۱۵-اگوست؛ کېله‌جک اېشیکلری بیز اوچون یاپیلگن کون
فاطمه احمدی
اۉشه کوننی برچه یارقین‌لیگی بیلن یادیمده سقله‌یمن. اۉشه کون‌نینگ خبرلری قیزغین اېدی. ولایتلر‌نینگ بیرین-کېتین قوله‌یاتگنی حقیده‌گی خبرلر قولاقلرگه یېتیب کېلردی. کۉچه‌لرده، یۉللرده و دوره‌لرده سیاست، ملی اوردو، حاکمیت و اوروش حقیده گپ بارردی. همه وضعیت حقیده اۉز فکری و تحلیللرینی بیلدیرردی. بعضیلر امیدوار اېدی، بعضیلر اېسه خواطرده اېدی.
اما مېن بو قدَر شاوقین-سوران آره‌سیده تۉرت یریم آیلیک امتحان تشویشینی باشدن کېچیره‌یاتگن اېدیم؛ تۉقّیزینچی صنفده اۉقیدیگن، بیرارته هم قویی بها آلیشنی ایسته‌مه‌یدیگن قیزه‌لاق اېدیم. هېچ کیم مېندن بیرینچی ا‌ۉریننی تارتیب آلیشینی ایسته‌مسدیم. اما سیاسی اۉزگریشلر هر کونی بیز‌نینگ خواطریمیزنی ینه‌ده آشیرردی. امتحانلریمیز توگه‌شیگه تۉرت کون قالگن اېدی. قالگن فنلر پشتو تیلی، هنر، قرآن کریم و بیولوژیدن عبارت اېدی.
دری تیلی فنیدن امتحان تاپشیرگن کونیمیز امتحانگه نظارتچیلیک قیله‌یاتگن استاذلر افغانستان‌نینگ بوتونله‌ی قوله‌یاتگنی حقیده گپیریشردی. کوچلی بۉلگن ولایتلر‌نینگ قوله‌گنی و طالبان‌نینگ کابل تامان آلدینگه سیلجی‌یاتگنی حقیده اَیتیشردی. اۉشه کونی استاذلر‌نینگ گپلری مېنگه یامان تأثیر قیلدی و کاغذیمگه نیمه یازگنیمنی هم بیلمه‌ی قالدیم.
صنف آخریده مکتب مدیری کېلیب دېدی: «مملکتده‌گی ناخوش وضعیت سببلی امتحانلرنی امکان قدَر تېزراق توگه‌ته‌میز. اېرته‌گه تۉرت ته فن‌نینگ همه‌سینی اۉقینگلر، امتحان آله‌من.» برچه اۉقووچیلر ناراضیلیک بیلدیریب: «تۉرت ته قیین فن، بو‌نینگ اوستیگه بیر کونده؟» دېییشدی. مدیر: «کۉپلب مکتبلر امتحانلرینی توگه‌تیب، تعطیلگه چیققن، بیز هم امتحانلرینگیزنی امکان قدَر تېزراق آلیشیمیز کېره‌ک»، دېدی. او: «خواطر آلمه‌نگلر، سواللر قیین اېمس و اېرته‌گه البته کېلینگلر»، دېدی.
همه‌میز خواطر بیلن بیر-بیریمیزگه قره‌دیک و بوتونله‌ی سراسیمه‌گه توشیب، تشویشلندیک. اویگه یېتیب کېلگنیمده، خبرلر مېن اۉیله‌گنیمدن هم قیزغینراق اېدی. کابلگه قۉشنی ولایتلر قوله‌گن، طالبان اېسه کابلگه تامان کېله‌یاتگن اېدی. همه حکومت و خوفسیزلیک کوچلری‌نینگ ضعیفلیگی حقیده گپیرردی. اېنگ مهمی، آنه‌م اوّلگی طالبان حقیده گپیریب بېردی. بو مېن اوچون جوده دهشتلی اېدی، چونکه مېن ایلگری بو حقده اېشیتمه‌گن اېدیم. او چېکلاولر حقیده، مکتبلر‌نینگ یۉقلیگی حقیده، عیاللرگه نسبتاً ظلم حقیده گپیردی…
قۉرقوو بوتون وجودیمنی اېگه‌للب آلدی و اۉشه تۉرت ته فننی اۉقیشنی اونوتدیم؛ تۉغریراغی، اولرنی اۉقیش اوچون هېچ قنده‌ی امکانیت تاپیلمه‌دی. اۉشه کونی اېرته‌لب، عادتده‌گیدېک، آته‌م ایشگه کېتدی. مېن اوی ایشلرینی قیلدیم و بیردن تېلفون جیرینگله‌دی. آته‌م اېدی. آنه‌م تېلفوننی آلگنیده، او: «باله‌لرنی تشقریگه چیقرمنگلر، طالبان کابلگه یېتیب کېلیبدی. بیز هم تېز آره‌ده قَیته‌میز»، دېدی.
خواطر بوتون وجودیمنی اېگه‌للب آلگن اېدی. قۉلیمده‌گی کتابنی سیقیب اوشلردیم و یوره‌گیم اوریشی‌نینگ آوازی یقّال اېشیتیلردی. تاماغیم تیقیلیب قالگندېک اېدی. گپیره آلمسدیم. وقت جوده آغیر اۉتردی و هلی هېچ قنده‌ی انیق خبر یۉق اېدی. توش پیتی بۉلدی. مدیرنینگ: «اېرته‌گه البته مکتبگه کېلینگلر، تۉرتته فنینگیز قالدی»، دېگن گپلری اېسیمگه کېلردی. کېین آته‌م‌نینگ آوازی قولاغیمده جرنگلردی: «طالبان یېتیب کېلیبدی.» نیمه قیلیشنی بیلمسدیم.
نماز اۉقیب، «خداییم، همه‌سی یخشی اۉتسین»، دېب دعا قیلگنیمدن سۉنگ، سېکین مکتب کییمینی کیدیم. بیردن آنه‌م جهلی چیقیب: «آته‌نگ‌نینگ گپینی اېشیتمه‌دینگمی؟» دېدی. مېن کۉزلریم یاشگه تۉلیب: «بوگون امتحان‌نینگ آخرگی کونی، بارمسم، امتحاندن ییقیله‌من»، دېدیم. شو پیت حویلی دروازه‌سی‌نینگ آوازی اېشیتیلدی. دۉستیم اېدی. او: «یور، کېتدیک»، دېدی. مېن درحال آیاق کییملریمنی کییب، یوگوردیم. دېرَزه آرتیدن آنه‌مگه: «تېز قَیته‌من»، دېدیم.
تېز قدملر و تینیمسیز نفس آلیش بیلن مکتبگه یېتیب باردیک. اما وضعیت باشقه‌چه اېدی؛ آسایشته، جیملیک، هېچ قنده‌ی حرکت یۉق. هېچ کیم یۉق اېدی. نه استاذ، نه شاوقین-سوران. مدیر کېلیب: «تېز اویلرینگیزگه بارینگلر، وضعیت یخشی اېمس. طالبان کابلگه یېتیب کېلگن. وضعیت یخشیلنگچ، سیزلرگه خبر بېره‌میز»، دېدی.
همه‌میز خفه بۉلدیک. بیر-بیریمیزنی قوچاقلب، دعا قیلدیک. صنفداشلریمدن بیری: «بلکه بو بیز‌نینگ سۉنگگی خیرلشوویمیزدیر»، دېدی. مېن: «یۉق، یۉق، اونده‌ی دېمه. همه‌سی ینه یخشی بۉله‌دی»، دېدیم. همه‌میز ینه اوی تامان یۉل آلدیک. اویگه قَیته‌یاتگنیمیزده، باشقه‌لر بیز‌نینگ اوستیمیزدن کولیب، کنایه بیلن: «بولرگه قره‌نگلر، جانلریدن تۉییبدی، مکتبگه نیمه قیلیب باریشیپتی؟ طالبان کېلگنیدن خبرلری یۉقمی؟» دېییشردی.
اۉشه توشدن کېین همه جای اۉزگردی. شهر اۉزگردی. شهر‌نینگ شاوقین-سوران و حرکتی تینیب، شهر جیم بۉلیب قالدی. همه اویلریگه ییغیلدی. کۉپچیلیک قۉنلغه تامان یۉل آلدی. افغانستان تلویزیون ترماقلری بیردنیگه اۉچدی. هېچ نرسه معلوم اېمس اېدی. فقط کېچه‌لری اۉق آوازلرینی اېشیتردیم و ینه اېرته‌لبلری نیمه بۉلیشی نامعلوم حالده اویغانردیک.
اۉشه کوندن کېین اوی بیز قیزلر‌نینگ دایمی جاییگه ایلندی. اېندی مکتبگه باره آلمه‌دیک، بیلیم یورتیگه باره آلمه‌دیک، ایشله‌ی آلمه‌دیک و آرزولریمیزگه اېریشه آلمه‌دیک. اېندی نه مکتب حقیده گپ بار اېدی، نه مدیرنینگ «سیزلرگه خبر بېره‌میز»، دېگن گپلری حقیده، نه امتحان حقیده خبر بار اېدی. اۉشه کونده‌ن کېین مکتبنی باشقه هېچ قچان کۉرمه‌دیم. حتا امتحان تاپشیرگن اۉشه فنلریمیز‌نینگ بهالری هم انیقلنمه‌دی و بوگون اۉشه کونده‌ن بېری بېش ییل اۉتگن بۉلسه-ده، هلی هم انیقلنمه‌گن.
اۉشه کوندن کېین بیز قیزلر‌نینگ آلدیده برچه اېشیکلر یاپیلدی.
