروخانهها به فروش میرسند.

منابع پزشکی در کابل میگویند که این داروها محصول هند هستند و هیچگونه پشتوانه علمی یا تاییدیه معتبر پزشکی ندارند. به گفته آنان، موارد متعددی از این داروها وجود دارد که حتا در هند نیز اجازه تجویز یا عرضه به بیماران را ندارند، اما با وجود این، بازار افغانستان از اینگونه داروها پر شده است. به گفته منابع، این داروها از طریق بندرعباس وارد شده و سپس به گمرکهای نیمروز، قندهار و هرات منتقل میشوند. این منابع میگویند که برخی ماموران گمرک و مقامهای محلی طالبان نیز در این روند نقش دارند و بدون انجام آزمایشهای لازم و کنترلهای استاندارد، بهسادهگی اجازه ترخیص این محمولهها را صادر میکنند.

یک منبع میگوید: «دارو فروش به من گفت که این داروهای به صورت قاچاق وارد میشوند، در کویته پاکستان تولید میشوند، تقلبی هستند، هیچ ماده موثر ندارند.»

براساس ادعای منابع صحی، اینها داروهای هندی هستند که در فهرست اصلی داروهای مجاز افغانستان وجود ندارند و بهصورت قانونی نیز کسی اجازه واردات آنها را ندارد، اما به صورت گسترده وارد بازار شدهاند.
همچنین این داروها که در صورت نبودشان به بیمار ضرری نمیرسانند و غیرضروری محسوب میشوند، نیز ممنوع اعلام شدند. سپس با سلطه طالبان، ریاستالوزرای این گروه نیز این تصمیم را تایید کرد، اما این داروها همچنان بهصورت روزانه و قاچاق وارد بازار میشوند. براساس آمار و بررسیهای معینیت غذا و دوا، اجازه واردات این داروها داده نشده است، اما با این حال در بازار موجود هستند.
این مکتوب مربوط به وزارت صحت عامه حکومت پیشین است که در آن فهرست تعدادی از داروها و محصولات طبی به همراه قیمتگذاری رسمی آنها ارایه شده است. این مکتوب با هدف تنظیم بازار دارویی کشور، تعیین نرخهای مشخص برای داروهای ضروری، حمایت از تولید داخلی و جلوگیری از بینظمی در قیمتها و عرضه داروها در بازار صادر شده بود. در این مکتوب، اقلام مختلفی مانند شربتها، قرصها، پمادها و وسایل طبی عمومی شامل داروهای پرمصرف و ضروری درج شده که در افغانستان تولید میشد. همچنین براساس این مکتوب، واردات ۱۵ قلم داروی ذکرشده در آن ممنوع اعلام شده و اجازه ورود آنها به کشور داده نمیشود.

منابع تاکید میکنند که وزارت صحت عامه طالبان قادر به انجام نظارت و بررسی موثر نیست، زیرا در بازار افراد زورمند و دارای نفوذ حاکم هستند.
یکی از پزشکان میگوید که بازار آنتیبیوتیک در افغانستان وضعیت بسیار نامطلوبی دارد. به گفته او، کیفیت داروها در افغانستان «واقعاً خراب شده است». او میافزاید که ادعاهای مربوط به واردات داروهای بیکیفیت تنها از طریق تجزیه و تحلیل در لابراتوارهای مجهز قابل بررسی و اثبات است.
این پزشک نیز تایید میکند: «داروهایی که پیشتر از مجاری قانونی وارد میشد، اکنون دیگر وارد نمیشود و از آنجا که در بازار کمبود وجود دارد، ممکن است داروهای تقلبی تولید و وارد شوند. اما تنها لابراتوارهای مجهز میتوانند این داروها را تجزیه و تحلیل کنند و مشخص سازند که چه مقدار ماده موثره دارند و آیا از کیفیت لازم برخوردار هستند یا خیر.»






