هرات‌دن کابلگچه؛ طالب‌صفتلر همکارلیگی بیلن بیر نېچه برابر کوچه‌یگن قۉرقوو
الهام
هرات‌ده قیزلرنینگ حبسگه آلینگنی حقیده‌گی قیغولی خبرلر ترقه‌لگنیدن سۉنگ، کابل هم غلطی بیر قۉرقووگه چۉمدی. کۉچه و خیابانلرده هېچ بیر عیال کۉرینمه‌یدی، قیزلرنینگ اوشلنیب آلیب کېتیلگنی حقیده‌گی خبر اېسه عایله‌لرنی، اینیقسه عیاللرنی ینه چوقور قیغوگه سالدی. بوگون، بیر نېچه کونلیک سکوت و واهمه‌دن سۉنگ، اویدن چیقیب تشقریگه باردیم. اویدن چیقه‌یاتگنیمده دایمگیدېک قاره حجابیمنی کییب، باشیم و یوزیمنی قاره متاع بیلن ینه‌ده محکمراق اۉره‌ب آلدیم. کۉزلریمدن باشقه یوزیم‌نینگ هېچ بیر قسمی کۉرینمس اېدی. چیقیش آلدیدن اۉزیمگه باشدن آیاق قره‌ب، ایچیمده شونده‌ی دېدیم: «بوندن هم یاپیقراق بۉلیش ممکنمی؟»
شو بۉغووچی قیافه بیلن اوزاق وقتدن کېین تشقریگه قدم قۉیدیم. اویدن چیقیب، بیر نېچه کۉچه‌دن اۉتدیم. آدم کۉپراق جایگه یېتگنیم زهاتی یاشی کتّه اېرککلرنینگ آغیر قره‌شلری و یاش اېرککلرنینگ حکم قیلووچی قره‌شلریگه دوچ کېلدیم. اولرنینگ قره‌شلری مېنی بېزاوته قیله‌یاتگن بیر پیتده، اولردن بیری شونده‌ی دېدی: «کۉریه‌پسیزلرمی؟ بولر هېچ قچان عبرت آلیشمه‌یدی. قره‌نگ، شو وضعیتده هم اویدن چیقیب، کۉچه‌لرده یوریبدی. بو اویتسیزلیک و قۉرقمسلیک، اگر خدانینگ غضبی بۉلمسه، ینه نیمه؟»
اما اوندن هم نریده و اېنگ یامانی، اۉز جنسیم وکیللری بۉلگن بیر نېچه کېکسه عیاللرنینگ تصدیقلاوچی و نفرتگه تۉله قره‌شلری اېدی. اولر آغیر نگاه‌لری بیلن مېنگه نېگه اویدن چیقیب یورگنیمنی انگله‌تیشگه اورینردی. اۉشه منظره‌نی کۉریش جوده قیغولی و امیدسیز اېدی. بیر لحظه‌گه بو یېرگه بیر بلا توشیب، شو توپراقنی و بو مملکتده‌گی برچه آدملرنی یوتیب یوبارسه اېدی، دېب آرزو قیلدیم.
اۉشه کونی توشوندیم که اَیریم آدملر و شونینگدېک بعضی عیاللر اوچون معما هېچ قچان عیال‌نینگ کیینیش اسلوبی اېمس اېکن؛ معما عیاللرنینگ جمعیتده‌گی موجودلیگی دیر. بعضی اېرککلر طالبلر کبی اۉیله‌یدی و عیاللرگه طالبانچه قره‌یدی. اگر شونده‌ی بۉلمه‌گنیده، بوگون مملکتیمیزده بیرارته هم طالب قالمه‌گن بۉلردی و بو گروه بېش ییل دوام اېته آلمه‌س اېدی.
باریب-کېلیش و اویگه قَیتیش یۉلیده مېنی حکم قیله‌یاتگن آدملر بیلن یوزلشدیم. بعضی قره‌شلر قیسقه اېدی، باشقه‌لری اېسه شو قدر اوزاق دوام اېتردی که قدملریمنی تېزله‌تیشگه و شاشیشگه مجبور بۉلردیم. مېنگه غلطی تویولردی، باشدن آیاق قاره کییمده بۉلسم هم، اَیریملر مېنگه خودّی کییمسیز چیقیب کېتگندېک و مطلقا یلنگغاچدېک قرردی. بوندن هم یامانراق قره‌ش بۉلیشی ممکنمی؟ تاش و قمچیسیز، فقط عیال بۉلگه نینگ اوچون سېنی تاش‌بۉران و قمچیله‌یدیگن قره‌شلر.
اۉشه لحظه‌ده همه‌نی تۉخته‌تیب، اولرگه توشونتیرگیم کېلدی: مېن سَیر قیلیش اوچون تشقریگه چیقمه‌گنمن. مېن یشه‌ب قالیش، کېله‌جگیمنی قوریش و ایشلش اوچون اویدن چیققنمن. مېن بیراوگه محتاج بۉلیب قالمسلیک اوچون ایشله‌یمن. اۉز آیاغیمده توریشیم اوچون ایشله‌یمن. اما قَیسی جماعه‌گه توشونتیرردیم؟ حتا فرخنده‌‌نینگ بیر اۉغیز سۉزینی هم اېشیتمه‌ی، اونی تاش‌بۉران قیلیب، کېین یاقیب یوبارگن اۉشه آدملرگه‌می؟
کېین اۉزیمگه دېدیم نېگه توشونتیریشیم کېره‌ک؟ نېگه هر کونی انسان اېکنلیگیم باشقه‌لرنینگ قره‌شلریدن قدرلیراق اېکنینی اثباتلشیم کېره‌ک؟ اۉشه کونی اویگه قیتگنیمده هر قچانگیدن هم چرچه‌گن اېدیم؛ ایش ساعتلریدن اېمس، بلکه نگاه‌لردن و تشقریده‌گی آدملر بیلن آنگیمده آلیب بارگن کوره‌شیمدن. مېن هر کونی سکوت ایچیده جنگ قیله‌من؛ مېنی تنیمه‌یدیگن، اما مېن حقیمده حکم چیقره‌دیگن قره‌شلر بیلن کوره‌ش.
بو اۉی-فکرلردن هلی قوتولمه‌گن اېدیم که بو سفر آنه‌م نینگ کېسکین و قۉپال آهنگیگه دوچ کېلدیم. او مېنگه شونده‌ی دېدی: «سېنگه ایتگندیم، اگر گپیمیزگه قولاق سالمه‌ی، اویدن چیقسنگ، طالبلر سېنی آلیب کېتگنیده، بو اویگه قَیتیشگه اېندی یۉلینگ بۉلمه‌یدی.» آته‌م هم هر سفر اېسله‌ته‌دی که اگر آیاغیم طالبلر اداره‌سیگه توشسه، اېندی اونینگ قیزی بۉلمیمن و حتا اسمیمنی هم تیلگه آلمه‌یدی. گۉیا هراتده‌گی واقعه‌لردن کېین عایله اعضالریم هم قیزلرنینگ اویده قالیشینی معقوللب قالیشگن.
شونچه حکم و مهرسیزلیکلرگه قره‌مه‌ی، مېن ینه اویدن چیقه‌من. ینه اۉشه قاره کییمنی و اۉشه نقابنی کیه‌من همده اۉشه یۉلدن یوریشده دوام اېته‌من. بلکه مېنی اویتسیز، قۉرقمس و بېت قیز دېب اتشر، اما مېن قیزلرنینگ اۉرنی اوی دېوارلری آره‌سیده اېمسلیگینی کۉرسه‌تیش اوچون باره‌من.
