کابلدهگی قانلی پورتلش؛ «گاز بالونی»می یاکه طالبان خوفسیزلیک تیزیمیده‌گی ثمره‌سیزلیک؟
امین کاوه
اوتکن کون، کابل نینگ شهرنو حدودیده جایلشگن چین رستورانت‌لریدن بیریده کوچلی پورتلش یوز بېردی. دستلبکی معلوماتلرگه کۉره، کمیده یېتی کیشی هلاک بۉلگن، ینه ۲۰ نفردن آرتیق کیشی جراحتلنگن. طالبان پورتلش صادر بۉلگنینی تصدیقله‌گن، بیراق قربانلر بۉییچه باتفصیل معلومات بېرمگن. اوشبو گروه نظارتیده‌گی ملی تلویزیونی، حادثه سببینی «گاز بالونی پورتلشی» دېب اعلان قیلگن. عین پیتده، بیر قطار محلی اهالی و واقعه گواهلری پورتلش نهایتده کوچلی بۉلگنینی ایتیب، جراحتلنگنلر و هلاک بۉلگنلر شفاخانه‌لرگه یېتکزیلگنینی بیلدیرگن. شو بیلن بیرگه، اجتماعی ترماقلرده ایریم فایده‌لنووچیلر طالبان نظارتیده‌گی ملی تلویزیونی خبرینی شبهه آستیگه آلیب، نېگه هر سفر اۉلیم بیلن یکونلنگن هجوملر «گاز بالونی پورتلشی» یاکه «یاقیلغی تانک یانغین» بیلن ایضاحلنیشینی سوال آستیگه قۉییشگن.
خوفسیزلیک مسأله‌لری بۉییچه متخصصلر اېسه کابلدهگی چین رستورانتیگه قیلینگن هجوم طالبان نینگ بوتون مملکت بۉیلب خوفسیزلیک تأمینلنگنی حقیده‌گی دعوالری دایمی روشده اساس‌سیز و ترغیبات نقشده بۉلیب کېلگنینی کۉرستیشینی تأکیدله‌یدی. اولر نینگ ایتیشیچه، افغانستانده چین فقرالریگه قرشی کېتمه-کېت هجوملر طالبان نینگ چین بیلن «ایکّی یوزلمه اۉیین» اۉینه‌یاتگنینی کۉرسته‌دی و بو گروه چین فقرالری همده منفعتلرینی حمایه قیلیش اوچون نه صلاحیتگه، نه اراده‌گه اېگه دیر.
۲۹- جدی، دوشنبه کونی، کابل نینگ شهر نو حدودیده کوچلی پورتلش صادر بۉلدی. پورتلشدن کېین اجتماعی ترماقلرده ترقلگن ویدېولرده قلین توتون اطرافنی قاپله‌گنی، آدملر واهمه ایچیده حدودنی ترک اېته‌یاتگنی، ایریملر اېسه جراحتلنگنلر و قربانلرگه یاردم بېریش اوچون واقعه جاییگه قیتیب کېله‌یاتگنی کۉرینه‌دی. اوشبو ویدېولرده شهرنوده جایلشگن «لانژو مال گۉشتلی مکرونی» ناملی چین رستورانتی نینگ تابلو سی و ایریم قسملری ویران بۉلگنی هم عکس اېتگن.
اجتماعی ترماقلرده ترقلگن ویدېو و صورتلرگه کۉره، پورتلش عاقبتیده قۉشنی دوکانلر و اویلر نینگ آینه‌لری هم سینیب کېتگن، حادثه جاییده آلاو و توتون کوزه‌تیلگن. گواهلر بیر-بیری بیلن صحبتلشر اېکن، اولردن بیری: «گاز بالونی پورتله‌دی»، دېیدی، باشقه‌سی اېسه: «بو بالون اېمس»، دېب، جواب قیتریب، «گاز بالونی شونچه‌لیک خوفلیمی؟» دېب سۉره‌یدی.
مذکور حادثه‌دن ترقلگن ویدېولرده یوز-کۉزی قانگه بېله‌نگن بیر عیال یوزیدن آقه‌یاتگن قاننی قۉللری بیلن ارته‌یاتگنی، شو پیتده بیر اېرکک اونی باشقه تامانگه قۉلی بیلن یۉنلتیره‌یاتگنی کۉرینه‌دی.
منبعلر پورتلش شهرنو نینگ گُلفروشی کۉچه‌سیده جایلشگن «چاینز نودل» رستورانتیده یوز بېرگنینی بیلدیره‌دی. اولر نینگ ایتیشیچه، اوشبو رستورانت اساسا خارجلیکلر، خصوصاً، چین فقرالری اوچون چینی طعاملرینی تیارلگن. منبعلر پورتلش کوچی جوده یوقاری بۉلگنینی، جراحتلنگنلر نینگ احوالی نهایتده آغیر بۉلیب، شفاخانه‌گه یېتکزیلگنینی تأکیدلشگن.
شو بیلن بیرگه، کابلدهگی «ایمرجنسی» شفاخانه‌سی کېچه گلفروشی کۉچه‌سیده صادر بۉلگن پورتلش عاقبتیده ۲۰ نفر جراحتلنگن اوشبو مرکزگه آلیب کېلینگنینی، اولردن یېتی نفری شفاخانه‌گه یېتیب کېلگونچه وفات اېتگنینی معلوم قیلدی. شفاخانه مسووللری قربانلر و جراحتلنگنلر بۉییچه انیق رقملر هلی یکونی اېمسلیگینی ایتیشگن. اوشبو مؤسسه رهبرلریدن بیری، دجان پانیک، شونده‌ی ایتیشیچه: «حاضرگه قدر ۲۰ کیشی شفاخانه‌میزگه آلیب کېلیندی. جراحتلنگنلر آره‌سیده تۉرت عیال و بیر باله بار. ایریم بېمارلر جراحلیک عملیاتی اوچون کۉریکدن اۉتکزیلماقده، اولرده کېسیلیش و لت یېییش حالتلری موجود. افسوسکی، یېتی کیشی شفاخانه‌گه یېتیب کېلگن پیتده جان بېرگن اېدی.»
طالبان نینگ کابلدهگی امنیه قوماندانلیگی مطبوعات کاتبی، خالد زدران، هم پورتلشنی تصدیقلب، ایکس اجتماعی ترماغیده‌گی صحیفه‌سیده حادثه شهر نو نینگ گلفروشی کۉچه‌سیده، تۉرتینچی حدودگه تېگیشلی بیر مهمانخانه‌ده صادر بۉلگنینی یازگن. اونینگ قۉشیمچه قیلیشیچه، پورتلش آشخانه یقینیده یوز بېرگن، ایوب اسملی بیر نفر چین فقراسی و آلتی نفر افغانستان فقراسی هلاک بۉلگن، ینه بیر نېچته کیشی جراحتلنگن.
بو آره‌ده طالبان نظارتیده‌گی ملی رادیو و تلویزیونی پورتلش رستورانت ایچیده صادر بۉلگنی و اونینگ سببی «گاز کپسولی پورتلشی» بۉلگنینی خبر قیلگن.
شو بیلن بیرگه، ایریم فایده‌لنووچیلر طالبان نینگ «گاز بالونی پورتلشی» حقیده‌گی بیاناتینی تورلی یۉللر بیلن تنقید قیلیب، ناتۉغری اخبارات و سانسور اوچون بو گروهنی مسخره قیلگن. اولردن بیری شونده‌ی یازگنیچه: «سۉنگگی ییللرده گاز بالونلری نینگ خوفسیزلیگی جوده پسه‌ییب کېتدی.»
عینِ پیتده، خوفسیزلیک بۉییچه تدقیقاتچی و اولگی حکومت دوریده ایچکی ایشلر وزیرلیگی نینگ جنایتلرگه قرشی کوره‌ش بۉلیمی رییسی بۉلگن بسم‌الله تابان، ۸صبح گزېته‌سی بیلن صحبتده شونده‌ی ایتیشیچه: «چین طعاملری تقدیم اېتیله‌دیگن رستورانت و قۉریقلنه‌دیگن حدود یشیل زون‌ده صادر بۉلگن هجوم طالبان نینگ عمومی خوفسیزلیک تأمینلنگنی حقیده‌گی دعوالری دایم اساس سیز و ترغیبات بۉلگنینی کۉرسته‌دی. بو رستورانت کابلده یشیدیگن یاکه بو شهرگه کېلیب توره‌دیگن چین فقرالری ییغیله‌دیگن جای اېدی. اېشیک و دېوارلریگه «حلال» و «والله خیر الرازقین» کبی اسلامی یازوولر آسیلگنیگه قره‌مه‌ی، فقط چین فقرالری بارلیگی سببلی نشانگه آلینگن.»
او قۉشیمچه قیلیب ایتیشیچه: «افغانستانده چین منفعتلرینی عملگه آشیره‌یاتگن چین فقرالریگه قرشی کېتمه-کېت هجوملرگه اعتبار قیلسک، طالبان نینگ چین فقرالری خوفسیزلیگینی تأمینلش مجبوریتیگه ضد روشده، بو گروه چین بیلن آچیق-آیدین ایکی یوزلمه سیاست یوریته‌یاتگنینی کۉره‌میز. بیر تاماندن، چین نینگ خلق‌ارا صلاحیتیدن فایده‌لنیب، سودا و سرمایه کیریتیش اوچون شرایط یره‌ته‌دی، باشقه تاماندن اېسه چینلیک فقرالری و منفعتلرینی حمایه قیلیشگه نه صلاحیت، نه نیت کۉرسته‌دی.»
مذکور هجوم بوندن آلدین هم افغانستانده چینلیک فقرالری انتحاری هجوملر نشانیگه ایلنگن بیر پیتده صادر بۉلدی. خبرلرگه کۉره، ۱۴۰۱- ییل ۲۱ قوسده هم چین فقرالریگه هجوم اویوشتیریلگن و اۉشه‌نده ایشید مسوولیتنی اۉز ذمه‌سیگه آلگن اېدی. اۉشه پیتده «ایمرجنسی» شفاخانه‌سی اوچ کیشی هلاک بۉلگنی و ۲۱ نفر جراحتلنگن اوشبو مرکزگه یېتکزیلگنینی اعلان قیلگن.
سۉنگگی حالتده اېسه، چین نینگ تاجیکستانده‌گی اېلچیخانه‌سی تاجیکستان- افغانستان چېگره‌سی بۉیلب سۉنگگی تۉقنه‌شوولرگه اشاره قیلیب، منطقه‌ده‌گی خوفسیزلیک حالتینی «نهایتده یامان و مرکب» دېب بهاله‌دی همده کوچلی خوفسیزلیک شرایطی سببلی چین فقرالریگه افغانستان و تاجیکستان نینگ چېگره حدودلرینی ترک اېتیشنی توصیه قیلدی. اولراق هم تخار ولایتیده‌گی سوو قودوغی اطرافیده محلی اهالی بیلن طالبان اۉرته‌سیده یوزه‌گه کېلگن تۉقنه‌شوولردن کېین، چین اۉز فقرالریدن بو حدودنی ترک اېتیشنی سۉره‌گن اېدی.
بو حالت ۸صبح گزېته‌سی تېکشیروولری نتیجه‌لریگه کۉره، سۉنگگی بیر آیدن آرتیق وقت ایچیده طالبان جنگریلری نینگ افغانستان حدودیدن عملگه آشیرگن عملیاتلری عاقبتیده تاجیکستانده بېش نفر چین فقراسی هلاک بۉلگن بیر وقتده یوز بېرماقده. گزارشگه کۉره، بدخشان ولایتی نینگ شهربزرگ تومنیده طالبانگه علاقه‌دار گروهلر تامانیدن تاجیکستان حدودیده انتخاری پهپاد هجومی عاقبتیده اوچ نفر چین فقراسی اۉلدیریلگن، ینه ایکی نفری اېسه طالبان قۉللاویده‌گی اویغور جنگریلری تامانیدن نسی درواز حدودیده اویوشتیریلگن هجومده هلاک بۉلگن.
