پاکستان حکومتی‌نینگ ینگی آگاهلنتیریشی؛ افغانستانلیک قاچقینلر: نه قَیتیش یۉلیمیز بار و نه قالیش امکانیمیز
نیما
پاکستانده یشه‌یاتگن اَیریم افغانستان قاچقینلری مجبوری چیقاریلیش نینگ کوچه‌ییشی و پولیس‌‌نینگ قتّیق باسیملریدن جدّی خواطر بیلدیرماقده. اولرنینگ ایتیشیچه، طالبان‌نینگ قصاص آلیشیدن و حبسگه آلیشیدن قۉرقیب بو مملکتگه پناه تاپگنلر، بیراق بو یېرده هم مجبوری چیقریب یوباریش و پولیس تامانیدن تاولمچیلیککه دوچ کېلماقده‌لر. بو قاچقینلر پاکستان حکومتیدن اوشبو قرارنی قَیته کۉریب چیقیشنی و ویزه بېریش جریانینی قَیته باشلشنی سۉره‌ماقده، شونده اولر بو مملکتده قانونی یشه‌ب، مهاجرت ایشلرینی دوام اېتتیره آله‌دیلر.
پاکستانده‌گی اۉنلب افغانستان قاچقینلری، اینیقسه اسلام‌آبادده‌گی فیصل تاون شهرچه‌سیده، اولرگه اویلرینی بۉشه‌تیش بویوریلگنینی اَیتماقده. اولرنینگ سۉزلریگه کۉره، بو مدت کېچه بېریلگن و کېچه کېچقورون ساعتلرنینگ آخریگچه حبسگه آلیش عملیاتلری دوام اېتگن. اوشبو عملیاتلرده اۉنلب آدملر، جمله‌دن عیاللر و باله‌لر پولیس تامانیدن حبسگه آلینگن.
اوشبو شهرچه‌ده‌گی افغانستان قاچقینلری کتّه خواطر بیلن ایتیشیچه، شهرچه اداره‌سی اوی اېگه‌لریگه خبر یوبارگن؛ پولیس بویروغیگه کۉره، برچه افغانستان قاچقینلری اوشبو حدودنی ترک اېتیشی کېره‌ک. اولرنینگ ایتیشیچه، حتا ویزه‌گه اېگه بۉلگن شخصلر هم اېندیلیکده بو شهرچه‌ده یشه‌مسلیک حقیده بویروق آلگن.
قاچقینلردن بیری ایتیشیچه، شهرچه مسووللریگه حکومت افغانستان قاچقینلری امکان قدَر تېزراق بو حدودنی ترک اېتیشینی طلب قیلگنی معلوم قیلینگن. اونینگ سۉزلریگه کۉره، بو بویروق بجریلمسه، قاچقینلر پولیس نینگ جدّی چاره‌لریگه دوچ کېله‌دی.
شونینگدېک، ینه بعضیلر ایتیشیچه، افغانستان قاچقینلرینی حبسگه آلیش و مجبوری چیقریب یوباریش نینگ کوچه‌ییشی پاکستان نینگ امریکا و ایران اۉرته‌سیده‌گی مذاکره‌لرنینگ ایکّینچی باسقیچیگه تیارگرلیک کۉره‌یاتگنی بیلن باغلیق دېب ایتیلماقده. اولرنینگ سۉزلریگه کۉره، احتمال بو چاره‌لر امریکا و ایران اۉرته‌سیده‌گی احتمالی اوچره‌شوو اوچون خوفسیزلیک تدبیرلرینی کوچه‌یتیریش نتیجه‌سیده عملگه آشیریلگن، چونکه اسلام‌آباد و هوا قۉنلغه‌گه یقین برچه شهرچه‌لرگه آگاهلنتیریش بېریلگن.
ینه بیر قاچقین ایتیشیچه، اۉتگن کون پولیس برچه اوی اېگه‌لری و شهرچه مسووللریگه قاچقینلرنی چیقریش حقیده بیلدیریشنامه بېرگن. اونینگ سۉزلریگه کۉره، بو سفر پولیس حبسگه آلینگنلرنی بې‌واسطه دېپورت قیلماقده. او اوشبو شهرچه‌ده‌گی برچه قاچقینلردن تیارگرلیک کۉریشنی و ضرور بویوملرینی تیارلب قۉییشنی سۉره‌ماقده، تاکه حبس وقتیده معماگه دوچ کېلمه‌سینلر.
طالبان نینگ قصاصیدن قۉرقیب پاکستانگه کېتگن و حاضرده فرانسه‌گه مهاجرت ایشی کۉریب چیقیلیشینی کوته‌یاتگن ژورنالیستلردن بیری عمر (مستعار آت)، وضعیت جوده آغیر اېکنینی و هېچ کیم حتا نان ساتیب آلیش اوچون تشقریگه چیقه آلمه‌یاتگنینی ایته‌دی. او قۉشیمچه قیله‌دی: «وضعیت شو درجه‌ده یامانکی، بیز بیر نېچه کونلیک آزیق-آوقت ذخیره قیله‌میز و قۉرققنیمیزدن تشقریگه چیقمه‌یمیز، چونکه هر قنده‌ی پیتده پولیس تامانیدن حبسگه آلینیب، بیر دانه نان اوچون مهاجرت ایتگنیدېک یوز مینگ کلدار تۉله‌شیمیزگه تۉغری کېله‌دی. نان نرخی ۳۰ کلدار، اما پولیس اوشلسه، آزاد بۉلیش اوچون یوز مینگ کلدار تۉله‌ش کېره‌ک.»
اوشبو ژورنالیست ایته‌دی: «اۉتگن کون فیصل‌تاون شهرچه‌سیگه تېزراق حدودنی ترک اېتیشیمیز کېره‌کلیگی حقیده آگاهلنتیریشلر کېلدی. مېن شخصا هلی بونده‌ی آگاهلنتیریش آلمه‌گنمن، بیراق مهاجرت گروهیده بو مسأله محاکمه قیلینماقده و جوده تشویشلی. کېچه یریم تونگچه پولیس عملیات اۉتکزیب، کۉپلب آدملرنی حبسگه آلدی.»
طالبان نینگ تکراری تهدیدلریدن سۉنگ پاکستانگه پناه تاپگن ناراضیلیک بیلدیرگن عیاللردن بیری، بو مملکتده‌گی افغان قاچقینلری جوده آغیر احوالده قالگنینی و هېچ بیر دولت، جمله‌دن بمت و باشقه خلق‌ارا تشکیلاتلر اولر نینگ حقوقلرینی حمایه قیلمه‌یاتگنینی ایته‌دی. او تأکیدله‌یدیکی، پاکستانگه پناه تاپگنلرنینگ اکثریتی افغانستانده حبسگه آلینیشی و اۉلدیریلیشی خوفی آستیده.
بو قاچقین قۉشیمچه قیله‌دی: «باله‌لریمیز قۉرقیب قالگن؛ هر لحظه یشیرینه‌دی یاکه پولیس کېلدی، بلند گپیرمه‌یلیک دېدی. بو وضعیت جوده خواطرلی. بیزنینگ قۉرقوویمیز و تهدیدلریمیزدن تشقری، باله‌لریمیزنینگ روحی حالتی و کېله‌جگی هم خوف آستیده. بیزنینگ حقوقلریمیزنی حمایه قیله‌دیگن دولت یۉق، شو نینگ اوچون بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی پاکستاندن قاچقینلرگه نسبتاً باسیم و قییناقلرنی تۉخته‌تیشنی جدّی طلب قیلیشی و اولرنینگ بو یېرده قانونی یشه‌شینی آسانلشتیریشی کېره‌ک؛ ویزه بېریش یاکه اولرنینگ یشه‌شینی قانونیلشتیره‌دیگن هر قنده‌ی چاره‌نی کۉریشی لازم.»
ویزه‌سی مدتی توگه‌گن طلبه احمد، جوده کتّه باسیم و خواطر آستیده اېکنینی ایته‌دی. او تأکیدله‌یدیکی، دولتی بورسیه بیلن پاکستانگه کېلگن، بیراق بو مملکت اۉز مجبوریتلرینی بجرمه‌گن و کۉپلب طلبه‌لر حاضرده اۉقیشنی دوام اېتتیره آلمه‌یپتی یاکه بونده‌ی خوف آستیده.
اوشبو طلبه قۉشیمچه قیله‌دی: «مېن بېشینچی سمسترده‌من و دولتی بورسیه بیلن کېلگنمن، اما حاضر اوییمدن چیقه آلمه‌یپمن، طلبه‌لیک کارتم قبول قیلینمه‌یپتی و ویزه بېریلمه‌یپتی. طلبه‌لر وکیلی بیلیم یوورت رهبریتیگه مراجعت قیلگنیده، اولر بیز هېچ نرسه قیله آلمه‌یمیز دېگن. بو پاکستان دعوا قیله‌یاتگن برچه قدریتلر و مجبوریتلرگه ضد. پاکستان امریکا و ایران اۉرته‌سیده تینچلیکدن فایده آلیشنی ایسته‌یدی، بیراق عینی پیتده مینگلب یاشلرنی بختسیز قیلماقده و طالباندن قصاص آلماقده.»
پاکستانده‌گی افغانستان قاچقینلری طالبان بیلن اوشبو مملکت اۉرته‌سیده‌گی کېسکین ضدیتلردن سۉنگ قیین وضعیتده قالگن. کۉپلب مدنی فعاللری، ژورنالیستلر و سابق سیاسی همده حربی شخصلر طالبان‌نینگ قصاصیدن قۉرقیب پاکستانگه پناه تاپگن بۉلسه‌ده، حاضرده مجبوری دېپورت و حبس خوفی آستیده. پاکستان اۉتگن ییلدن بویان رسمی اعلان قیلمسدن قاچقینلرنینگ ویزه‌سینی اوزه‌یتیریشنی تۉخته‌تگن و اولرنینگ تعقیب قیلینیشی دوام اېتماقده.
بو قاچقینلر اۉزلری باش‌پناه سۉره‌ب مراجعت قیلگن دولتلردن اولرنینگ ایشلرینی تېزلشتیریشنی سۉره‌ماقده، شونینگدېک خلق‌ارا تشکیلاتلردن، اینیقسه بیرلشگن ملتلر تشکیلاتی‌دن، پاکستان حکومتی بیلن همکارلیک قیلیب، اول نینگ بو مملکتده قانونی یشه‌شیگه شرایط یره‌تیشنی طلب قیلماقده. اولر، شونینگدېک، پاکستان حکومتیدن ویزه‌لرنی اوزه‌یتیریش آرقه‌لی اولرنینگ یشه‌شینی قانونیلشتیریشنی سۉره‌ماقده، شونده بو مملکت تامانیدن بیلدیریله‌یاتگن خوفسیزلیک خواطرلری هم برطرف اېتیله‌دی.
