خوست‌لیک بیر ییگیت‌نینگ محتاج اۉقووچیلرگه کتاب یېتکزیش بۉییچه تشبثی
نقیب‌الله زلاندنینگ اَیتیشیچه، او اوچ ییلدن بویان خوست ولایتیده اۉقووچیلر اۉقوو ییلی یکونلنگچ اېندی فایده‌لنمه‌یدیگن و اویلریده قالیب کېته‌دیگن درسلیکلرنی ییغیب، اولرنی درسلیک ساتیب آلیش امکانیگه اېگه بۉلمه‌گن اۉقووچیلر اۉرته‌سیده ترقه‌تیب کېلماقده.
زلاندنینگ اَیتیشیچه، او خوستده‌گی شیخ زاید بیلیم یورتی‌نینگ اقتصاد فاکولته‌سینی تمامله‌گن. او هر ییلی اۉقوو ییلی توگه‌گچ، قیشلاقمه-قیشلاق و اویمه-اوی یوریب فایده‌لنیلگن درسلیکلرنی ییغه‌دی، سۉنگ اولرنی طالبان‌نینگ معارف باشقرمه‌سی آرقه‌لی یاکه بې‌واسطه درسلیک ساتیب آلیش امکانیگه اېگه بۉلمه‌گن اۉقووچیلرگه یېتکزه‌دی.
اونینگ قۉشیمچه قیلیشیچه، بو ایشنی باشلش غایه‌سی تخمیناً ۶۰ ته درسلیکنی مکتبلردن بیریگه آلیب باریب، اۉقووچیلر اۉرته‌سیده ترقه‌تگنیده شکللنگن. اۉشه یېرده دوچ کېلگن حالت اونی ینه‌ده کېنگراق بو جریان‌نی باشلشگه اونده‌گن.
زلاند اوشبو جریان‌نینگ قنده‌ی باشلنگنینی شونده‌ی حکایه قیله‌دی: «بیر کونی اوییمده بار بۉلگن تخمیناً ۶۰ ته درسلیکنی خوست ولایتیده‌گی مکتبلردن بیریگه آلیب باردیم و اۉقووچیلرگه: کیمگه کتاب کېره‌ک بۉلسه، آلسین، دېدیم. شو پیت ۱۲-صنف اۉقووچیلریدن بیری کېلیب، درسلیگی یۉقلیگینی اَیتدی. مېن اونگه صنفیگه باریشینی، اۉزیم هم او یېرگه باریشیمنی اَیتدیم. صنفگه کیرگنیمده، او یېرده تخمیناً ۶۰ نفر اۉقووچی بار اېدی. اولردن کیم‌نینگ درسلیگی یۉقلیگینی سۉره‌دیم. ۲۵ نفری قۉل کۉتردی، حال‌بوکه ییللیک امتحانلرگچه اتیگی اوچ آی قالگن اېدی. اۉشه کون‌نینگ اۉزیده کتاب ییغیش کمپاینینی باشلشگه قرار قیلدیم.»
زلاند ینه اَیتیشیچه، او دستلب بو کمپاینی یالغیز باشله‌گن، اما حاضر اونگه اۉن نفرگه یقین کۉنگیللی یاشلر یاردم بېرماقده. اولر خوست‌نینگ تورلی تومنلرینی ایلنیب، فایده‌لنیلگن کتابلرنی اویلردن ییغیب، محتاج اۉقووچیلرگه یېتکزماقده.
اوشبو فعال و تعلیم طرفداری شونده‌ی دېیدی: «اوچ ییلدن بېری بو دستورنی خوست شهریدن باشله‌یمیز، کېین تومنلرگه باره‌میز. اویمه-اوی یوریب آدملردن اېندی فایده‌لنمه‌یدیگن کتابلرینی بیزگه بېریشنی سۉره‌یمیز. شو بیلن بیرگه اجتماعی ترماقلردن هم فایده‌لنه‌میز و آدملردن آرتیقچه کتابلری بۉلسه بیزگه تاپشیریشلرینی، اگر بیرار اۉقووچیگه کتاب کېره‌ک بۉلسه بیز بیلن باغلنیشینی سۉره‌یمیز. آدملر خبردار بۉلگچ، کتابلرنی اۉزلری تیّارلب بیزگه تاپشیره‌دیلر.»
زلاندنینگ اَیتیشیچه، ییغیلگن کتابلر‌نینگ بیر قِسمی بې‌واسطه اۉقووچیلر اۉرته‌سیده ترقه‌تیله‌دی، ینه بیر قِسمی اېسه خوستده‌گی طالبان معارف باشقرمه‌سی آرقه‌لی اوشبو کتابلرگه محتاج مکتبلرگه تاپشیریله‌دی. او بو کمپاین دوامیده باشیدن اۉتگن واقعه‌لردن بیرینی اېسلب، اوزاق حدودلرده‌گی اۉقووچیلرگه کتاب یېتکزیش اونده بو فعالیتنی دوام اېتتیریش ایسته‌گینی ینه‌ده کوچه‌یتیرگنینی اَیته‌دی.
بو یاش ییگیت شونده‌ی دېیدی: «بیر کونی اوزاق تومنلردن بیریده‌گی اۉقووچی بیزگه خبر یوباریب، ۱۰-صنف کتابلری یۉقلیگینی اَیتدی. بیز کتابلرنی ییغدیک و اۉزیمیز اۉشه تومنگه آلیب باردیک. کتابلرنی تاپشیرگنیمیزده، اۉقووچیلر خرسند بۉلیب: فقط کتاب آلیب کېلیش اوچون شو یېرگچه کېلیشلریگه ایشانمه‌گن اېدیک، دېییشدی. اولر بیزگه بو کتابلردن یخشی فایده‌لنیش و کېله‌جکده اۉز مملکتلریگه خدمت قیلیشگه وعده بېریشدی. اۉشه کونی کیچیک بیر تشبث باله‌‌نینگ حیاتیده کتّه اۉزگریش قیلیشی ممکنلیگینی انگله‌دیم.»
شونگه قره‌مه‌ی، زلاندنینگ اَیتیشیچه، جمعیتده کۉنگیللیلیک فعالیتی هر دایم هم ایلیق کوتیب آلینمه‌یدی و اَیریم آدملر بونده‌ی دستورلرگه شبهه بیلن قره‌یدی.
زلاند شونده‌ی دېیدی: «افسوس که جمعیتیمیزده کۉنگیللیلیک مدنیتی هلی کېره‌کلی درجه‌ده شکللنمه‌گن. کۉپچیلیک هر قنده‌ی ایش البته بیرار تشکیلات تامانیدن قۉللب-قوّتلنیشی کېره‌ک دېب اۉیله‌یدی. حال‌بوکه، بیز سۉنگگی اوچ ییل دوامیده یاشلر هم هېچ بیر تشکیلاتگه باغلیق بۉلمه‌گن حالده اۉز جمعیتی اوچون ایشلشی ممکنلیگینی اثباتله‌دیک.»
بو تعلیم فعالی قۉشیمچه قیلیشیچه، کمپاین‌نینگ برچه خرجتلری حاضرگچه گروه اعضالری تامانیدن قاپلنگن و اولرگه هېچ بیر تشکیلات یاکه شخص مالیوی یاردم کۉرسه‌تمه‌گن. او مادّی امکانیتگه اېگه شخصلر و تعلیم مؤسسه‌لرینی بونده‌ی دستورلرنی قۉللب-قوّتلشگه چقیره‌دی، شونده کمپاین باشقه ولایتلرگه هم کېنگه‌یتیریلیشی ممکن بۉله‌دی.
زلاند شونده‌ی توشونتیره‌دی: «اگر سرمایه‌دارلر، محله آقسقاللری و تعلیم مؤسسه‌لری بونده‌ی دستورلرنی قۉللب-قوّتله‌سه، بیز اوشبو کمپایننی باشقه ولایتلرگه هم کېنگه‌یتیریشیمیز ممکن. شونده بیرارته هم اۉقووچی فقط کتابی یۉقلیگی سببلی تعلیمدن محروم بۉلیب قالمه‌یدی.»
زلاند و اونینگ گروهی درسلیکلرنی ییغیشدن تشقری، خوست‌نینگ چېکّه حدودلریده تعلیم‌نینگ اهمیتی حقیده هم ترغیبات آلیب باره‌دی و عایله‌لرنی فرزندلرینی مکتبلرگه رۉیخطدن اۉتکزیشگه اونده‌یدی. اوشبو گروه باله‌لرنی مکتبلرگه قبول قیلیش جریانیده هم بې‌پول مصلحت و یۉل-یۉریق خدمتلرینی کۉرسه‌ته‌دی.
او شونده‌ی دېیدی: «هر ییلی حمل آییدن باشلنیب ثور آییگچه دوام اېته‌دیگن باله‌لرنی مکتبلرگه قبول قیلیش دستوری دایره‌سیده اۉتگن ییلی قریب ۹ مینگ نفر باله‌گه مکتبگه قبول قیلیش بۉییچه بې‌پول خدمت کۉرسه‌تدیک و اولرنی رۉیخطگه آلدیک.»
بو تعلیم فعالی کتابخوانلیک مدنیتینی رواجلنتیریش و باله‌لر اوچون تعلیم امکانیتلرینی یره‌تیش مهم‌لیگینی تأکیدلب، تعلیمگه سرمایه کیریتیش جمعیت ترقیاتی و اۉزینی اۉزی تأمینلشیگه زمینه یره‌تیشینی اَیته‌دی. او عایله‌لر و مسؤوللردن باله‌لر‌نینگ تعلیم آلیش امکانیتلرینی یخشیلش اوچون حرکت قیلیشنی سۉره‌یدی.
بو طالبان حکمرانلیگی دوریده تعلیم اۉز تاریخیده‌گی اېنگ آغیر دورلردن بیرینی باشدن کېچیره‌یاتگن، کېنگ کۉلملی چېکلاولر میلیونلب باله‌لرنی، اینیقسه قیزلرنی تعلیم آلیش امکانیتیدن محروم قیله‌یاتگن بیر پیتده یوز بېرماقده.
اوّلراق بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی‌نینگ باله‌لرنی قۉللب- قۉتلش جمغرمه‌سی (یونیسف) افغانستاندهگی باشلنغیچ مکتبلرده تعلیم بیلن باغلیق معمالر هنوز سقلنیب قاله‌یاتگنینی معلوم قیلگن اېدی. تشکیلات اقتصادی قشّاقلیک اَیریم اۉغیل باله‌لر‌نینگ مکتبنی ترک اېتیشی‌نینگ اساسی عامللریدن بیری اېکنینی، قیزلر تعلیمی اېسه موجود چېکلاولر سبب هنوز ضعیف حالتده قاله‌یاتگنینی بیلدیرگن. یونیسف معلوماتلریگه کۉره، افغانستانده ۲،۱۳ میلیون باله هلی هم مکتبگه بارمه‌یدی.
شو بیلن بیرگه، طالبان حاکمیتنی اېگه‌له‌گنیدن سۉنگ، آلتینچی صنفدن یوقاری قیزلر تعلیمی هنوز چېکلنگن بۉلیب قالماقده و اۉرته همده یوقاری مکتبلر اېشیکلری اولر اوچون یاپیق قالماقده.
