«آنه‌جان، دعا قیلینگ، مېن اۉلماقده‌من»؛ حیات‌الله‌نینگ نیمروز کویدیرووچی دشتلریدن یوبارگن سۉنگّی پیامی
نیما
نیمروز‌نینگ کویدیرووچی قوملاقلری آره‌سیده، کۉپلب انسانلر‌نینگ حیاتینی چنقاقلیک آلگن جایده، حیات‌الله عایله‌سیگه سۉنگگی خبرینی یازیب قالدیریش اوچون تېلفونینی یاقدی. قوروق لبلر، حالسیزلنیش کوچیدن زۉرغه اېشیتیله‌دیگن آواز و چوقور امیدسیزلیکدن چیققن جمله: «آنه‌جان، دعا قیلینگ، مېن اۉلماقده‌من». او اېندی نجات تاپیش حقیده گپیرمه‌یاتگن اېدی، بلکه خیرلشه‌یاتگن اېدی. او آنه‌سیدن اونی حلال قیلیشینی سۉره‌دی، عایله اعضالری و دۉستلریدن کېچیریم سۉره‌دی همده اگر اوکه‌سی امکان تاپسه، قرضلرینی تۉله‌شینی وصیت قیلدی. بو سۉزلر ایسّیق قوملر و چنقاقلیک آره‌سیده جان بېریشیدن آلدین عایله‌سی و حیاتی بیلن خیرلشگن یاش ییگیت‌نینگ سۉنگگی یادگارلیگی دیر.
حیات‌الله، نیمروز دشتلریده هلاک بۉلگنلردن بیری بۉلیب، بو ویدیونی حیاتی‌نینگ سۉنگگی لحظه‌لریده یازیب آلیب، عایله‌سی بیلن خیرلشگن. او، کۉرینیشیدن، نیمروز‌نینگ کویدیرووچی دشتلریده نجات تاپیشدن امیدینی اوزگن حالده، قوروق لبلری و آغیر احوالده عایله‌سیدن حلاللیک سۉره‌یدی و برچه‌دن اونینگ حققینی کېچیریشلرینی التماس قیله‌دی.
اجتماعی ترماقلرده کېنگ ترقه‌لگن اوشبو ویدیوده او آنه‌سیگه قره‌ته شونده‌ی دېیدی: «آنه‌جان، دعا قیلینگ، مېن اۉلماقده‌من».
پشتو تیلیده گپیره‌یاتگن حیات‌الله آنه‌سیگه قره‌ته شونده‌ی دېیدی: «دعا قیلینگ، آنه‌جان! مېن اۉلیه‌پمن. همه‌نگیز دعا قیلینگ. هیبت‌تی [احتمال اۉغلی بۉلیشی ممکن]گه غمخۉرلیک قیلینگ. مېنینگ تیریک قالیش امکانیم یۉق. اگر بو مېنینگ سیزلرگه قالگن یادگارلیگیم یېتیب بارسه، همه‌نگیز مېنده‌گی حققینگیزنی کېچیرینگ. مېن بیر توزاققه توشیب قالدیم. همه‌نگیز یادیمگه توشیه‌پسیزلر. بو مېنینگ جان بېریشیمده‌گی سۉنگگی نفسلریم دیر».
شو پیتده اونینگ همراهی میرعلم اونگه مراجعت قیلیب: «حیات!» دېیدی. حیات جواب بېره‌دی: «جان!» سۉنگ دوام اېته‌دی: «مېنینگ خبریمنی هم یېتکزینگ، آنه‌مگه مېنی کېچیریشینی اَیتینگ». کېین دېیدی: «مېن بیر خبر قالدیره‌من. باشیمنی کۉترینگ، مېن بو دنیادن کېتیه‌پمن».
سۉنگ میرعلم‌نینگ سۉزلرینی کېلتیریب، شونده‌ی دېیدی: «میرعلم اَیتیپتی: آنه‌مگه مېنی کېچیریشینی اَیتینگ. برچه قرینداشلریمگه سلامیمنی یېتکزینگ و مېنی کېچیریشلرینی اَیتینگ. دۉستلریمگه هم مېنی کېچیریشلرینی اَیتینگ. بو سۉنگگی اوچره‌شوودیر. خدا بیله‌دی، مېن بو چنقاقلیکدن قوتوله‌منمی یاکه یۉقمی».
کېین اۉزی شونده‌ی دېیدی: «مېن کیمدن قرضدار بۉلسم، اوّلا اوکه‌م اگر امکان تاپسه، قرضلریمنی تۉله‌سین؛ عکس حالده قرضلریمنی کېچیریشسین». آخریده خۉرسینیب: «مېن اۉله‌یپمن… بو مېنینگ سۉنگگی یادگارلیگیم دیر. السلام و علیکم. هیبت‌گه سلام یېتکزینگ»، دېیدی.
اۉتگن جمعه کونی ایرانگه ناقانونی آلیب اۉتیله‌یاتگن یۉلده نیمروز دشتلریده بې‌درَک یۉقالگن ۱۴ نفر افغانستان وطنداشی‌نینگ جسدی تاپیلدی. طالبان هم بو شخصلر‌نینگ جسدلری نیمروز ولایتیده‌گی «لالو قوملری» حدودیدن تاپیلگنینی تصدیقله‌گن اېدی. اعلان قیلینگن صورت و ویدیولر شونی کۉرسه‌ته‌دی که اوشبو ۱۴ کیشی ناقانونی یۉل آرقه‌لی کېته‌یاتیب یۉقالگنیدن سۉنگ کوچلی ایسّیق، چنقاقلیک و آغیر دشت شرایطی سبب هلاک بۉلگن.
اوّلراق منبعلر بو شخصلر «قولیقی» حدودی اهالیسی اېکنینی اَیتگن اېدی؛ بو حدود ایلگری بادغیس ولایتی‌نینگ بالامرغاب تومنیگه قره‌شلی بۉلگن، اما حاضر اوشبو ولایت‌نینگ دره‌بوم تومنی ترکیبیگه کیره‌دی. منبعلرگه کۉره، بو آدملر اقتصادی معمالر، ایشسیزلیک و ایش ایزلش سبب ایرانگه یۉل آلگن.
طالبان اوشبو ۱۴ نفر افغانستان وطنداشی‌نینگ جسدلرینی بادغیس ولایتی‌نینگ دره‌بوم تومنیگه آلیب بارگن. اۉتگن کون هم اوشبو تومنده محلی اهالی اشتراکیده اولر‌نینگ جنازه نمازی اۉقیلدی و کېین قربانلر‌نینگ جسدلری دفن قیلیش اوچون عایله‌لریگه تاپشیریلدی.
کۉپلب افغانستان وطنداشلری اوشبو ویدیونی اجتماعی ترماقلرده قَیته ترقه‌تیب، مملکتده‌گی اقتصادی وضعیت و قشّاقلیک‌نینگ کېنگه‌ییشینی تشویشلی حالت صفتیده تعریفله‌گن. اولر طالباننی حاضرگی وضعیت و یاشلر‌نینگ قۉشنی مملکتلرگه ناقانونی یۉللر آرقه‌لی کېتیش جریانیده هلاک بۉلیشیگه مسؤول دېب بیله‌دیلر همده بو گروه حاکمیتگه کېلگچ، ایش امکانیتلری یۉقالگنینی و نتیجه‌ده مینگلب یاشلر افغانستاندهگی کېله‌جگیدن امیدسیز بۉلیب قالگنینی اَیته‌دیلر. اولر‌نینگ فکریچه، بو آغریقلی فاجعه افغانستاندهگی چوقور انسانی انقراض، کېنگ ترقه‌لگن قشّاقلیک، دواملی ایشسیزلیک و کېله‌جککه نسبتاً تاباره کوچه‌یه‌یاتگن امیدسیزلیک‌نینگ عکسیدیر. اولر بو وضعیت دوام اېتیشی کۉپلب یاشلرنی یخشیراق حیات سری یۉل تاپیش اوچون خوفلی ناقانونی میگره‌تسیه یۉللرینی تنلشگه مجبور قیله‌یاتگنینی تأکیدله‌یدیلر.
جهان آزیق-آوقت دستوری اوّلراق افغانستانده خواطرلی درجه‌ده آرته‌یاتگن آچلیک میلیونلب آدملرنی کوچه‌ییب باره‌یاتگن انقراض و کمه‌ییب باره‌یاتگن امید آره‌سیده قالدیرگنینی معلوم قیلگن اېدی. اوشبو تشکیلات مملکت اهالیسی‌نینگ اوچدن بیر قِسمی، یعنی ۱۷،۴ میلیون کیشی کېسکین آزیق-طعام خوفسیزلیگی معماسیگه دوچ کېلیشینی بشارت قیلگن. شولردن ۴،۷ میلیون کیشی آچلیک‌نینگ فوق العاده حالتیده بۉلیشی کوتیلماقده.
