غورنینگ یۉلی یۉق؛ تولک کانیدن توشه‌دیگن درآمد قندهار-ارزگان یۉلینی قوریشگه صرفلنه‌دی
۸صبح
غور ولایتی تولک اولسواللیگی‌نینگ اَیریم اهالیسی طالبان‌نینگ اوشبو اولسواللیکده‌گی سرب و جست کانیدن آلینه‌دیگن درآمدنی قندهار-ارزگان یۉلی‌نینگ ۲۰۰ کیلومترینی قوریشگه اجره‌تیش حقیدگی قراریدن شکایت قیلماقده. اولر بو قرار تولک اهالیسی و غورنینگ باشقه حدودلری یۉل آست-قورمهلرنینگ کېنگ کۉلمده یامانلشگنی بیلن یوزمه-یوز تورگن بیر پیتده قبول قیلینگنینی اَیتماقده. اولر‌نینگ اَیتیشیچه، اَیریم یۉللر‌نینگ حالتی شو قدَر یامان که بېمارلرنی طبیات مرکزلریگه آلیب باریش کېچیکماقده و اَیریم حاللرده بېمارلر‌نینگ حیاتینی هم خوف آستیده قالدیرماقده.
بو اهالی ۸صبح گزېته‌سیگه بېرگن صحبتیده طالبان مسؤوللری و قزیب آلووچی کمپنی مسؤوللریدن بیر نېچه بار اوشبو کان درآمدینی غورنینگ آست-قورمه‌لرینی رواجلنتیریش و قَیته تیکلشگه صرفلشنی سۉره‌گنینی، بیراق بو طلبلر حاضرگچه هېچ قنده‌ی نتیجه بېرمه‌گنینی اَیتماقده. اولر طالباندن تولک کانی درآمدینی قندهار-اروگان یۉلینی قوریشگه اجره‌تیش اۉرنیگه، بو درآمدنی مرکزی حدودلر‌نینگ اساسی احتیاجلریدن بۉلگن غور-هرات و غور-کابل یۉللرینی قوریشگه صرفلشنی سۉره‌ماقده.
اولر‌نینگ اَیتیشیچه، غور اهالیسی یۉللر‌نینگ یامانلیگی و آست-قورمه‌لر یېتیشمسلیگیدن اذیت چېکه‌یاتگن بیر پیتده، طالبان اوشبو ولایت کانیدن آلینه‌دیگن درآمدنی باشقه ولایتلرده یۉل قوریش اوچون اجره‌تگن. اولر بو قرار غور اهالیسی‌نینگ احتیاجلرینی اعتباردن چېتده قالدیرگنینی و بو ولایت‌نینگ اۉز طبیعی بایلیکلریدن آله‌دیگن اولوشینی کمه‌یتیرگنینی اَیتماقده.
غور ولایتی اهالیسیدن بیری احمد، (مستعار) طالبان‌نینگ اوشبو ولایت تولک اولسواللیگیده‌گی سرب و جست کانیدن آلینه‌دیگن درآمدنی قندهار-ارزگان یۉلینی قوریشگه اجره‌تیش حقیدگی قرارینی تنقید قیلماقده. اونینگ اَیتیشیچه، آست-قورمه‌دن کېنگ کۉلمده محروم بۉلگن غور باشقه کۉپلب ولایتلرگه قره‌گنده اوشبو کان درآمدیگه کۉپراق محتاج و بو ولایت‌نینگ طبیعی بایلیکلریدن آلینه‌دیگن درآمد غور تشقریسیده‌گی لایحه‌لرگه صرفلنمسلیگی کېره‌ک.
احمد‌نینگ اَیتیشیچه، اگر تولک کانی درآمدی یۉل قوریلیشیگه صرفلنیشی کېره‌ک بۉلسه، بو درآمد غورنینگ ترانسپورت یۉللرینی، اینیقسه غور-هرات و غور-کابل یۉللرینی یخشیلشگه اجره‌تیلیشی کېره‌ک.
غور اهالیسی‌نینگ ترانسپورت معمالریگه اعتبار بېریلمه‌یاتگنی و بو معمالر عامه‌وی اخبارات واسطه‌لریده عکس اېتمه‌یاتگنینی تنقید قیلگن اوشبو غور یشاوچیسی ۸صبح گزېته‌سیگه شونده‌ی دېیدی: «بوگون فیسبوکده ملی رادیو و تلویزیونی غورنینگ تولک اولسواللیگیده‌گی سرب و جست کانی قزیب آلینیشی و بو‌نینگ عوضیگه ۲۰۰ کیلومتر قندهار-ارزگان یۉلی قوریلیشی حقیده خبر بېرگنینی کۉردیم؛ حال‌بوکه، غور اهالیسی کۉپلب امکانیتلردن محروم. نېگه غور خلقی‌نینگ آوازی هېچ قه‌یېرگه یېتیب بارمه‌یدی و نېگه بو محروملیک تصویرلب بېریلمه‌یدی؟ اگر ایشانمه‌سنگیز، هېچ بۉلمه‌گنده بیر نېچه دقیقه وقت اجره‌تیب، آدملر‌نینگ حالتینی یقیندن کۉرینگ؛ شونده غور خلقیگه قنده‌ی ظلم قیلینه‌یاتگنینی توشونه‌سیز.»
احمد قۉشیمچه قیلیب، غورنینگ طبیعی بایلیکلریدن آلینه‌دیگن درآمد اوشبو ولایت اهالیسی احتیاجلرینی حسابگه آلمسدن غور تشقریسیده‌گی لایحه‌لرگه اجره‌تیلمسلیگی کېره‌کلیگینی اَیته‌دی.
بو غور یشاوچیسی شونده‌ی دېیدی: «بولر غورنینگ محروم خلقی‌نینگ ییللر دوامیده بقیریب کېلگن، اما بوگونگچه آوازی اېشیتیلمه‌گن طلبلری‌نینگ بیر قِسمی دیر. اوّلگی حکومت اېندی‌گینه قوله‌گن پیتده، طالبان آلدینگی حکومت اۉغری بۉلگنینی و غور-هرات کتّه یۉلینی قوریشینی اَیتگن اېدی؛ اما بوگون هم غور اهالیسی اۉشه معماگه دوچ کېلماقده.»
غور ولایتی‌نینگ ینه بیر یشاوچیسی احسان، (مستعار) تولک اولسواللیگیده‌گی سرب و جست کانیدن آلینه‌دیگن درآمد ارزگان-قندهار یۉلینی قوریشگه اجره‌تیلگنی اوشبو تومن اهالیسی هلی هم اساسی آست-قورمه یېتیشمسلیگیگه دوچ کېله‌یاتگن بیر پیتده عملگه آشیریلگنینی اَیته‌دی. او قۉشیمچه قیلیشیچه، ستندرد یۉل، طبی خدمتلر، مکتب، ایچیملیک سووی و ایش امکانیتلری‌نینگ یۉقلیگی تولک اهالیسی‌نینگ اساسی معمالریدن بۉلیب، کان درآمدینی اوشبو احتیاجلرنی حل قیلیشگه صرفلش ممکن. احسان طالبان غور تشقریسیده‌گی لایحه‌لرگه کان درآمدینی اجره‌تیشدن آلدین اوشبو ولایت اهالیسی‌نینگ دالضرب احتیاجلرینی استوار قۉییشی کېره‌کلیگینی تأکیدله‌یدی.
احسان شونده‌ی دېیدی: «اگر غور کانی‌نینگ درآمدی ارزگان و قندهارنی رواجلنتیریش و آباد قیلیشگه صرفلنسه، نېگه غورنینگ محروم خلقی‌نینگ اولوشی اعتباردن چېتده قالدیریله‌دی؟ عدالت اوشبو درآمد‌نینگ اساسی قِسمینی غورنی آباد قیلیش، ایش ا‌ۉرینلری یره‌تیش و تولک اهالیسی حیاتینی یخشیلشگه صرفلشنی تقاضا اېته‌دی. کان منطقه اهالیسی اوچون امکانیت بۉلیشی کېره‌ک، اولر‌نینگ محروملیگینی دوام اېتتیریش واسطه‌سی اېمس.»
غور ولایتی اهالیسیدن بیری، عتیق (مستعار) توله‌ک اولسواللیگی آقسقاللری و اهالیسی طالبان مسؤوللری همده سرب و جست کانینی قزیب آلووچی کمپنی مسؤوللری بیلن اوشبو کان درآمدی‌نینگ بیر قِسمینی اولسواللیک ایچیده صرفلش مسأله‌سیده مذاکره آلیب بارگنینی، بیراق بو مذاکره‌لر حاضرگچه هېچ قنده‌ی نتیجه بېرمه‌گنینی اَیته‌دی. او قۉشیمچه قیلیشیچه، تولک اهالیسی، اینیقسه ترانسپورت یۉللری بۉییچه، آست-قورمهلرنینگ کېسکین یېتیشمسلیگیگه دوچ کېلماقده و قیش موسمیده بېمارلرنی اولسواللیک مرکزی و باشقه حدودلرگه آلیب باریش قیینچیلیک بیلن عملگه آشیریله‌دی. اونینگ اَیتیشیچه، بو معمالرگه قره‌مه‌ی، توله‌کده یۉل قوریش و اینفره‌توزیلمه حالتینی یخشیلش اوچون کان درآمدینی صرفلش بۉییچه حلی انیق بیر دستور ایشلب چیقیلمه‌گن.
عتیق شونده‌ی دېیدی: «تولک اولسواللیگی اهالیسی بیر نېچه بار گپیردی، اما هېچ قنده‌ی نتیجه‌گه اېریشمه‌دی. چونکه کان تولک اولسواللیگیدن قزیب آلینماقده، استوار حقوق عیناً شو حدود اهالیسینی که محلی اهالیگه ایش و بندلیک ساحه‌سیده اولوش بېریلیشی و کان درآمدیدن یۉل قوریش اوچون فایده‌لنیلیشی کېره‌ک.»
غور ولایتی‌نینگ ینه بیر یشاوچیسی اسدالله، (مستعار) تولک اولسواللیگی اهالیسی اوشبو اولسواللیکده‌گی سرب و جست کانیدن آلینه‌دیگن درآمددن کۉپراق اولوشگه اېگه بۉلیشی کېره‌کلیگینی اَیته‌دی. او قۉشیمچه قیلیشیچه، طبیعی بایلیکلر اوشبو اولسواللیکدن قزیب آلینه‌یاتگن بۉلسه، اونینگ درآمدی‌نینگ بیر قِسمی محلی اهالی‌نینگ معمالرینی، اینیقسه ترانسپورت یۉللرینی قوریش و قَیته تیکلش همده غور آست-قورمه‌سینی رواجلنتیریش معمالرینی حل قیلیشگه صرفلنیشی کېره‌ک.
اسدالله شونده‌ی دېیدی: «بیز‌نینگ، اینیقسه تولک اولسواللیگی اهالیسی‌نینگ طلبی شوکی، کان بیز‌نینگ حدودیمیزده جایلشگنی سببلی اوندن آلینه‌دیگن درآمددن فایده‌لنیشده محلی اهالی‌نینگ استوار حقوقی حسابگه آلینسین. بیز‌نینگ ایسته‌گیمیز غورنینگ اۉز یۉللری قوریلیشی و اوشبو کان درآمدی ولایتنی آباد قیلیش همده خلق حیاتینی یخشیلشگه صرفلنیشی دیر.»
گهار ولایتی‌نینگ ینه بیر یشاوچیسی، شکیب (مستعار) اونینگ فکریچه، طالبان قرارلر قبول قیلیشده اۉزیگه یقین شخصلر و گروهلر‌نینگ منفعتلرینی حسابگه آلیشینی اَیته‌دی. او قۉشیمچه قیلیشیچه، غور اهالیسی اوشبو ولایت‌نینگ منبعلری و لایحه‌لری حقیده‌گی قرارلرنی قبول قیلیشده هېچ قنده‌ی رۉلگه اېگه اېمس و اولر‌نینگ ناراضیلیکلری هم حاضرگچه هېچ قنده‌ی نتیجه بېرمه‌گن.
بو غور یشاوچیسی شونده‌ی دېیدی: «همه نرسه پشتونلر‌نینگ قۉلیده؛ امیر اۉزلریدن و قرار قبول قیلیش هم اۉزلری‌نینگ قۉلیده. بیز نیمه دېسه‌ک هم، اېشیتیلمه‌یدی و آوازیمیز هېچ قه‌یېرگه یېتیب بارمه‌یدی.»
شو بیلن بیرگه، غور ولایتی‌نینگ ینه بیر قنچه اهالیسی اوشبو ولایتده‌گی یۉللر و آست-قورمهلرنینگ یامان حالتینی کۉرسه‌تووچی خبرلر و صورتلرنی اعلان قیلیب، تولک تومنیده‌گی سرب و جست کانی درآمدینی قندهار–ارزگان یۉلینی قوریشگه اجره‌تیش حقیدگی طالبان قرارینی تنقید قیلگن. اولر فیسبوک صحیفه‌لریده غور طبیعی بایلیکلرگه اېگه بۉلیشیگه قره‌مه‌ی، هنوز ستندرد یۉللر و اساسی انشااتلر‌دن محروم اېکنینی یازیب، کانلردن آلینه‌دیگن درآمدنی تقسیملش و صرفلشده عدالتگه رعایه اېتیلیشینی طلب قیلگن.
اوشبو فقرالردن بیری یاسین آژند، اۉز فیسبوک صحیفه‌سیده بو قرارنی تنقید قیلیب شونده‌ی یازگن: «غور ولایتی تولک اولسواللیگیده‌گی سرب و جست کانیدن آلینه‌دیگن درآمد حسابیدن افغانستان‌نینگ ایکّی کمبغل ولایتی قندهار و ارزگان یۉلیگه اسفالت یاتقیزیلیشی رېجه‌لشتیریلماقده؛ حال‌بوکه، ۵ مینگ کیلومتر موتر یۉلیگه اېگه غور ولایتیده بار-یۉغی ۱۰ کیلومتر اسفالتلنگن یۉل موجود و اونینگ اۉزی هم بوزیلیب بارماقده.»
غورنینگ ینه بیر فقراسی تیمورشاه، هم بو قرارگه مناسبت بیلدیرر اېکن، شونده‌ی یازگن: «بو اۉشه اېسکی حکایه؛ بیریده کان بار، باشقه‌سی یۉل آله‌دی، کان اېگه‌سی اېسه فقط یۉل‌نینگ چنگینی تماشا قیله‌دی. بلکه بیر کون کېلیب، رواجلنیش لغتیده غور هم افغانستان‌نینگ بیر ولایتی حسابلنر، فقط کان قزیب آلیش اوچون مۉلجللنگن حدود اېمس.»
بو تنقیدلر طالبان اوّلراق غور ولایتی تولک تومنیده‌گی سرب و جست کانینی قزیب آلیش و قَیته ایشلش اوچون هراتده فابریکه قوریلگنینی و اونینگ ایشلری ۵۰ فایزگه ایلگریله‌گنینی اعلان قیلگن بیر پیتده بیلدیریلماقده. اوشبو شرطنامه‌گه کۉره، قزیب آلووچی کمپنی اوشبو کاننی قزیب آلیش و قَیته ایشلش عوضیگه ۲۰۰ کیلومتر قندهار–ارزگان یۉلینی قوریشنی هم اۉز ذمّه‌سیگه آلگن.
تخمیناً ۸۰۰ کیلومتر مربع میدانگه اېگه تولک تومنی‌نینگ سرب و جست کانی مملکتده‌گی ییریک سرب و جست کانلریدن بیری حسابلنه‌دی و اونی قیدیریش همده قزیب آلیش ساحه‌سیده ایکّی کمپنی فعالیت یوریته‌دی. طالبان نظارتیده‌گی ملی تلویزیونی اعلان قیلگن خبرده شرطنامه اساسیده فعالیت یوریتووچی کمپنیلردن بیری‌نینگ مسؤولی اوشبو شرطنامه دایره‌سیده کمپنیگه تاپشیریلگن قندهار–ارزگان یۉلینی قوریش ایشلری هم معلوم درجه‌ده ایلگریله‌گنینی اَیتگن.
شونگه قره‌مه‌ی، غور اهالیسی اوشبو ولایت‌نینگ طبیعی بایلیکلری غور تشقریسیده‌گی لایحه‌نی عملگه آشیریش اوچون اجره‌تیلگن بیر پیتده، بو ولایت اهالیسی‌نینگ معمالری و ترانسپورت یۉللری بیلن باغلیق معمالری همان سقلنیب قاله‌یاتگنینی اَیتماقده. اولر غور کانلریدن آلینه‌دیگن درآمد و منفعتلرنی صرفلشده اوشبو ولایت اهالیسی‌نینگ احتیاجلری هم حسابگه آلینیشینی طلب قیلماقده.
