رزین صنعتی؛ عیاللرنینگ اۉز کېله‌جگینی برپا اېتیش اوچون تنله‌گن یۉلی
ایلیا
رزین هیدی و تورلی رنگده‌گی گُللرنینگ یاقیملی ایفاری کابل مرکزیده‌گی کیچیک اوستاخانه هواسینی تۉلدیریب توره‌دی. دېرَزه‌لردن توشه‌یاتگن یاروغلیک آلتین، قیزیل و بنفشه رنگلرده‌گی رزین بویوملر، صورتلر و بېزه‌ک انجاملری اوستیگه توشیب، رنگلرگه میین جلوه بخش اېته‌دی. رنگ و نور اویغونلیگی آره‌سیده اېنگ کۉپ اعتبارنی نادیه عبداللهی نینگ خاطرجمع دقّت-اعتباری تارته‌دی. او صبر و انیقلیک بیلن رنگلرنی رزین‌گه اره‌لشتیریب، هر بیر تامچینی سیلیکان قالبلر ایچیده ینگی بیر نقشگه ایلنتیره‌دی.
«زی‌ان» رزین اوستاخانه‌سی افغانستانده رزین صنعتینی تنیتگن سناقلی مرکزلردن بیری بۉلیب، بو هنرنی قیزلر، عیاللر و حتا اَیریم ییگیتلرگه هم اۉرگتماقده. بو اوستاخانه‌ده یره‌تیله‌یاتگن محصولاتلر شونچه‌که بېزه‌ک بویوملری اېمس، بلکه تعلیم و ایش امکانیتلری تاباره چېکلنه‌یاتگن شرایطده هنر اۉرگنیش همده درآمد تاپیشگه اینتیله‌یاتگن عیاللرنینگ محنتی و ایجادکارلیگی محصولی دیر. اینیقسه، سۉنگگی ییللرده طالبان نینگ رسمی و نارسمی چېکلاولری عیاللر همده قیزلرنینگ حیاتیگه سایه ساله‌یاتگن بیر دورده بو اوستاخانه اولر اوچون ینگی امکانیت یره‌تماقده.
نادیه عبداللهی بو اوستاخانه‌نی تخمیناً بیر یریم ییل آلدین تعلیمدن چېتده قالگن قیزلرگه هنر اۉرگه‌تیش و اولرگه درآمد تاپیش امکانینی یره‌تیش مقصدیده تشکیل اېتگن. بیراق اونینگ رزین صنعتی بیلن تنیشووی ۲۰۱۸-ییلگه باریب تقه‌له‌دی. اۉشه پیتده او ایلک بار اجتماعی ترماقلرده‌گی ویدیولر آرقه‌لی اوشبو صنعت بیلن تنیشگن. اونینگ ایتیشیچه، بو قیزیقیش نینگ ایلدیزی باله‌لیگیگه باره‌دی. چونکه رسم چیزیش و قۉل محنتی اونینگ حیاتی نینگ اجره‌لمس قِسمی بۉلگن، اما رزین بیلن جدّی شغللنیش عیناً شو آنلاین تنیشوودن باشلنگن.
عبداللهی دستلب بو صنعتنی مستقل روشده اۉرگندی، بیراق پروفیشنل درجه‌ده رواجلنیش اوچون ایران‌گه باریب، مخصوص رزین کورسلریده تحصیل آلدی. اونینگ سۉزلریگه کۉره، بو تجربه کتّه خرجت طلب قیلگن بۉلسه-ده، کېله‌جکده‌گی فعالیتی اوچون مهم سرمایه‌گه ایلندی و کسبی یۉلینی بېلگیلب بېردی.
او بو حقده ۸صبح گزېته‌سیگه بېرگن اینتېرویوسیده شونده‌ی دېیدی: «مېن ایلک بار ۲۰۱۸-ییلده اجتماعی ترماقلر آرقه‌لی رزین صنعتی بیلن تنیشدیم. تېز آره‌ده حقیقی ترقیات اوچون پروفیشنل تعلیم آلیشیم ضرورلیگینی انگله‌دیم. شو مقصدده ایران‌گه سفر قیلیب، اوشبو یۉنه‌لیشده‌گی پروفیشنل استاذلردن بیری نینگ اۉقوو کرسیده قتنه‌شدیم. بو تعلیم جوده قیمتگه توشدی، اما مېن رزین نینگ مخصوص تخنیک‌لرینی اۉرگنیشگه و اوشبو یۉنه‌لیش بۉییچه حجت آلیشگه موفق بۉلدیم.»
بوگونگی کونده «زی‌ان» اۉقوو مرکزیده عبداللهی اۉنلب شاگردلرگه رزین صنعتی نینگ اساسی یۉنه‌لیشلرینی اۉرگتماقده. اولر آره‌سیده ساعت یسه‌ش، دېکور صورتلر تیارلش، بېزه‌ک ایدیشلری، ساوغه‌لر و میکس‌مدیا محصولاتلرینی یره‌تیش بار. اۉقووچیلر نینگ اکثریتینی ۱۸-۳۰ یاشده‌گی قیزلر و عیاللر تشکیل اېته‌دی. اولر اوی شرایطیده درآمد تاپیش یۉلینی ایزله‌ماقده، بیراق اولر آره‌سیده آز سانلی اېرککلر هم موجود.
اوشبو اوستاخانه‌ده‌گی اۉقوو کورسلری تۉلیق عملی و خلاصه طرزده اۉتکزیله‌دی. اۉقووچیلر اوچ کوندن آلتی کونگچه دوام اېته‌دیگن مشغولاتلرده رزین محصولاتلرینی تیارلشنی عملی طرزده اۉرگنه‌دیلر. کورس یکونلنگه‌چ اېسه اولرگه اوچ آی دوامیده مصلحت و قۉللب-قوّتلش خدمتی کۉرسه‌تیله‌دی.
حاضرگچه اوشبو مرکزده قریب ۳۰۰ نفر اۉقووچی تحصیل آلگن بۉلیب، اولرنینگ ۱۰۰ نفرگه یقینی بوگونگی کونده رزین ساحه‌سیده فعالیت یوریتماقده. اَیریملری اېسه اوی شرایطیده اۉز بیزنسینی یۉلگه قۉیگن. مذکور مرکز بې‌واسطه ۱۰ نفرگه یقین کیشینی ایش بیلن تأمینله‌گن، بالواسطه اېسه اۉنلب عیاللر اوچون درآمد تاپیش امکانیتینی یره‌تگن.
عبداللهی چېکلاولرگه قره‌مه‌ی، عیاللر هنر اۉرگنیش آرقه‌لی اۉز کېله‌جگینی اۉزگرتیره آلیشیگه ایشانه‌دی. او شونده‌ی دېیدی: «مېن هر دایم اۉقووچیلریمگه شونی ایته‌من: افغانستانده قیز باله اوّلا اۉزی نینگ قۉرقوولری و روحی چېکلاولرینی یېنگیشی کېره‌ک. اگر بونگه اېریشسه، اۉز یۉلینی البته تاپه‌دی.»
بیراق اونینگ هم، شاگردلری نینگ هم یۉلی آسان کېچمه‌گن. عبداللهی ایتیشیچه، دستلب افغانستانده رزین صنعتینی دېیرلی هېچ کیم تنیمس اېدی. شو سببلی محصولاتلرنی ساتیش جوده قیین بۉلگن. «بیزنینگ اېنگ کتّه معمامیز بازار یره‌تیش اېدی. محصولاتنی ساتیشدن اوّل آدملرنی رزین بیلن تنیشتیریشیمیز کېره‌ک اېدی. هلی آلدینده قیلینه‌دیگن ایشلر کۉپ، اما بوگونگی کونده دستلبکی ییللرگه قره‌گنده بو صنعتنی بیله‌دیگنلر انچه کۉپه‌یگن» دېیدی او.
خام‌اشیا تأمیناتی هم اوشبو مرکزنینگ ینه بیر معماسی بۉلیب کېلگن. چونکه اساسی ماتریاللر چېت اېلدن آلیب کېلینه‌دی و اولرگه اېریشیش آسان اېمس. شونگه قره‌مه‌ی، عبداللهی « زی ان رزین» بوگونگی کونده نه‌فقط تعلیم بېره‌یاتگنینی، بلکه صنعتکارلر نینگ خام‌اشیاگه بۉلگن احتیاجی نینگ بیر قِسمینی هم تأمینله‌یاتگنینی ایته‌دی.
برچه قیینچیلیکلرگه قره‌مه‌ی، اوستاخانه‌ده اېنگ یقّال کۉزگه تشلنه‌دیگن نرسه بو حیات نفسی. رنگلرنی احتیاطکارلیک بیلن اره‌لشتیره‌یاتگن، قالبلرنی تۉلدیریب، عادی خام‌اشیادن صنعت اثری یره‌لیشینی کوته‌یاتگن قیزلرنی کۉریش ممکن. اولرنینگ کۉپچیلیگی اوچون بو اوستاخانه شونچه‌که اۉقوو مرکزی اېمس، بلکه طالبان حکمرانلیگی آستیده مستقللیکنی حس قیلیش و کېله‌جکنی قَیته تصور اېتیش امکانی دیر.
زحل اسملی شاگرد آلتی آیدن بویان اوشبو اوستاخانه‌ده تحصیل آلماقده. اونینگ ایتیشیچه، کورسگه کېلیشیدن اوّل وقتی نینگ کۉپ قِسمینی اویده اۉتکزر، درآمد تاپیش اوچون بیرار هنر ایزلر اېدی. اېندی اېسه رنگلرنی اویغونلشتیریشدن تارتیب تورلی محصولاتلر تیارلشگچه بۉلگن کۉنیکمه‌لرنی اېگه‌له‌گن و هر بیر ینگی اثر اونینگ اوچون اۉسیش همده امید رمزیگه ایلنگن.
اونینگ سۉزلریگه کۉره، بو هنرنی اۉرگنیش کېله‌جککه بۉلگن قره‌شینی بوتونله‌ی اۉزگرتیرگن. او باشقه قیزلرگه هم، حتا شرایط قنچه‌لیک چېکلنگن بۉلمه‌سین، تعلیم و هنر اۉرگنیش یۉلیدن واز کېچمسلیکنی توصیه قیله‌دی.
اوستاخانه نینگ باشقه بیر بورچه‌گیده نادیه عبداللهی چوکیلر آره‌سیده یوره‌دی. بعضاً رنگ اویغونلیگینی تۉغریله‌یدی، بعضاً قالبلرنی جاییدن کۉچیره‌دی، بعضاً اېسه عادی‌گینه تبسمی بیلن ینگی شاگردنی روحلنتیره‌دی. اونینگ اوچون هر بیر محصولات عادی بېزه‌ک بویومی اېمس، بلکه کتّه یۉل نینگ بیر بۉله‌گی دیر.
او ینه‌ده کېنگراق کېله‌جک حقیده گپیره‌دی: باشقه ولایتلرده هم تعلیمنی کېنگه‌یتیریش، مملکت نینگ تۉرت منطقه‌سیده مخصوص‌لشگن دوکانلر آچیش و عیاللر اوچون ینه‌ده کۉپراق ایش امکانیتلرینی یره‌ته‌دیگن بازارنی شکللنتیریش حقیده. اونینگ نظریده بو یۉل اېندی‌گینه باشلنگن.
ایسّیق و رنگ-برنگ اوستاخانه محیطیده، یاروغلیک و رزین آره‌لیغیده غایه‌لر شکللنیب، حقیقتگه ایلنه‌دی. بو یېردن چیقه‌یاتگن هر بیر کیچیک رزین بویومی شونچه‌که صنعت اثری اېمس، بلکه کتّه‌راق حکایه نینگ بیر قِسمی دیر. بو حکایه چېکلاولر بغریده اۉز کېله‌جگینی قوریش یۉلینی تاپگن عیاللر حقیده‌دیر.
رزین شفّاف مادّه بۉلیب، هاردنر بیلن اره‌لشتیریلگه‌چ قتّیق و مستحکم حالتگه کېله‌دی. او تقینچاقلر، دېکور صورتلر و تورلی بېزه‌ک بویوملرینی تیارلشده کېنگ قۉللنیله‌دی. افغانستانده عیاللر اوچون ایش امکانیتلری چېکلنگن بیر پیتده، اولرنینگ کۉپچیلیگی ایجادکارلیک و هنر اۉرگنیشگه ته‌یه‌نیب، اۉزلری اوچون مستقل محنت یۉلینی یره‌تیشگه حرکت قیلماقده. بو یۉل نه‌فقط درآمد منبعی، بلکه جمعیتده فعالراق اشتراک اېتیش امکانیتینی هم بېره‌دی.
