تورکیه و پاکستان بیلن مکه مدافعه کېلیشووی‌نینگ حقیقی اهمیتی
ترکی الفيصل
سعودی عربستان، تورکیه و پاکستان اۉرته‌سیده «مکه قۉشمه مدافعه کېلیشووی»نینگ امضالنیشی خلق‌ارا مقیاسده کېنگ اعتبار قازاندی و اونینگ اتفاقچی دولتلر اوچون اهمیتی همده استراتژیک عاقبتلری حقیده تورلی قره‌شلرنی یوزه‌گه کېلتیردی.
کۉپلب تحلیلچیلر اوشبو کېلیشوو‌نینگ فایده‌لیلیگی و ماسلشووچه‌نلیگی باره‌سیده شبهه بیلدیرگن. اولر گۉیاکه بو کېلیشوو اَیریم دولتلر‌نینگ اینتیلیشلری و استراتژیک رېجه‌لریگه قرشی کوره‌شیش اوچون مخصوص ایشلب چیقیلگندېک تصور قیلماقده؛ شو سببلی او تۉلیق ثمره‌لی بۉلیشیدن آلدین ضعیفلشتیریلیشی کېره‌ک، دېب حسابله‌ماقده. شو بیلن بیرگه، اَیریم باشقه‌لر هم اوشبو کېلیشوونی مذهبی خصوصیتیگه اېگه دېب تعریفلشگه اورینگن.
بونده‌ی قره‌شلر اساسی بیر جهتنی اعتباردن چېتده قالدیره‌دی: اوشبو کېلیشوو مقصدی و ماهیتیگه کۉره مدافعه خصوصیتیگه اېگه. اونینگ جماعه‌وی خوفسیزلیک میکانیزمی صفتیده‌گی قیمتی منطقا شبهه آستیگه آلینمسلیگی کېره‌ک؛ فقط اوشبو مذهبی بۉلمه‌گن دولتلرگه نسبتاً دشمنانه نیتلری بار یاکه کېله‌جکده اولرنی نشانگه آلیش رېجه‌سینی کۉزله‌یاتگنلر بوندن مستثنا.
شاشیلینچ خوفسیزلیک و حربی تهدیدلرگه، شونینگدېک کېله‌جکده آلدیندن کۉریش ممکن بۉلگن تهدیدلرگه جواب بېریش اوچون اتفاقلر توزیش دولتلر‌نینگ خلق‌ارا حقوق اساسیده‌گی قانونی حقوقی همده خلق‌ارا دیپلوماسی تاریخیده مطلقا عادتی جریان دیر. بونده‌ی اتفاقلر اۉز ملی خوفسیزلیگی و برقرارلیگیگه، شونینگدېک کېنگراق جیو استراتژیک محیطی‌نینگ خوفسیزلیگی و برقرارلیگیگه قرشی تهدیدلر‌نینگ ماهیتی و کۉلمیگه نسبتاً عمومی استراتژیک بهاگه اېگه بۉلگن مسوول دولتلر اۉرته‌سیده شکللنه‌دی.
مکه کېلیشووی دایره‌سیده‌گی اتفاقچی دولتلر منطقه‌ده‌گی کېنگ کۉلملی اوروشلر، اوشبو تۉقنه‌شوولر آرتیدن یوزه‌گه کېلیشی کوتیله‌یاتگن استراتژیک بۉشلیق، نتیجه‌ده وجودگه کېلگن کوچلر موازنتی‌نینگ بوزیلیشی و سۉنگگی اۉن ییللیکلرده حکم سورگن منطقوی ترتیب‌نینگ ضعیفلشووی نقطه نظریدن اوشبو بهانی اۉزارا بۉلیشه‌دی. بو ترتیب تاریخ دوامیده خوفسیزلیگی و برقرارلیگی دنیا همده استراتژیک جهتدن حیاتی مهم بۉلگن منطقه‌نی خلق‌ارا قۉللب-قوّتلش آرقه‌لی تأمینلب کېلینگن؛ بو نه‌فقط اونینگ جیواقتصادی و جیو مالیوی اهمیتی، بلکه مرکزی جایلشووی همده تاریخی و سیاسی اهمیتی‌نینگ دایمیلیگی بیلن باغلیق.
اوشبو اوچ دولت کتّه جیواستراتژیک اهمیتگه اېگه بۉلیب، اولر‌نینگ هر بیریگه تېگیشلی صلاحیت بیر-بیرینی شونده‌ی تۉلدیره‌دی که بو منطقوی استراتژیک موازنتنی تیکلشگه و منطقه‌ده‌گی تۉقنه‌شوولر نتیجه‌سیده یوزه‌گه کېله‌دیگن هر قنده‌ی استراتژیک بۉشلیقنی تۉلدیریشگه یاردم بېریشی ممکن.
اوشبو اوچ دولت اۉز اتفاقی آرقه‌لی اۉزیگه یاکه کېنگراق منطقه‌گه قره‌تیلگن تهدیدلرگه قرشی کوره‌شه آله‌دیگن ییریک استراتژیک اۉیینچی صفتیده نمایان بۉلیش صلاحیتیگه اېگه. بوندن تشقری، اوشبو بالقوه اتفاق استراتژیک مقصدلری اۉخشه‌ش بۉلگن باشقه دولتلرنی هم اۉز ایچیگه آله‌دیگن طرزده کېنگه‌ییشی ممکن.
کېلیشوو‌نینگ استراتژیک جهتلرینی تۉغری انگله‌مه‌یدیگن اَیریم تلقینلر سعودی عربستان‌نینگ اوشبو اتفاقده‌گی اهمیتی و رۉلینی اونینگ مالیوی صلاحیتی همده اۉز خوفسیزلیگینی تأمینلشگه قره‌تیلگن سعی-حرکتلریگه باغلب، اونی فقط شو مهم جهتلر بیلن چېکله‌یدی. بیراق سعودی عربیستان‌نینگ جیواستراتژیک اهمیتی اتفاق‌نینگ باشقه تامانلرینیکیدن کم اېمس، بلکه اولرنیکیدن هم یوقاری بۉلیشی ممکن.
اَیریملر سعودی عربستان دایما اۉز برقرارلیگینی مستحکملش و خوفسیزلیگینی سقلش اوچون ایشانچلی همکار ایزلب کېلگنینی تأکیدلب، بو حرکتنی فقط شو دولتگه خاص قیلیب کۉرسه‌تگن. اما اصلیده برچه دولتلر عیناً شو مقصدگه اېریشیش اوچون حرکت قیله‌دی. بیراق سعودی عربستان‌نینگ خلق‌ارا جیوپلیتیک خریطه‌ده‌گی موقعی اونی اونینگ قۉللب-قوّتلشی و تصدیغینی ایسته‌یدیگن دولتلر اوچون جلب اېتووچی مرکزگه ایلنتیرگن.
سعودی عربستان‌نینگ جیواستراتژیک اهمیتی بیر نېچه عامللر‌نینگ اویغونلیگیدن کېلیب چیقه‌دی: استراتژیک جایلشووی، دینی مرکز صفتیده‌گی اهمیتی، اولکن نفت منبعلری، مالیوی قدرتی، سیاستیده‌گی معتدللیک و رئالیزم، دیپلوماتیک رۉلی، کېنگ خلق‌ارا علاقه‌لری و اوشبو دولت‌نینگ حربی صلاحیتی.
سعودی عربستان اوشبو استراتژیک موقعی آرقه‌لی جهان انرژی بازارلریگه، دېنگیز خوفسیزلیگیگه، فارس کۉرفزی و کېنگراق یقین شرقده‌گی کوچلر موازنتیگه همده ییریک دولتلر اۉرته‌سیده‌گی مناسبتلرگه سېزیلرلی تأثیر اۉتکزه‌دی. هرمز بۉغازی‌نینگ تۉسیب قۉییلیشی سعودی عربستان‌نینگ قیزیل دېنگیز بۉییده‌گی استراتژیک جایلشووی، شونینگدېک اونینگ انرژی تأمیناتی اوچون مقابل یۉنه‌لیشلرنی تقدیم اېتیش و خلق‌ارا تأمینات همده ترقه‌تیش زنجیرلری اوچون مهم لوجستیک مرکزیگه ایلنیشگه تیّار بندرلری و قۉللب-قوّتلاوچی آست-قورمه‌سی‌نینگ استراتژیک اهمیتینی ینه‌ده یقّال نمایان اېتدی.
نفت سعودی عربستان‌نینگ اېنگ مهم استراتژیک اۉیینچیلریدن بیری بۉلیب قالماقده: سعودی عربستان دنیاده‌گی اېنگ ییریک تصدیقلنگن نفت ذخیره‌لریدن بیریگه اېگه و دایما «اوپک» تشکیلاتی‌نینگ یېتکچی ایشلب چیقرووچیلری و ساتووچیلری قطاریدن جای آلیب کېلگن. شونینگدېک، اوشبو دولت سېزیلرلی درجه‌ده قۉشیمچه ایشلب چیقریش قوّتیگه اېگه بۉلیب، بو اونگه ایشلب چیقریش حجمینی باشقه کۉپلب ییریک ایشلب چیقرووچیلرگه قره‌گنده تېزراق آشیریش یاکه کمه‌یتیریش امکانینی بېره‌دی.
بو صلاحیت ریاض‌گه جهان نفتی تکلیفی و نرخلریگه نسبتاً فوق العاده تأثیر واسطه‌سینی بېره‌دی. سعودی عربستان‌نینگ ایشلب چیقریش بۉییچه قرارلری رواجلنگن و رواجلنه‌یاتگن مملکتلرده تورم، ترانسپورت خرجتلری، دولت درآمدلری و اقتصادی اۉسیشگه کېنگ کۉلملی تأثیر کۉرسه‌تیشی ممکن.
شو اساسده سعودی عربستان شونچه‌که نفت ساتووچیسی اېمس، بلکه خلق‌ارا انرژی بازارینی باشقریشده مهم اۉیینچی حسابلنه‌دی. بوگونگی کونده اوشبو دولت اۉزی‌نینگ جیوپلیتیک اهمیتی‌نینگ بیر قِسمینی «۲۰۳۰-ییلگه مۉلجللنگن قره‌شی» دستوری آرقه‌لی نفتگه اساسلنگن بایلیکنی برقرار اقتصادی، تکنالوژی و انستیتوتسیانه‌ل تأثیرگه ایلنتیریشده‌گی موفقیتیگه اساسله‌ماقده؛ شو بیلن بیرگه، اۉز فعالیتینی سرمایه کېریتووچی، توریزم، کۉنگیل‌آچر ساحه، لوجستیک، صناعت ایشلب چیقریشی، کانچیلیک، قَیته تیکلنووچی و هستوی انرژی همده مدافعه محصولاتلری ایشلب چیقریش کبی باشقه مهم اقتصادی ساحه‌لرگه کېنگه‌یتیرماقده.
اگر استراتژیک جایلشوو و نفت منبعلری جیواستراتژیک و جیوپلیتیک اهمیت‌نینگ اساسی بېلگیلاوچیلری بۉلسه، سعودی عربستان‌نینگ دینی مقامی هم بوندن کم اهمیتگه اېگه اېمس. سعودی عربستان مسلمانلر دنیاسی‌نینگ قبله‌سی مسلمانلر مکه شهریده‌گی کعبه‌گه قره‌ب نماز اۉقیدیگن یۉنه‌لیش و اسلام‌نینگ ایکّی مقّدس شهریگه مېزبانلیک قیله‌دی. هر ییلی میلیونلب مسلمانلر حج و عمره عبادتلرینی ادا اېتیش همده مقّدس جایلرنی زیارت قیلیش اوچون اوشبو شهرلرگه باره‌دیلر. بو نایاب دینی اهمیت سعودی عربستانگه باشقه هېچ بیر دولت اېگه بۉلمه‌گن خلق‌ارا نفوذ بېره‌دی.
سعودی عربستان اوچون هم شرَف، هم ذمّه‌سیده‌گی وظیفه بۉلگن اوشبو مقّدس مسکنلرنی ترتیبگه سالیش، باشقریش و حمایه قیلیش مسوولیتی اونگه افریقا، آسیا، اروپا و امریکاده‌گی حکومتلر، مسلمان جمعیتلری و اسلامی تشکیلاتلر بیلن کېنگ و چوقور علاقه‌لر اۉرنه‌تیش امکانینی بېردی.
سعودی عربستان‌نینگ دینی اۉرنی اونگه اسلام دنیاسیده تأثیرچن آواز صفتیده فعالیت یوریتیش امکانینی بېره‌دی؛ بو آواز اونینگ یېتکچی عرب دولتی صفتیده‌گی اۉرنی، اسلام دنیاسیده‌گی مرکزی رۉلی، ییریک انرژی ایشلب چیقرووچیسی، کوچلی اقتصادیاتی و خلق‌ارا همده منطقوی تشکیلاتلر‌نینگ، جمله‌دن، دنیا‌نینگ ییریک اقتصادیاتلرینی بیرلشتیرووچی «۲۰ گروهی»نینگ فعال اعضاسی صفتیده‌گی موقعی بیلن قۉللب-قوّتلنه‌دی. کم سانلی دولتلر‌گینه تأثیر منبعلری، موقع و استراتژیک اهمیت‌نینگ برچه درجه‌لریده بونده‌ی اۉزارا باغلیق اویغونلیککه اېگه.
سعودی عربستان اۉتمیشده هم، حاضر هم امریکا بیلن استراتژیک مناسبتلرینی سقلب کېلگن بۉلسه‌ده، چین، روسیه، اروپا اتفاقی و اسراییل رژیمیدن تشقری دنیا‌نینگ اکثریت دولتلری بیلن هم کۉپ تامانله‌مه استراتژیک شریکلیکلرنی رواجلنتیرگن. اوشبو مناسبتلر عمومی منفعتلر و اۉزارا فایده اساسیده قوریلگن بۉلیب، اولر‌نینگ مقصدی سعودی عربستان‌نینگ خوفسیزلیگی، برقرارلیگی و کېنگراق استراتژیک محیطینی مستحکملش دیر.
سعودیه عربستان خلق‌ارا مناسبتلری و دیپلوماسی دانالیک بیلن، ایشانچ و آبرو-اعتبارگه اساسلنگن حالده آلیب باره‌دی. اوشبو دولت منطقه‌ده‌گی نزاعلر و اوروشلرنی حل قیلیش اوچون حرکت قیله‌دی همده فلسطینلیکلر‌نینگ حقوقلرینی ایلگری سوریش و انقراضگه یوز توتگن منطقه‌نی اوزاق دوام اېتگن تۉقنه‌شوولردن چیقریشگه یاردم بېریش اوچون اۉزی‌نینگ دیپلوماتیک تأثیریدن فایده‌لنه‌دی. بو یانده‌شوو سعودی عربستاننی تاباره کۉپراق کۉپ قطبلی توس آله‌یاتگن ناانیق خلق‌ارا تیزیمده مهم استراتژیک اۉیینچی صفتیده مستحکمله‌دی.
سعودی عربستان‌نینگ استراتژیک اهمیتیدن قطعی نظر، اوشبو دولت کېله‌جککه ایشانچ بیلن قدم تشله‌ماقده و اۉز کوچینی برپا اېتیش اوچون اهمیت منبعلریدن فایده‌لنماقده. اتفاقلر اېسه اونینگ خوفسیزلیگی و برقرارلیگیگه اېریشیش همده اۉزی‌نینگ اولکن رېجه‌لرینی خوفسیز و برقرار منطقه‌ده موفقیتلی عملگه آشیریش اوچون شونچه‌که قۉشیمچه قیمت دیر.
یازووچی حقیده: شهزاده ترکی الفیصل سعودی عربستان استخبارات باشقرمه‌سی‌نینگ سابق باشلیغی و اوشبو دولت‌نینگ سابق اېلچیسی دیر. او، شونینگدېک، شاه فیصل جمغرمه‌سی‌نینگ اساسچیسی و حامیسی همده شاه فیصل اسلامی تدقیقاتلر و ایزلنیشلر مرکزی باشلیغی دیر.
منبع: عرب‌نیوز
