طالبان حاکمیتی نینگ دوام اېتیشی؛ بلخ‌لیک خیاطلر: بیکارلیکدن ماشین بیلن ساعت‌تیرلیک قیله‌میز
بلخ ولایتی مرکزی مزاشریف شهریده بیر قطار خیاطلر، اۉتگن ییللر گه نسبتن ایشلری سېزیلرلی درجه ده کمه‌یگنینی معلوم قیله‌دیلر. بو خیاطلر نینگ ایتیشلریچه، اقتصادی قیینچیلیک، ایش‌سیزلیک و کمبغللیک باعث بلخ یشاوچیلری نینگ کوپی روزه هییت بیر‌می‌ده ینگی کییم تیارله‌ی آلمه‌گنلر. اولر گه کوره، هر ییلی هییت بیرمی عرفه‌سیده اصلا بیکار بولیشمسدی؛ بیراق هییت بیرمی گه نیچه کون قالگن بولسه ده، اولر بیکار و آز سانده مجازلر کییم تیارلش اوچون مراجعت قیلگنلر.
بلخ ولایتی مرکزی مزارشریف شهریده‌گی خیاط‌لردن بیرقطاری، هییت بیرمی عرفه‌سیده ایش‌سیزلیکدن نالیماقده‌لر. اولر نینگ ایتیشلریچه، عادی کونلرده ایشلری یوق اېدی بیراق بیکارلیک کونلرینی جبران قیلیش اوچون هییت بیرمینی کوتیب تورگندیلر؛ لېکن هییت بیرمی ېیتیب کېلماقده اېکن ایشلری یوق دیر.
بو خیاطلر نینگ ایتیشلریچه، اهالی اقتصادی قیینچیلیک بیلن دوچ دیر و کییم-کیچک تیارلش اۉرنیده عایله اعضالری گه بیر لقمه نان تاپیش اوچون سعی‌وحرکت قیله‌دیلر. اولر نینگ ایشانچی گه کوره، کمبغللیک و ایش‌سیزلیکلر دوام اېتیشی، طالبان تامانیدن عیاللر گه یره‌تیلگن چېکلاولر دوامی و کوپ سالیق آلینیشی و جبردن عشر و زکات ییغیلیشی، اهالینی اقتصادی قیینچیلیک بیلن دوچ قیلگن.
مزارشریف شهریده خیاط‌لردن عبدالرزاق، اۉتگن ییللر گه نسبتن خیاطلر نینگ ایشی سېزیلرلی درجه ده کمه‌یشی خصوصیده ایتیشیچه: «هییت نی هېچ قیزیغی قالگن یوق. رمضان ده اهالی قارنی تویمه‌یدی و کییم توزهتیش گه شیمه یوق. نیچه کون هییت بیرمی گه قالگن، ایش یوق‌لیگی اوچون خیاط‌لیک ماشین بیلن ساعت‌تیرلیک قیله‌من.»
مذکور خیاط نینگ کوپه‌یتیریشیچه: «نیچه ییل آلدین هییت بیرمی گه ۱۰ کون قالگنده باشقه کییم آلمسدیک. حاضر مردم آچ. مین بیکار اۉلتیرگنیم کبی ۹۰ فایز اهالی کیچه-کوندوز نان‌لرینی تاپیش اوچون محتاج دیر. کییم اهالی قارنینی تویغزمه‌یدی. گپنی کیتیدن یورمه درد کوپ دیر.»
هر ییلی سعید فطر هییت بیرمی ېیتیب کېلیشی بیلن، مملکت نینگ تورلی بورچک‌لریده یشاوچیلر ایشی رونق تاپیب و خیاطلر مجازلری نینگ بویورتمه‌لرینی بجریش اوچون تون-کون تېنمسدن ایشلر اېدیلر، بیراق حاضرگی کونده کیچه ایشلشدن اصلا خبر یوق.
مزارشریف شهری ده خیاط‌لردن باشقه بیری نقیب‌الله گه کوره، مجازی آزلیگی اوچون کیچه‌لر ایشلمه‌یدی و حتا بعضی کون‌لر بیکار قاله‌دی. اونینگ کوپه‌یتیریشیچه، ایش‌سیزلیک، کمبغللیک اهالینی قیینچیلیک بیلن دوچ قیلیب و هېچ کیم نینگ هییت دسترخوانینی بیزه‌تیش و ینگی کییم توزهتیش گه قوربی ېیتمه‌یدی.
بو خیاط نینگ تاکیدلشیچه: «هر ییل اۉتیشی بیلن احوال یامانلشیب بارماقده. اۉتگن ییل ایش بولمسه ده بو ییل گه نسبتن یخشی اېدی. هر کونی بیش یا که آلتی جوره کییم تېکردیک، بیراق حاضر شاگردلریم گیم بیلن مصروف دیر.»
نقیب‌الله نینگ کوپه‌یتیریشیچه، اۉتگن ییللر ده رمضان اۉرته‌لریده کیچه‌لیک ایشنی باشلر اېدیلر و تون-کون ایشلش بیلن هییت بیرمی عرفه‌سیده مجازلری نینگ بویورتمه‌لرینی قبول قیلیشه آلمسدیلر. او نگه کوره: «ایش یوق و هر کیم بیر لقمه نان آرتیدن دیر. بو ییل اۉزیم هم قوروق میوه ساتیب آلگنیم یوق.»
بلخ ولایتی یشاوچیلریدن بیرقطاری نینگ ایتیشلریچه، ینگی کییم ساتیب آلیش توانلری یوق و باله‌لری نینگ احتیاج‌لرینی تامینلش اوچون تلاش قیلماقده‌لر. بو یشاوچیلردن بیر قنچه‌سی آلدین دولت و خصوصی نهادلر خادملری اېدی یا که کیچیک تجارت ایشلری بیلن مصروف اېدیلر حاضر بیکار بولیشگن.
بلخ ده دولت اداره‌لریدن بیریده ایشله‌گن محمدشکیب گه کوره، دلیل‌سیز لوازمیدن منفک بولگن و ایکّی ییلدن بېری ایش تاپیش اوچون قنچه اۉرینگن بولمه‌سین، بری-بیری تلاش‌لری نتیجه بیرمه‌گن.
شکیب جنابلری نینگ کوپه‌یتیریشیچه: «دولت خادمی اېدیم و ایکّی ییل آلدین دلیل‌سیز وظیفه‌دن منفک بولدیم و بوگونگچه هر اېشیکّه باش اۉردیم ایکّی آی ایش تاپیلگن بولسه آلتی آی بیکار قالدیم، تورت کیشی‌لیک عایله سرپرستی‌من.» حاضرگی کونده بیر لقمه نان محتاجی بولیب و کیچه‌لر باله‌لری آچ قالمسلیکنی اۉیلشینی بیلدیره‌دی، او.
بلخ‌ده دولت نینگ اوشبو سابق خادمی گه کوره: «کیچه‌لر اوی گه نیمه آلیب باریشنی اۉیله‌ی من، قیینچیلیکلر طفیلی هییت گه کیم توزه‌تیشنی اصلا اۉیله‌گنیم یوق چونکه باله‌لریم نینگ ییرگه نانی یوق. اېسکیرگن کییم بیلن کون اۉتیشی ممکن، لېکن آچ قارین بیلن نیمه قیله‌یدیک؟»
صبور، کییم قیمت‌لیگی و خیاط نینگ حجره‌سی یوقاری‌لیگی اوچون هییت بیرمی گه کییم توزه‌ته آلمه‌گن ایتیشیچه، ایش‌سیزلیک حددن آشگن و اقتصادی قیینچلیک اهالی آرزولرینی یوق قیلگن.
اونینگ کوپه‌یتیریشیچه: «افسوس بیلن احوال آغیر و هېچ کیم آرزولرینی عملی قیله آلمه‌یدی. حاضر کییم هم توزه‌تیب بولمه‌یدی. هییت گه نیچه کون قالگچ خیاطلر هم بیر جوره کییم اوچون ۵۰۰ افغانی آله‌دیلر. کییم توزهتیش گه قوربی‌میز ېیتمه‌یدی، کهنه کییم بیلن یوریشگه مجبور میز و کېله‌جک ده نیمه بوله‌دی کوره‌میز.»
افغانستانده طالبان ایکّینچی مرته قدرت نی آلیشی بیلن هر کونی ایش‌سیزلر، کمبغللر، آچ‌لیک و اقتصادی معمالر آشیب بارماقده. بو گروه قریب سۉنگی اوچ ییل مابینیده برچه ادعالری بیلن اقتصادی فرصت و اهالینی ایش بیلن تامینله‌ی آلمه‌گن.
مملکت یشاوچیلری نینگ ایتیشلریچه، طالبان اوشبو مدت ایچیده دولتی اېنگ دستلبکی خذمتنی کورسته آلمه‌ی، فساد و زورگوی‌لیک زمینه‌سینی یره‌تیشگن. اولر گه کوره، دنیا همجمعیت بو گروه بیلن تعامل قیلگن حالده، مملکت یشاوچیلری کېله‌جکده جدی خوف بیلن دوچ بولیشلری ممکن.
